Ściborowice
wieś | |||
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | krapkowicki | ||
Gmina | Krapkowice | ||
Liczba ludności (2019) | 373 | ||
Strefa numeracyjna | 77 | ||
Kod pocztowy | 47-351[2] | ||
Tablice rejestracyjne | OKR | ||
SIMC | 0497348 | ||
Położenie na mapie gminy Krapkowice ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa opolskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu krapkowickiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Ściborowice (niem. Stiebendorf[3][4]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Krapkowice. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej.
W latach 1945–1954 miejscowość należała do gminy Kórnica w powiecie prudnickim. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.
Nazwa
Nazwa wsi prawdopodobnie wywodzi się od imienia Ścibor lub Czcibor. Nazwa wioski brzmiała w swej historii Stiborowic, Stübendorf, Stiebendorf[5]. 15 marca 1947 r. nadano miejscowości, wówczas administracyjnie należącej do powiatu prudnickiego, polską nazwę Ściborowice[6].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Gemeindesiegel_Stiebendorf%2C_Neust%C3%A4dter_Kreis_-_Piecz%C4%99%C4%87_%C5%9Aciborowice%2C_Powiat_Prudnicki_%281871%29.jpg/170px-Gemeindesiegel_Stiebendorf%2C_Neust%C3%A4dter_Kreis_-_Piecz%C4%99%C4%87_%C5%9Aciborowice%2C_Powiat_Prudnicki_%281871%29.jpg)
Po raz pierwszy wieś wzmiankowana jest w dokumencie Liber fundationis biskupa wrocławskiego z 1305 r. Wioska przez pewien okres należy do posiadłości cystersów z klasztoru w Rud, a następnie właścicielami wsi bywają głównie rycerze. W 1412 r. miejscowość zostaje wydzierżawiona kolegiacie opolskiej. Od 1580 r. właścicielem zostaje Jan Lubowsky z Lubowic, a w kolejnych latach Ściborowice trafiają pod władanie rodziny von Holy, później von Schönburg, by w 2 poł. XVII w. trafić w granice posiadłości von Oppersdorffów, którzy, z przerwą na rzecz rodziny Reyman, będą tu panować do 1945 r. Czas Oppersdorffów był dla miejscowości dobrym czasem, gdyż odbudowano folwark, a także zbudowano gorzelnię i browar. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów[7]. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk[8]. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu budynek pomiędzy dwoma drzewami, a w otoku napis: STIEBENDORFF GEM S / NEYSTAETER CREISE (pol. Gmina Ściborowice / Powiat Prudnicki)[9]. Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 517 mieszkańców Ściborowic 19 posługiwało się językiem niemieckim, 373 językiem polskim, a 125 było dwujęzycznych[10]. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Ściborowice znalazły się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem[11]. W 1921 we wsi odgrywano polskie przedstawienia teatralne[12]. W czasie II wojny światowej w Ściborowicach utworzono podobóz Stalag VIII B/E26 obozu jenieckiego w Łambinowicach dla jeńców z imperium brytyjskiego[13]. Do 1956 roku Ściborowice należały do powiatu prudnickiego. W związku z reformą administracyjną, w 1956 Ściborowice zostały odłączone od powiatu prudnickiego i przyłączone do nowo utworzonego krapkowickiego[14]. W miejscowości znajdowało się gospodarstwo Państwowego Ośrodka Hodowli Zarodowej w Głogówku[15].
Integralne części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0497354 | Jarczowice | część wsi |
0497360 | Wesoła | część wsi |
Mieszkańcy
Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego. Należą do podgrupy gwarowej nazywanej Kamiyniołrzy[18].
Liczba mieszkańców wsi
- 1830 – 327[19]
- 1871 – 471[20]
- 1885 – 395[21]
- 1905 – 499[22]
- 1910 – 517[10]
- 1933 – 746[23]
- 1939 – 765[23]
- 1966 – 349[24]
- 1998 – 649[25]
- 2002 – 556[25]
- 2009 – 531[25]
- 2011 – 491[25]
- 2018 – 370
- 2019 – 373[26]
Zabytki
Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Ściborowicach chronione są[27]:
- kaplica przy domu ul. Dębowa 19
- dwór, ul. Krapkowicka 6
- zespół folwarczny w Jarczowicach:
- budynek inwentarski (owczarnia), Jarczowice 10
- stodoła, Jarczowice 10
- rządcówka, Jarczowice 10
- oficyna, Jarczowice 11
Pomniki i obiekty upamiętniające
- Pomnik poległych w I i II wojnie światowej – pomnik w Ściborowicach powstały w latach 20. XX wieku jako upamiętnienie mieszkańców wsi, którzy polegli w I wojnie światowej. Po II wojnie światowej został rozbudowany. Na pomniku przedstawiono żołnierski hełm z liśćmi dębowymi, symbolizującymi męskość i mądrość, i bagnetem[28].
Geografia
Ściborowice leżą na trasie Krapkowice – Głogówek.
Religia
Wieś przynależy do rzymskokatolickiej parafii w Komornikach.
Turystyka
Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej, w tym w Ściborowicach[29].
Bezpieczeństwo
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/2011-06_%C5%9Aciborowice_04.jpg/170px-2011-06_%C5%9Aciborowice_04.jpg)
W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń w Ściborowicach działa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej[30]. Do 1998 bezpieczeństwo pożarowe w Ściborowicach było nadzorowane przez Komendę Rejonową PSP w Prudniku[31].
Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 6 Komendy Powiatowej Policji w Krapkowicach[32].
Teren wsi, jak i całej gminy Krapkowice, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwa[33]. Gminę Krapkowice obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG[34].
