Bunkerdrama
Bunkerdrama | ||||
---|---|---|---|---|
Een replica in het museum van cel 115 | ||||
Plaats | Vught | |||
Datum | 15 januari 1944 | |||
Locatie | Bunker kamp Vught | |||
Oorzaak | strafmaatregel | |||
Doden | 10 | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Kamp_Vught_Bunker.jpg/260px-Kamp_Vught_Bunker.jpg)
Het bunkerdrama was een vergeldingsmaatregel op 15 januari 1944 tegen 74 vrouwelijke gevangenen in het nazi-concentratiekamp kamp Vught in Nederland waarbij tien vrouwen om het leven kwamen.
Een aantal vrouwen was in opstand gekomen tegen Agnes Jedzini, een gevangene die illegale plannen van andere gevangenen bleek door te geven aan de kampleiding in ruil voor vervroegde vrijlating. Toen dit bekend werd ontnamen de gevangenen haar matras, gooiden een emmer water over haar heen en verplichtten haar de nacht in de dagruimte door te brengen. Ook knipten ze een vlecht af om te laten zien dat ze een verrader was.[1][2]
Nadat Jedzini dit bij de leiding gemeld had werd een vergeldingsmaatregel uitgevoerd in opdracht van kampcommandant SS-Hauptsturmführer Adam Grünewald. Vierenzeventig vrouwen werden in cel 115 opgesloten in de net opgeleverde kampgevangenis 'de Bunker'. Grünewald trapte zelf de deur dicht. De cel had een oppervlakte van negen vierkante meter en beschikte niet over voldoende ventilatie. Na veertien uur werd de cel weer opengemaakt. Bij het openmaken bleek dat er tien vrouwen overleden waren.
Slachtoffers en overlevenden
Slachtoffers waren Helena Bagmeijer-Krant, Nelly de Bode, Maartje den Braber, Lamberta Buiteman-Huijsmans, Anna Gooszen, Mina Hartogs-Samson, Johanna van den Hoek, Lammerdina Holst, Antoinette Janssen en Huiberdina Witte-Verhagen.
Enkele overlevenden waren Tine Boeke-Kramer, Tineke Guilonard, Mien Harmsen, Louise de Montel en Annie Post.
Veroordelingen
Het drama kwam via de verzetspers in de openbaarheid, waarop in de volgende dagen bijna duizend protesten uit het gehele land werden geuit. Hierop werd Grünewald door Heinrich Himmler gedegradeerd tot gewoon soldaat en naar een minder gewenste positie overgeplaatst. Hij sneuvelde aan het Oostfront in Hongarije.
In 1947 werd de 22-jarige bewaakster Katja Schot uit Amsterdam tot twintig jaar gevangenisstraf veroordeeld vanwege haar aandeel in het bunkerdrama.[3] De Nederlandse overheid heeft in 1967 bewijsstukken overhandigd aan Duitsland om de betrokkenen te veroordelen. In 1979 is in Duitsland een procedure gestart tegen de SS'er Strippel,[4] maar de Frankfurtse rechtbank heeft in 1983 besloten hem wegens verjaring niet te veroordelen.[5]
Bij de opening van het Nationaal Monument Kamp Vught in 1990 is cel 115 nagebouwd in het voormalige crematorium ter herinnering aan het drama.[6]
In 1996 werd het gedenkraam in de Sint-Petruskerk te Vught van Marius de Leeuw onthuld, dat gemaakt werd om de nagedachtenis aan de vrouwen die betrokken waren bij het Bunkerdrama levend te houden.
Externe links
- Bunkerdrama op website Kamp Vught
- radio-uitzending Het spoor terug 15 november 1987
- ↑ Bunkerdrama. Gearchiveerd op 13 mei 2021.
- ↑ Meeuwenoord, A.M.B. (2011) Mensen, macht en mentaliteiten achter prikkeldraad: een historischsociologische studie van concentratiekamp Vught (1943-1944). Universiteit van Amsterdam. Gearchiveerd op 2 februari 2023.
- ↑ Twintig jaar voor sadiste. Speelde hoofdrol in het bunkerdrama te Vught, Provinciale Drentsche en Asser courant, 11 oktober 1947.
- ↑ Bunkerdrama van Vught in onderzoek, De waarheid, 18 augustus 1979.
- ↑ Bunker, De waarheid, 21 juni 1983.
- ↑ Salpeterzuur, Nederlands Dagblad, 4 mei 1990.