Maratoia Olinpiar Jokoetan
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/1896_Olympic_marathon.jpg/220px-1896_Olympic_marathon.jpg)
Maratoia Olinpiar jokoetan korrika Olinpiar Jokoetako atletismoan egiten den kirol proba bat da. Gizonen maratoia 1896an hasi zen eta emakumeena, 1984an.
Aurrekariak
K. a. 490. urtean, Grezian, Maratongo Guduan greziarrek persiarrak mendean hartu zituzten. Herodotok, Plutarkok eta Luzianok jaso zuten garaipenaren berri eta, bertsioak bertsio, kondairak dio Filipidesek Maratonetik Atenaserako bidea korrika egin zuela albistea jakinarazteko, eta misioa bete ondoren hil zela. Horixe da maratoi modernoaren oinarria eta askok uste dute probaren 42,175 kilometro horiek Maraton eta Atenasen arteko distantzia direla. Baina bi puntuen artean 200dik gora kilometro daude[1].
Historia
Lehen Olinpiar Joko modernoetan (Atenas, 1896) 40 kilometroko lasterketa prestatu zuten. Handik lau urtera, Parisko jokoetan ere neurri bera aukeratu zuten, oso zehatzak izan ez baziren ere: helmugara iritsi ziren maratoilariek 40,260 kilometro egin zituzten[1].
1908ko Londresko jokoetan Windsorretik Londreserako 40 kilometro inguruko ibilbidea prestatu nahi izan zuten, errege familia Windsorren bizi zela aprobetxatuz. Lasterketa errege jauregitik bertatik abiatuta, bertan bizi zirenek etxetik irteteko beharrik ere ez zuten izango probaren hasiera erosotasun osoz ikusteko. Eta, hala, maratoia errege-erreginen leihopean hasi zen. White City estadioko errege-palkora iristeko 42,175 metro egin behar zituzten[1].
Bada, joko haietan distantzia gehituak emaitzan eragina izan zuen. Dorando Pietri italiarrak 39. kilometroan hartu zuen lasterketa burua eta 40.ean erraz ari zen. Baina estadiora iristean pott egin zuen eta behin eta berriro erori zen. Ingurukoek –besteak beste, Arthur Conan Doyle idazleak– aldiro altxatzen lagundu zioten eta, helmugara iristen lehena izan arren, laguntza horren erruz deskalifikatu zuten[1].
Stockholmen (1908) 40,200 kilometro egin zituzten eta hurrengo joketan, Anberesen, inoizko maratoi olinpikorik luzeena egin zen: 42,750 kilometro. Azkenean, 1921ean distantzia behin betiko finkatzea erabaki zuten, 42,175 kilometrotan hain zuzen ere[1].
Dominak
Gizonezkoak
Jokoak | Urrea | Zilarra | Brontzea |
---|---|---|---|
1896 Atenas xehetasunak | ![]() 2:58:50 | ![]() 3:06:03 | ![]() 3:06:35 |
1900 Paris xehetasunak | ![]() 2:59:45 | ![]() 3:04:17 | ![]() 3:37:14 |
1904 St. Louis xehetasunak | ![]() 3:28:53 | ![]() 3:34:52 | ![]() 3:47:33 |
1908 Londres xehetasunak | ![]() 2:55:18.4 | ![]() 2:56:06.0 | ![]() 2:57:10.4 |
1912 Estokolmo xehetasunak | ![]() 2:36:54.8 | ![]() 2:37:52.0 | ![]() 2:38:42.4 |
