Et tu, Brute?
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Et_tu_Brute_first_folio.jpg/239px-Et_tu_Brute_first_folio.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Et_tu%2C_version.jpg/240px-Et_tu%2C_version.jpg)
Et tu, Brute? latinezko esaldi bat da, literalki "eta zu, Bruto?" edo "zu ere bai, Bruto?" esan nahi duena. Aipua William Shakespeareren Julius Caesar antzezlanean agertzen da, hirugarren ekitaldiko lehen agerraldian.[1][2] Esaldia Julio Zesar erromatar diktadoreak ahoskatzen du, bere hilketaren unean, Marko Junio Brutori zuzenduta, zeina bere hiltzaileen artean bereizten duen.[3]
« | Et tu, Brute?—Then fall, Caesar. | » |
Julius Caesar, 3. ekitaldia, 1. agerraldia |
Esaldi honen lehen arrastoak lehenagoko bi Isabeldar antzezlanetan ageri dira: Shakespeareren Hernry VI, Part 3 lanean eta Richard Edesen Caesar Interfectus lanean.[4] Esaldi hau sarri lagunen ustekabeko traizioak salatzeko erabili ohi da.
Zesarrek benetan hitz horiek esan zituela baieztatzen duen ebidentziarik ez dago.[5][6] Zesarren azken hitzak ezezagunak badira ere, Suetoniok, erromatar historialariak, Zesarrek hil aurretik ezer ez zuela esan zioen, beste batzuek grezierazko "Καὶ σύ, τέκνον" (euskaraz, "zu ere, seme" edo "zu ere, gazte") esaldia esan zuela zioten artean.[7][8]
Testuingurua
K.a. 44ko martxoaren 15ean (Martxoko Idusak) senatari talde batek Julio Zesar erasotu zuen. Senatari haien artean zegoen Bruto, Julio Zesarren lagunmina. Zesarrek hasieran erasotzaileei aurre egin zien, baina haien artean Bruto ikustean hilik erori zen. Suetoniok esaldiok zurrumurru gisa aipatzen ditu. Plutarkok ere, bide beretik, Zesarrek ezer ez zuela esan dio, baina Bruto ikustean burua togarekin estali zuela defendatzen du honek.[9]
Erreferentziak
- ↑ (Ingelesez) Shakespeare, William. (1599). Julius Caesar. (2015. argitaraldia) Penguin Classics ISBN 0141396539..
- ↑ (Ingelesez) «No Fear Shakespeare: Julius Caesar: Act 3 Scene 1» SparkNotes (Noiz kontsultatua: 2024-05-26).
- ↑ «'Et tu, Brute?'» www.theguardian.com (Noiz kontsultatua: 2024-05-26).
- ↑ (Ingelesez) Shakespeare, William. Henry VI. Part 3. (2017. argitaraldia) CreateSpace Independent Publishing Platform ISBN 978-1979792165..
- ↑ Henle, Robert. (1945). Henle Latin Year 1. Loyola Press.
- ↑ (Ingelesez) Shakespeare, William. (1599). S.F. Johnson eta Alfred Harbage ed. Julius Caesar. (1960. argitaraldia) Penguin Books, 74 or..
- ↑ Suetonius Tranquillus, Caius. (K.a. 121). «Liber I, Divusu Iulius, LXXXII» De Vita Caesarum. .
- ↑ Billows, Richard A.. (2009). Julius Caesar: the colossus of Rome. Routledge ISBN 978-0-415-33314-6. PMC 232327644. (Noiz kontsultatua: 2024-05-26).
- ↑ Plutarko. (2006). Jesus Maria Arrojeria ed. Alexandro / Zesar. Bizitza paraleloak. UPV/EHU ISBN 84-96455-17-3..
Kanpo estekak
Datuak: Q617371
Multimedia: Et tu, Brute / Q617371