21 Dywizja Pancerna (III Rzesza)
![]() Kolumna 39 dywizjonu przeciwpancernego w Afryce (1942) | |||
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1941 | ||
Rozformowanie | 1945 | ||
Dowódcy | |||
Pierwszy | gen. por. Karl Böttcher | ||
Ostatni | gen. por. Werner Marcks | ||
Działania zbrojne | |||
II wojna światowa
| |||
Organizacja | |||
Rodzaj sił zbrojnych | wojska lądowe | ||
Formacja | Wehrmacht | ||
Rodzaj wojsk | wojska pancerne | ||
Podległość | Afrika Korps, 4 Armia Pancerna | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Bundesarchiv_Bild_101I-300-1865-05%2C_Frankreich%2C_Rommel_bei_21._Pz.Div..jpg/240px-Bundesarchiv_Bild_101I-300-1865-05%2C_Frankreich%2C_Rommel_bei_21._Pz.Div..jpg)
21 Dywizja Pancerna (niem. 21. Panzer-Division) – niemiecka dywizja pancerna z okresu II wojny światowej, walczyła przeciw wojskom brytyjskiej, armii USA i Armii Czerwonej.
Historia
Dywizja została sformowana rozkazem z 1 sierpnia 1941 z oddziałów 5 Dywizji Lekkiej[1] oraz 5 pułku pancernego z 3 Dywizji Pancernej na terenie Libii w ramach Afrika Korps.
Brała udział w walkach w Libii, pod koniec 1941 wzięła udział w walkach pod Tobrukiem. W 1942 uczestniczyła w drugiej bitwie pod El Alamein. Po zakończeniu bitwy wycofała się pod Trypolis, gdzie toczyła walki z atakującymi wojskami brytyjskimi. W lutym 1943 została wycofana na teren Tunezji, gdzie brała udział w walkach w rejonie Tunisu. Pod koniec kwietnia 1943 część oddziałów dywizji ewakuowano na teren okupowanej Francji, a pozostałe skapitulowały w maju 1943 przed wojskami amerykańskimi.
21 Dywizja Pancerna została następnie odtworzona we Francji, w oparciu o tworzoną tam od początku 1943 Brygadę Szybką "Zachód", oznaczaną także jako 931 Brygada i wyposażoną głównie w sprzęt francuski i działa samobieżne budowane na jego bazie[2]. Rozkazem z dnia 15 czerwca 1943 brygadę tą przeformowano ponownie w 21 Dywizję Pancerną. Dywizja ta przejęła również 100 Pułk Pancerny ze składu 100 Brygady Pancernej[2]. W tym czasie wchodziła ona w skład odwodu Grupy Armii D. Wchodzące w jej skład oddziały szkoliły się i pełniły służbę garnizonową, w czerwcu 1944 stacjonowała w rejonie Caen. Do tego czasu pułk pancerny przezbrojono już w większości w czołgi niemieckie[2].
W czerwcu 1944 po lądowaniu wojsk alianckich we Francji dywizja jako pierwsza niemiecka dywizja pancerna wzięła udział w walkach w Normandii. Walczyła m.in. pod Falaise, gdzie poniosła znaczne straty i praktycznie przestała istnieć. Jej resztki wycofały się do Lotaryngii. Tam we wrześniu 1944 została odtworzona z 112 Brygady Pancernej i brała udział w walkach do grudnia 1944. Następnie została przerzucona do Zagłębia Saary w rejon Weißenburga, gdzie walczyła przeciwko wojskom amerykańskim.
Pod koniec stycznia 1945 została przerzucona na front wschodni w celu stworzenia linii obronnej na Odrze i weszła w skład 4 Armii Pancernej. W dniach 4–11 lutego brała udział w próbie likwidacji przyczółka radzieckiego pod Kostrzyniem. Następnie została przerzucona na Śląsk w rejon Jagodzina, skąd pod naporem wojsk radzieckich wycofała się na linię Nysy Łużyckiej. Po rozpoczęciu operacji łużyckiej broniła linii rzeki, a następnie wzięła udział w bitwie pod Budziszynem. Pod koniec kwietnia 1945 została rozbita na południe od Budziszyna.