1920 Anberes xehetasunak | ![]() 2:32:35.8 | ![]() 2:32:48.6 | ![]() 2:36:32.8 |
1924 Paris xehetasunak | ![]() 2:41:22.6 | ![]() 2:47:19.6 | ![]() 2:48:14.0 |
1928 Amsterdam xehetasunak | ![]() 2:32:57 | ![]() 2:33:23 | ![]() 2:35:02 |
1932 Los Angeles xehetasunak | ![]() 2:31:36 | ![]() 2:31:55 | ![]() 2:32:12 |
1936 Berlin xehetasunak | ![]() 2:29:19.2 | ![]() 2:31:23.2 | ![]() 2:31:42.0 |
1948 Londres xehetasunak | ![]() 2:34:51.6 | ![]() 2:35:07.6 | ![]() 2:35:33.6 |
1952 Helsinki xehetasunak | ![]() 2:23:03.2 | ![]() 2:25:35.0 | ![]() 2:26:07.0 |
1956 Melbourne xehetasunak | ![]() 2:25:00 | ![]() 2:26:32 | ![]() 2:27:47 |
1960 Erroma xehetasunak | ![]() 2:15:16.2 | ![]() 2:15:41.6 | ![]() 2:17:18.2 |
1964 Toki xehetasunak | ![]() 2:12:11.2 | ![]() 2:16:19.2 | ![]() 2:16:22.8 |
1968 Mexiko Hiria xehetasunak | ![]() 2:20:26 | ![]() 2:23:31 | ![]() 2:23:45 |
1972 Munich xehetasunak | ![]() 2:12:19 | ![]() 2:14:31 | ![]() 2:15:08 |
1976 Montreal xehetasunak | ![]() 2:09:55 | ![]() 2:10:45 | ![]() 2:11:12} |
1980 Mosku xehetasunak | ![]() 2:11:03 | ![]() 2:11:20 | ![]() 2:11:35 |
1984 Los Angeles xehetasunak | ![]() 2:09:21 | ![]() 2:09:56 | ![]() 2:09:58 |
1988 Seul xehetasunak | ![]() 2:10:32 | ![]() 2:10:47 | ![]() 2:10:59 |
1992 Bartzelona xehetasunak | ![]() 2:13:23 | ![]() 2:13:45 | ![]() 2:14:00 |
1996 Atlanta xehetasunak | ![]() 2:12:36 | ![]() 2:12:39 | ![]() 2:12:44 |
2000 Sydney xehetasunak | ![]() 2:10:11 | ![]() 2:10:31 | ![]() 2:11:10 |
2004 Atenas xehetasunak | ![]() 2:10:55 | ![]() 2:11:29 | ![]() 2:12:11 |
2008 Beijing xehetasunak | ![]() 2:06:32 | ![]() 2:07:16 | ![]() 2:10:00 |
2012 Londres xehetasunak | ![]() 2:08:01 | ![]() 2:08:27 | ![]() 2:09:37 |
2016 Rio de Janeiro xehetasunak | ![]() 2:08:44 | ![]() 2:09:54 | ![]() 2:10:05 |
2020 Tokio xehetasunak | ![]() 2:08:38 | ![]() 2:09:58 | ![]() 2:10:00 |
2024 Paris xehetasunak | ![]() 2:06:26 | ![]() 2:06:47 | ![]() 2:07:00 |
Herrialdearen arabera
Rankinga | Herrialdea | Urrea | Zilarra | Brontzea | Guztira |
---|---|---|---|---|---|
1 | ![]() | 5 | 1 | 3 | 9 |
2 | ![]() | 3 | 3 | 2 | 8 |
3 | ![]() | 3 | 2 | 5 | 10 |
4 | ![]() | 3 | 2 | 0 | 5 |
5 | ![]() | 2 | 2 | 0 | 4 |
6 | ![]() | 2 | 1 | 1 | 4 |
7 | ![]() | 2 | 1 | 0 | 3 |
8 | ![]() | 2 | 0 | 3 | 5 |
9 | ![]() | 2 | 0 | 0 | 2 |
10 | ![]() | 1 | 2 | 2 | 5 |
11 | ![]() | 1 | 1 | 0 | 2 |
![]() | 1 | 1 | 0 | 2 | |
13 | ![]() | 1 | 0 | 0 | 1 |
![]() | 1 | 0 | 0 | 1 | |
![]() | 1 | 0 | 0 | 1 | |
16 | ![]() | 0 | 4 | 1 | 5 |
17 | ![]() | 0 | 2 | 0 | 2 |
![]() | 0 | 2 | 0 | 2 | |
19 | ![]() | 0 | 1 | 3 | 4 |
20 | ![]() | 0 | 1 | 0 | 1 |
![]() | 0 | 1 | 0 | 1 | |
![]() | 0 | 1 | 0 | 1 | |