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 136713
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1262 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ https://treemagic.org/rademacher/www.verwaltungsgeschichte.de/neustadt_os.html
- ↑ Stiebendorf Kr. Neustadt OSchles [online], meyersgaz.org [dostęp 2024-04-26] .
- ↑ O. Henryk Kałuża SVD ,,Dzieje Parafii Brożec i Okolic'', Brożec - Nysa 2009, s. 195
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1947 r. nr 37, poz. 297).
- ↑ Johann WolfgangJ.W. Wieland Johann WolfgangJ.W., Principatus Silesiae Oppoliensis exactissima Tabula geographica, sistens Circulus Oppoliensem Ober-Glogau Gros Strehliz, Cosel, Tost, Rosenberg, Falckenberg & Lubleniz, Norimbergae: ab Homannianis Heredibus. Cum Spec. S. Caes. Rque Mtis Privilegio, 1736 .
- ↑ AndrzejA. Dereń AndrzejA., XVIII-wieczna rewolucja, „Tygodnik Prudnicki”, Antoni Weigt – redaktor naczelny, 18 (441), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 6 kwietnia 1999, s. 17, ISSN 1231-904X .
- ↑ 1039 Stiebendorf (Ściborowice) [online], Pieczęcie gminne na Śląsku, 19 sierpnia 2021 [dostęp 2024-01-11] (pol.).
- ↑ a b KazimierzK. Nabzdyk KazimierzK., Rezultaty wyborów w powiecie prudnickim na początku XX wieku – szkic demograficzny, „Ziemia Prudnicka”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 2007, s. 75 .
- ↑ Natomiast z pow. prudnickiego należą do terenu plebiscytowego tylko następujące gminy, które tutaj poniżej według polskich i niemieckich nazw imiennie podajemy, „Instrukcja dla Komitetów Parytetycznych”, 2, 1921, s. 24 .
- ↑ Wiadomości potoczne, „Głogowianka”, Ryszard Jazowski – redaktor naczelny, 2, Opole: Gazeta Opolska, 12 lutego 1921, s. 3 .
- ↑ Working Parties [online], lamsdorf.com [dostęp 2024-01-06] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-29] (ang.).
- ↑ AndrzejA. Dereń AndrzejA., Historia Powiatu Prudnickiego [online], powiatprudnicki.pl [dostęp 2022-04-17] (pol.).
- ↑ Ogłoszenie Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu w sprawie uznania niektórych owczarni za zarodowe i reprodukcyjne, „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu”, 4, Opole: Prezydium WRN, 8 kwietnia 1968, s. 4 .
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ GUS. Rejestr TERYT
- ↑ Renata Larysz. Fonetyczne i leksykalne cechy dialektu głogóweckiego. „Ziemia Prudnicka”, s. 144, 2007. Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”.
- ↑ Ściborowice | Parafia Komorniki [online], www.parafiakomorniki.com.pl [dostęp 2020-07-01] .
- ↑ Kreis Neustadt O.S. (1. Dezember 1871) [online], AGOFF [dostęp 2024-06-14] (niem.).
- ↑ Kreis Neustadt O.S. (1. Dezember 1885) [online], AGOFF [dostęp 2024-06-14] (niem.).
- ↑ Kreis Neustadt O.S. (1. Dezember 1905) [online], AGOFF [dostęp 2024-06-14] (niem.).
- ↑ a b Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Neustadt [online], treemagic.org [dostęp 2024-04-18] [zarchiwizowane z adresu 2023-04-13] (niem.).
- ↑ Ludność wiejska. Wyniki badania struktury ludności wsi z dnia 15 X 1966, Opole: Wojewódzki Urząd Statystyczny w Opolu, 1969, s. 100 .
- ↑ a b c d Wieś Ściborowice w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2020-07-01] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ RAPORT O STANIE GMINY KRAPKOWICE - Gmina Krapkowice [online], bip.krapkowice.pl [dostęp 2020-07-01] .
- ↑ Ewidencja – Gmina Krapkowice [online], bip.wuozopole.pl [dostęp 2023-08-16] .
- ↑ GerardG. Kosmala GerardG., DagmaraD. Chylińska DagmaraD., Trudne dziedzictwo. Upamiętnienia poległych podczas I wojny światowej żołnierzy niemieckich na Śląsku [online], Zakład Geografii Regionalnej i Turystyki Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytet Wrocławski, 2009 [dostęp 2023-12-29] .
- ↑ Regulamin Odznaki Krajoznawczej Ziemi Prudnickiej [online], prudnik.pttk.pl [dostęp 2024-01-01] .
- ↑ Informacja o stanie bezpieczeństwa powiatu krapkowickiego w zakresie ochrony przeciwpożarowej za 2018 rok [online], s. 11 [dostęp 2024-02-25] .
- ↑ Kasza 2020 ↓, s. 581.
- ↑ Komenda Powiatowa Policji w Krapkowicach [online], krapkowice.policja.gov.pl [dostęp 2024-02-24] (pol.).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy (Dz.U. z 2005 r. nr 188, poz. 1580).
- ↑ PSG w Opolu [online], slaski.strazgraniczna.pl, 19 sierpnia 2012 [dostęp 2024-05-08] .
Bibliografia
- Ryszard Kasza: Ulicami Prudnika z historią i fotografią w tle. Przemysław Birna, Franciszek Dendewicz, Piotr Kulczyk. Prudnik: Powiat Prudnicki, 2020. ISBN 978-83-954314-5-6.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/2011-06_%C5%9Aciborowice_05.jpg/240px-2011-06_%C5%9Aciborowice_05.jpg)
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Krapkowice
Miasto | |
---|---|
Wsie |
|
Integralne części wsi |
|