Oficerowie dowództwa dywizji
- Dowódcy dywizji[3]
- gen. por. Karl Böttcher (1941)
- gen. por. Johann von Ravenstein (1941)
- ppłk Gustav-Georg Knabe (1941)
- gen. por. Karl Böttcher (1941 – 1942) (powtórnie)
- gen. por. Georg von Bismarck (1942)
- płk Alfred Bruer (1942)
- gen. por. Georg von Bismarck (1942) (powtórnie)
- gen. por. Carl-Hans Lungershausen (1942)
- gen. por. Heinz von Randow (1942)
- gen. por. Hans-Georg Hildebrandt (1943)
- gen. mjr Heinrich-Hermann von Hülsen (1943)
- po odtworzeniu
- gen. por. Edgar Feuchtinger (1943 – 1944)
- gen. mjr Oswin Grolig (1944)
- gen. mjr Franz Westhoven (1944)
- gen. por. Edgar Feuchtinger (1944 – 1945)
- płk Helmut Zollenkopf (1945)
- gen. por. Werner Marcks (1945)
Skład
- 1942
- 5 pułk pancerny (Panzer-Regiment 5)
- 104 pułk strzelców (Schützen Regiment 104)
- 20 batalion motocyklowy (Kradschützen-Bataillon 20)
- 155 pułk artylerii (Artillerie-Regiment 155)
- 3 batalion rozpoznawczy (Aufklärungs-Abteilung 3)
- 39 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger-Abteilung 39)
- 200 batalion pionierów (Pionier-Bataillon 200)
- 1943 (Tunezja)
- 5 pułk pancerny (Panzer-Regiment 5)
- 104 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 104)
- 47 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 47)
- 155 pułk artylerii pancernej (Panzer-Artillerie-Regiment 155)
- 580 pancerny batalion rozpoznawczy (Panzer-Aufklärungs-Abteilung 580)
- 609 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Heeres-Flak Artillerie-Abteilung 609)
- 200 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger-Abteilung 200)
- 220 pancerny batalion pionierów (Panzer-Pionier-Bataillon 220)
- 1944 (odtworzona)
- 100 pułk pancerny (Panzer-Regiment 100)
- 125 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 125)
- 192 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 192)
- 155 pułk artylerii pancernej (Panzer-Artillerie-Regiment 155)
- 21 pancerny batalion rozpoznawczy (Panzer-Aufklärungs-Abteilung 21)
- 305 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Heeres-Flak-Artillerie-Abteilung 305)
- 200 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger-Abteilung 200)
- 220 pancerny batalion pionierów (Panzer-Pionier-Bataillon 220)
- 1945 (front wschodni)
- 22 pułk pancerny (Panzer-Regiment 22), dowódca – ppłk Wolf
- 125 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 125), dowódca – płk von Luck
- 192 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 192), dowódca – mjr Schyros
- 155 pułk artylerii pancernej (Panzer-Artillerie-Regiment 155), dowódca – mjr Tannenberg
- 21 pancerny batalion rozpoznawczy (Panzer-Aufklärungs-Abteilung 21)
- 305 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Heeres-Flak-Artillerie-Abteilung 305)
- 200 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger-Abteilung 200)
- 220 pancerny batalion pionierów (Panzer-Pionier-Bataillon 220)
Przypisy
- ↑ Wołoszański 1995 ↓, s. 283.
- ↑ a b c Eugeniusz Żygulski. Czołgi francuskie w służbie Wehrmachtu. „Poligon”. 3(32)/2012, s.17-18
- ↑ Rosado i Bishop 2012 ↓, s. 157.
Bibliografia
- Marcin Bryja: Panzerwaffe. Warszawa: Wydawnictwo Militaria, 1996. ISBN 83-86209-67-4.
- Chris Bishop: Niemieckie wojska pancerne w II wojnie światowej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11391-6.
- Jorge Rosado, Chris Bishop: Dywizje pancerne Wehrmachtu 1939–1945. Poznań: Wydawnictwo Vesper, 2012. ISBN 978-83-7731-130-1.
- Tadeusz Sawicki: Niemieckie wojska lądowe na froncie wschodnim. Warszawa: PWN, 1987. ISBN 83-01-06556-7.
- Jacek Solarz: Afryka 1942. Warszawa: Wydawnictwo Militaria, 2000. ISBN 83-72190-86-0.
- Bogusław Wołoszański: Ten okrutny wiek. Część druga. Warszawa: 1995. ISBN 83-904972-1-2.
- Leksykon Wehrmachtu – 21 Dywizja Pancerna
- p
- d
- e
pancerne |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
lekkie |
| ||||||
grenadierów pancernych |
|