Pluimstaartmos
Pluimstaartmos | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||||||||||
Taxonomische indeling | |||||||||||||
| |||||||||||||
Soort | |||||||||||||
Rhytidiadelphus triquetrus (Hedw.) Warnst. (1906) | |||||||||||||
![]() | |||||||||||||
habitus | |||||||||||||
Afbeeldingen op ![]() | |||||||||||||
Pluimstaartmos op ![]() | |||||||||||||
|
Pluimstaartmos of pluimstaart-haakmos (Rhytidiadelphus triquetrus) is een soort mos van de klasse Bryopsida (bladmossen).
Het is een vrij zeldzame soort van ijle bossen en graslanden uit het hele Noordelijk Halfrond, en een van onze grootste inheemse mossen. De soort heeft echter veel te lijden gehad van de zure regen.
Etymologie en naamgeving
- Synoniem: Hypnum triquetrum Hedwig, Rhytidiadelphus triquetrus var. beringianus (Cardot & Thériot) Grout
- Duits: Große Kranzmoos
- Engels: Shaggy moss, Rough goose neck moss
De botanische naam Rhytidiadelphus is afgeleid van Rhytidium, een mossengeslacht, en het Oudgriekse ἀδελφός, adelphos (broer), wat een relatie tussen beide geslachten impliceert. De soortaanduiding triquetrus is afkomstig uit het Latijn en betekent 'driehoekig'.
Kenmerken
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Rhytidiadelphus_triquetrus_lamina.jpeg/260px-Rhytidiadelphus_triquetrus_lamina.jpeg)
Het pluimstaartmos vormt losse matten met stevige en stugge, liggende en dikwijls opstaande planten. De stengels zijn bruinrood gekleurd, tot 20 cm lang, onregelmatig maar spaarzaam vertakt.
De stengelblaadjes zijn afstaand, grijsgroen, tot 6 mm lang, duidelijk geplooid, en vanuit een breed eironde basis geleidelijk versmallend in een haakvormige gekromde top. De bladrand is tot aan het midden fijn gezaagd. De nerf is dubbel en reikt voorbij het midden van het blad. De dikwandige laminacellen zijn prosenchymatisch, lang en smal en met spitse uiteinden.
Het pluimstaartmos geeft zeer zelden sporofyten, de verspreiding gebeurt voornamelijk vegetatief door het afscheuren van de stengels.
Ecologie
Het pluimstaartmos is relatief veeleisend voor wat zijn habitatkeuze betreft. Hij geeft de voorkeur aan zonnige, matig vochtige plaatsen op basische bodems en op strooisellagen. Het mos komt voor in ijle loof- en naaldbossen, maar ook in open kalkgraslanden en kalkrijke duinen.
Plantengemeenschap
Pluimstaartmos is een kensoort voor het verbond van droge, kalkrijke duingraslanden (Polygalo-Koelerion), een groep van plantengemeenschappen van soortenrijke droge graslanden op kalk- en voedselrijke zeeduinen.
Verspreiding en voorkomen
Het pluimstaartmos heeft zijn natuurlijke verspreidingsgebied in het Noordelijk Halfrond (West- en Midden-Europa, Noord-Azië en delen van Noord-Amerika). Het is in België en Nederland een vrij zeldzame verschijning.
Verwante en gelijkende soorten
Het pluimstaartmos verschilt van het algemenere en nauw verwante gewoon haakmos (R. squarrosus) door de langere, duidelijk geplooide blaadjes, met een dubbele nerf die tot voorbij het midden van het blad reikt.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Rhytidiadelphus triquetrus op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- K. van Dort, C. Buter, B. Horvers, 2010: Fotogids mossen. KNNV Uitgeverij, Zeist.
- H. Stieperaere, B. Roelandt, 2000: Mossen in de bossen van Vlaanderen. Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Afdeling Bos & Groen.
- (en) Bryophyte Flora of North America