2 złote wzór 1924
| |||
Dane podstawowe | |||
Emitent | |||
---|---|---|---|
Nominał | 2 złote | ||
Rocznik | 1924, 1925 | ||
Emisja | |||
Mennica | Hôtel des Monnaies (Paryż), | ||
Nakład | 26 178 641 szt. | ||
Data emisji | 1 lipca 1924 | ||
Data wycofania | 31 stycznia 1933 | ||
Projektant | Tadeusz Breyer, | ||
Opis fizyczny | |||
Masa | 10 g | ||
Średnica | 27 mm | ||
Materiał | srebro Ag750 | ||
Rant | ząbkowany | ||
Stempel | zwykły albo | ||
Uwagi | moneta obiegowa |
2 złote wzór 1924 – moneta dwuzłotowa, bita w srebrze, wprowadzona do obiegu 1 lipca 1924 r. (Dz.U. z 1924 r. nr 34, poz. 351), wycofana z obiegu 31 stycznia 1933 r. (Dz.U. z 1932 r. nr 92, poz. 798)[1].
W niektórych opracowaniach z początku XXI w. jako data wprowadzenia dwuzłotówki do obiegu podawany był 31 stycznia 1925 r[2], a w innych tego samego autora – 31 maja 1924 r., czyli dzień wejścia w życie rozporządzenia o ustaleniu wzorów monet (Dz.U. z 1924 r. nr 45, poz. 476)[3].
Monetę bito z datami rocznymi 1924 i 1925[4].
Awers
W centralnym punkcie umieszczono godło – orła w koronie, poniżej rok emisji, dookoła napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA”, a w przypadku mennic w Paryżu, Birmingham i Londynie, znak mennicy[4][5][6][7][8]:
- róg obfitości z lewej strony oraz pochodnia z prawej strony daty rocznej – Paryż,
- litera H po dacie rocznej – Birmingham,
- kropka po dacie rocznej – Londyn.
Rewers
Na tej stronie monety znajdują się półpostać kobiety z warkoczem na tle kłosów oraz cyfra „2" i napis „ZŁOTE”[4][5][6][7][8].
Nakład
Monetę bito w srebrze próby 750, na krążku o średnicy 27 mm, masie 10 gramów, z rantem ząbkowanym, według projektu Tadeusza Breyera[1] z wykorzystaniem na awersie orła Edmunda Bartłomiejczyka[9], w czterech mennicach[1]:
- francuskiej Hôtel des Monnaies w Paryżu (1924 r., 8 178 641 szt.),
- brytyjskiej King's Norton Metal Company Ltd. Ralf Heaton & Sons w Birmingham (1924 r., 1 200 000 szt.),
- amerykańskiej United States Mint Philadelphia w Filadelfii (1924 r., 780 000 szt. oraz 1925 r., 5 220 000 szt.),
- brytyjskiej Royal Mint w Londynie (1925 r., 10 800 000 szt.).
Opis
Moneta była bita według ustroju monetarnego wprowadzonego rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 stycznia 1924 r. (znowelizowanym w kwietniu tego roku), w którym stanowiono o biciu, według jednego wzoru, monet 1, 2, 5 złotych w srebrze próby 750 i masie 5 gramów przypadających na 1 złoty. Ostatecznie, według tego rozporządzenia, do obiegu wprowadzono tylko monety jedno- i dwuzłotowe[1].
W przypadku dwuzłotówki, w 1924 roku zamówiono:
- 7,5 mln sztuk w Paryżu,
- 12 mln sztuk w Birmingham i
- 6 mln sztuk w Filadelfii.
Po wprowadzeniu do obiegu 1 listopada 1924 r. pierwszych 800 000 szt. z Birmingham, stwierdzono istotną usterkowość tego nakładu i zdecydowano się na przeniesienie zamówienia do mennicy w Londynie, zrealizowanego ostatecznie w 1925 r.. Dnia 17 października 1924 dostarczono do Polski z Filadelfii 1,5 mln sztuk. Również i w tym przypadku stwierdzono znaczny odsetek wad. Mimo że monety te były wybite stemplem odwróconym, zdecydowano się na wprowadzenie 780 tys. sztuk do obiegu. Mennica w Filadelfii dokończyła złożone zamówienie bijąc monety z datą roczną 1925 stemplem zwykłym (nieodwróconym)[1].
