Schildvoetigen
Schildvoetigen | |||||
---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||
Chaetoderma nitidulum | |||||
Taxonomische indeling | |||||
| |||||
Klasse | |||||
Caudofoveata | |||||
Afbeeldingen op ![]() | |||||
Schildvoetigen op ![]() | |||||
(en) World Register of Marine Species | |||||
|
Schildvoetigen (Caudofoveata) is een klasse van weekdieren. Het zijn schelploze zeedieren met een wormachtig uiterlijk. De klasse heeft één orde: Chaetodermatida en drie families: Chaetodermatidae, Limifossoridae en Prochaetodermatidae. Hiervan zijn 141 soorten beschreven.
Kenmerken
Ze hebben een gestrekt lichaam dat geheel door een mantel met cuticula en schubben is bedekt en variëren in lengte van 3 mm tot 14 cm. Achter of rondom de mond ligt een uit één of meer delen bestaand voetschild (graaf- en waarnemingsplaat). De mantelholte is eindstandig met één paar echte bladkieuwen. Het terminaal zintuig is altijd ongepaard. De middendarm is meestal vergezeld van een spijsverteringszak aan de buikzijde. De spieren tussen de mantel en de buikzijde vertonen talrijke gepaarde bundels, die echter vaak rudimentair geworden zijn. De afvoer van de geslachtscellen gebeurt via de afvoergangen van het hartzakje (coelomoducten). De oorspronkelijke gonoducten ontbreken.
Verspreiding en leefgebied
Schildvoetigen leven in de zeebodem.
Voortplanting
Schildvoetigen zijn van gescheiden geslacht. De eitjes worden vrij in het water bevrucht.
Europese soorten
In West-Europa zijn de volgende soorten bekend:
- Scutopus ventrolineatus Salvini-Plawen, 1968
- Chaetoderma nitidulum Lovén, 1845 (Glimmende franjeschildvoet)[1]
- Falcidens crossotus Salvini-Plawen, 1968
Chaetoderma nitidulum is de enige vertegenwoordiger van de Schildvoetigen die met zekerheid in het Nederlandse deel van de Noordzee voorkomt.[2]
Taxonomie
Onderstaande onderverdeling bevat de in de Europese wateren voorkomende beschreven soorten.
- Orde Chaetodermatida
- Familie Chaetodermatidae - Théel, 1875
- Geslacht Chaetoderma Lovén, 1844
- Chaetoderma intermedium
- Chaetoderma luitfredi
- Chaetoderma marinae
- Chaetoderma nitens
- Chaetoderma nitidulum
- Chaetoderma pellucidum
- Chaetoderma simplex
- Chaetoderma tetradens
- Geslacht Falcidens Salvini-Plawen, 1968
- Geslacht Chaetoderma Lovén, 1844
- Familie Limifossoridae - Salvini-Plawen, 1968
- Familie Prochaetodermatidae - Salvini-Plawen, 1968
- Geslacht Chevroderma Scheltema, 1985
- Geslacht Claviderma Scheltema et Ivanov, 2000
- Geslacht Prochaetoderma Thiele, 1902
- Geslacht Spathoderma Scheltema, 1985
- Familie Chaetodermatidae - Théel, 1875
Literatuur
- von Salvini-Plawen, L. (1968). Uber lebendbeobachtungen an Caudofoveata (Mollusca, Aculifera), nebst Bemerkungen zum System der Klasse, Sarsia 31: 105-126
- von Salvini-Plawen, L. (1972). Zur Morphologie und Phylogenie der Mollusken: Die Beziehungen der Caudofoveata und der Solenogastres als Aculifera, als Mollusca und als Spiralia (nebst einem Beitrag zur Phylogenie der coelomatischen Räume) Zeits. wiss. Zool. 184(3-4): 205-394
- von Salvini-Plawen, L. (1972). Die Caudofoveata des Mittelmeeres und das Genus Scutopus (Mollusca, Aculifera), in: Battaglia, B. (Ed.) (1972). Fifth European Marine Biology Symposium. European Marine Biology Symposia, 5: pp. 27-51
- von Salvini-Plawen, L. (1975). Mollusca Caudofoveata. Marine invertebrates of Scandinavia, 4. Universitetsforlaget: Oslo. ISBN 82-00-01491-6. 54 pp.
- Scheltema, A.H. & D.L. Ivanov (2000). Prochaetodermatidae of the eastern Atlantic Ocean and Mediterranean Sea (Mollusca: Aplacophora). Journal of Molluscan Studies 66(3):313-362.