![]() | 0 | 1 | 0 | 1 | |
24 | ![]() | 0 | 0 | 2 | 2 |
![]() | 0 | 0 | 2 | 2 | |
26 | ![]() | 0 | 0 | 1 | 1 |
![]() | 0 | 0 | 1 | 1 | |
![]() | 0 | 0 | 1 | 1 | |
![]() | 0 | 0 | 1 | 1 | |
![]() | 0 | 0 | 1 | 1 | |
Guztira (30 herrialdea) | 30 | 29 | 29 | 88 |
Emakumezkoak
Jokoak | Urrea | Zilarra | Brontzea |
---|---|---|---|
1984 Los Angeles xehetasunak | ![]() 2:24:52 | ![]() 2:26:18 | ![]() 2:26:57 |
1988 Seul xehetasunak | ![]() 2:25:40 | ![]() 2:25:53 | ![]() 2:26:21 |
1992 Bartzelona xehetasunak | ![]() 2:32:41 | ![]() 2:32:49 | ![]() 2:33:59 |
1996 Atlanta xehetasunak | ![]() 2:26:05 | ![]() 2:28:05 | ![]() 2:28:39 |
2000 Sydney xehetasunak | ![]() 2:23:14 | ![]() 2:23:22 | ![]() 2:24:45 |
2004 Atenas xehetasunak | ![]() 2:26:20 | ![]() 2:26:32 | ![]() 2:27:20 |
2008 Beijing xehetasunak | ![]() 2:26:44 | ![]() 2:27:06 | ![]() 2:27:07 |
2012 Londres xehetasunak | ![]() 2:23:07 | ![]() 2:23:12 | ![]() 2:23:29 |
2016 Rio de Janeiro xehetasunak | ![]() 2:24:04 | ![]() 2:24:13 | ![]() 2:24:30 |
2020 Tokio xehetasunak | ![]() 2:27:20 | ![]() 2:27:36 | ![]() 2:27:46 |
2024 Paris xehetasunak | ![]() 2:22:55 | ![]() 2:22:58 | ![]() 2:23:10 |
Dominak
Rankinga | Herrialdea | Urrea | Zilarra | Brontzea | Guztira |
---|---|---|---|---|---|
1 | ![]() | 2 | 4 | 1 | 7 |
2 | ![]() | 2 | 1 | 1 | 4 |
3 | ![]() | 2 | 0 | 1 | 3 |
4 | ![]() | 1 | 1 | 0 | 2 |
5 | ![]() | 1 | 0 | 2 | 3 |
6 | ![]() | 1 | 0 | 1 | 2 |
7 | ![]() | 1 | 0 | 0 | 1 |
8 | ![]() | 0 | 1 | 1 | 2 |
9 | ![]() | 0 | 1 | 0 | 1 |
![]() | 0 | 1 | 0 | 1 | |
![]() | 0 | 1 | 0 | 1 | |
12 | ![]() | 0 | 0 | 1 | 1 |
![]() | 0 | 0 | 1 | 1 | |
![]() | 0 | 0 | 1 | 1 | |
Guztira (14 herrialdea) | 10 | 10 | 10 | 30 |
Erreferentziak
- ↑ a b c d e Irazustabarrena, Nagore. (2017-12-24). «Errege alferren neurriko maratoia» Argia CC-BY-SA lizentzia.
- ↑ Sometimes listed as representing Luxembourg.
- ↑ Paris 1900 marathon men Results - Olympic athletics. .
- ↑ Dokumenturik gabe iritsi ondoren, Frantziako migratzailea zen Albert Corey talde mistoan lehiatu zela agertu ohi da, beste lau estatubatuarrekin, lau miliako lasterketan, baina AEBko kirolari gisa maratoian. Gaur egun, Batzorde Olinpikoak Frantziari esleitzen dio domina hau eta taldekoa talde misto bati.
- ↑ St. Louis 1904 Athletics Marathon Men Results. .
- ↑ a b Sohn Kee-chung eta Nam Sung-yong korearrak ziren. Batzorde Olinpikoak Korearen inbasio japoniarraren ondorioz Japoniari esleitzen dizkio euren dominak. Koreako ordezkari guztiek japoniar izenak erabili behar zituzten eta Japoniaren banderapean lehiatu. Hala ere, iturri batzuetan korear gisa agertzen da.
Kanpo estekak
Datuak: Q637848
Multimedia: Olympic marathons / Q637848