Monety z datą roczną 1924 z Filadelfii wybite zostały stemplem odwróconym, wszystkie pozostałe, w tym te z Filadelfii z 1925 r., stemplem zwykłym[1].
Moneta 2 złote 1924 z mennicy z Filadelfii była w XX w. jedyną polską monetą wprowadzoną do powszechnego obiegu, która została wybita stemplem odwróconym[10].
Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 5 listopada 1927 r. (Dz.U. z 1927 r. nr 97, poz. 855) zmieniono ustrój pieniężny, decydując między innymi o biciu monet dwuzłotowych w srebrze próby 500. Nigdy nie zrealizowano tego rozporządzenia ze względu na problemy mennicy w Warszawie związane z wyprodukowaniem krążków o takiej zawartości srebra. Wobec tego postanowiono w sierpniu 1932 r., że monety 2, 5, 10 złotych będą bite ze srebra próby 750 o masie 2,2 grama przypadających na 1 złoty[1].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Falsyfikat_z_epoki_2_z%C5%82ote_1925_z_kropk%C4%85_awers.jpg/117px-Falsyfikat_z_epoki_2_z%C5%82ote_1925_z_kropk%C4%85_awers.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Falsyfikat_z_epoki_2_z%C5%82ote_1925_z_kropk%C4%85_rewers.jpg/117px-Falsyfikat_z_epoki_2_z%C5%82ote_1925_z_kropk%C4%85_rewers.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Falsyfikat_z_epoki_2_z%C5%82ote_1925_awers.jpg/117px-Falsyfikat_z_epoki_2_z%C5%82ote_1925_awers.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Falsyfikat_z_epoki_2_z%C5%82ote_1925_rewers.jpg/117px-Falsyfikat_z_epoki_2_z%C5%82ote_1925_rewers.jpg)
Dwuzłotówki wzór 1924 często w okresie II Rzeczypospolitej były fałszowane. Zazwyczaj odlewano je w jasnym metalu, a później srebrzono. W sprawozdaniu mennicy za lata 1927–1930 odnotowano również istnienie fałszywych stempli tej monety. W kolejnych latach dwuzłotówki wzór 1924 stanowiły ponad połowę wykrywanych fałszerstw[1].
Ząbkowanie rantu dwuzłotówek bitych w poszczególnych mennicach różni się między sobą. Porównywanie wzoru rantu łatwo pozwala na wykrycie fałszerstw na szkodę kolekcjonerów będących przeróbkami innych oryginalnych egzemplarzy. Dotyczy to głównie odmian[1]:
- z Birmingham (1924) – dostawiana litera H po 1924 na oryginałach z Paryża, na których usunięto wcześniej róg obfitości i pochodnię, oraz
- egzemplarzy w stanie zachowania I z Filadelfii z 1925 r. – usuwana kropka po 1925 z oryginałów z Londynu z tego samego roku.
Stopień rzadkości poszczególnych odmian przedstawiony jest w tabeli[1]:
Rocznik | Odmiana | Stopień rzadkości | Szacowana liczba egzemplarzy | Zdjęcie |
---|---|---|---|---|
2 złote 1924 | „stempel odwrócony” | R2 | 3001–15 001 | ![]() |
2 złote 1924 | „róg i pochodnia” | R | 80 001–400 000 | ![]() |
2 złote 1924 | „po roku H” | R4 | 121–600 | ![]() |
2 złote 1925 | „bez kropki po roku” | R | 80 001–400 000 | ![]() |
2 złote 1925 | „kropka po roku” | R | 80 001–400 000 | ![]() |
Wersje próbne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_bez_znak%C3%B3w_mennicy_srebro.jpg/240px-Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_bez_znak%C3%B3w_mennicy_srebro.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_H_stempel_odwr%C3%B3cony.jpg/240px-Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_H_stempel_odwr%C3%B3cony.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_H_z_punc%C4%85_awers.jpg/117px-Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_H_z_punc%C4%85_awers.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_H_z_punc%C4%85_rewers.jpg/117px-Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_H_z_punc%C4%85_rewers.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_inny_orze%C5%82_awers.jpg/117px-Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_inny_orze%C5%82_awers.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_inny_orze%C5%82_rewers.jpg/117px-Pr%C3%B3ba_2_z%C5%82ote_1924_inny_orze%C5%82_rewers.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/PR%C3%93BA_2_z%C5%82ote_1925_Warszawa.jpg/240px-PR%C3%93BA_2_z%C5%82ote_1925_Warszawa.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Pr%C3%B3ba_bez_napisu_2_z%C5%82ote_1927_awers_srebro.jpg/117px-Pr%C3%B3ba_bez_napisu_2_z%C5%82ote_1927_awers_srebro.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Pr%C3%B3ba_bez_napisu_2_z%C5%82ote_1927_rewers_srebro.jpg/117px-Pr%C3%B3ba_bez_napisu_2_z%C5%82ote_1927_rewers_srebro.jpg)
W katalogach podana jest informacja o wybiciu próbnych wersji monety[4]:
- z datą 1924 w:
- srebrze, z rantem ząbkowanym, bez żadnych znaków mennicy, bita w Filadelfii również w Warszawie (100 sztuk),
- srebrze, z rantem gładkim, bez żadnych znaków mennicy, bita w Warszawie, (nakład nieznany),
- srebrze, z wypukłym napisem „ESSAI” na rewersie, z mennicy w Paryżu (15 sztuk),
- srebrze, z literką H, stempel odwrócony, bita w Birmingham (60 sztuk),
- mosiądzu, bez żadnych znaków mennicy, bita w Warszawie (40 sztuk),
- srebrze, z literką H po roku i państwową puncą srebra po ZŁOTE, bita w Birmingham (nakład nieznany),
- srebrze z wklęsłymi napisami na awersie „14” i „U.S.M” z mennicy w Filadelfii (nakład nieznany),
- srebrze i znakiem mennicy w Warszawie przed datą (10 sztuk),
- srebrze z rantem gładkim, bita bez pierścienia, bez znaku mennicy (nakład nieznany),
- z innym awersem (rok 1924 wokół orła), bita w Warszawie w:
- srebrze (nakład nieznany),
- nowym srebrze (nakład nieznany),
- z datą 1925 w srebrze, ze znakiem mennicy w Warszawie po dacie (10 sztuk),
- z datą 1927 i nieznacznie zmienionym wzorze awersu:
Zobacz też
- 1 złoty wzór 1924
- 2 złote 1927
- 2 złote
- lista monet obiegowych II Rzeczypospolitej
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j JerzyJ. Chałupski JerzyJ., Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945, wyd. pierwsze, Sosnowiec: Jerzy Chałupski, 2008, s. 162–172, ISBN 83-912223-4-9 .
- ↑ JanuszJ. Parchimowicz JanuszJ., Monety polskie, wyd. II, Szczecin: Nefryt, 2003, s. 157, ISBN 83-87355-37-2 .
- ↑ JanuszJ. Parchimowicz JanuszJ., Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919–1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 31, ISBN 978-83-87355-65-4 .
- ↑ a b c d JanuszJ. Parchimowicz JanuszJ., Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1939, wyd. I, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 31–32,140–151, ISBN 978-83-87355-65-4 .
- ↑ a b CzesławC. Kamiński CzesławC., Ilustrowany katalog monet polskich 1916–1975, wyd. IV poprawione i uzupełnione, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1976, s. 18, 72–73 .
- ↑ a b CzesławC. Kamiński CzesławC., Ilustrowany katalog monet polskich 1916–1977, wyd. V poprawione i uzupełnione, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1977, s. 19, 81–82 .
- ↑ a b CzesławC. Kamiński CzesławC., Ilustrowany katalog monet polskich 1916–1982, wyd. VI poprawione i uzupełnione, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, s. 19, 104, 105 .
- ↑ a b CzesławC. Kamiński CzesławC., Ilustrowany katalog monet polskich 1916–1987, wyd. VII zmienione i uzupełnione, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988, s. 21–22, 138–139 .
- ↑ Monetarium Bydgoskie [online], numibyd.pl [dostęp 2020-04-21] .
- ↑ JanuszJ. Parchimowicz JanuszJ., Monety polskie, wyd. II, Szczecin: Nefryt, 2003, s. 156–161, 195–374, 301–369, ISBN 83-87355-37-2 .