Abraham Geiger
![]() | |||
Data urodzenia | 1810 | ||
---|---|---|---|
Data śmierci | 1874 | ||
Kierownik Wyższej Szkoły Nauk Judaizmu w Berlinie | |||
Okres sprawowania | 1872–1874 | ||
Rabin gminy reformowanej we Frankfurcie nad Menem | |||
Okres sprawowania | od 1863 | ||
Wyznanie | judaizm | ||
![]() | |||
|
Abraham Geiger (ur. 24 maja 1810 we Frankfurcie nad Menem, zm. 23 października 1874 w Berlinie) – niemiecki rabin. Jeden z twórców judaizmu reformowanego.
Życie
Studiował w Heidelbergu i Bonn. Od 1832 roku pełnił funkcję rabina w synagodze w Wiesbaden, gdzie podejmował pierwsze działania reformatorskie. W latach 1840–1863 rabin we Wrocławiu. Po rozłamie gminy wrocławskiej w latach 40. XIX na dwie grupy kultowe jej pierwszy rabin liberalny. Inicjator powstania istniejącego od 1854 Żydowskiego Seminarium Teologicznego. Od 1863 roku był rabinem gminy reformowanej we Frankfurcie nad Menem. W latach 1872–1877 kierował Wyższą Szkołą Nauk Judaizmu w Berlinie (niem. Hochschule für die Wissenschaft des Judentums). Obecnie szkoła rabinacka w Berlinie (Abraham Geiger Kolleg) nosi jego imię[1].
Poglądy
Geiger łączył w sobie walczącego teologa-reformistę i historyka-filologa. Miał głęboką wiedzę na temat judaizmu, a także innych dziedzin wiedzy. Chciał uczynić judaizm integralną częścią kultury europejskiej, poprzez osadzenie go w kontekście niemieckim. Radykalnie sprzeciwiał się nurtowi ortodoksów, jako nurtu skostniałego i pozbawionego walorów estetycznych, które mogłyby zadowolić ludzi obytych z kulturą. Według niego asymilacja mogła posłużyć spełnieniu misji Żydów szerzenia racjonalnej wiary w Jednego Boga i Jego prawa moralnego. Choć nie wyrażał tego publicznie, z listów do osób prywatnych widać, że chciał obalić wszystkie instytucje judaizmu i skonstruować na tych ruinach nową budowlę (por. list do J. Derenbourga z 8 listopada 1836 r.). Materiał na tę budowę miał pochodzić z historycznych i halachicznych tradycji z przeszłości.
W związku z tą wizją był przeciwny wszelkiej formie solidarności żydowskiej, jak w czasie sprawy Damaszku (1840 r.). W 1845 r. był przeciwny modlitwie po hebrajsku. Był przeciwny wszelkim wzmiankom w modlitwach o powrocie na Syjon. Skracał także i upraszczał modlitwy synagogalne, by pobudzić pobożność wiernych. W miarę postępu w latach, jego poglądy nabierały umiarkowania. W starości dopuścił nawet obchodzenie drugiego dnia świąt – będące zwyczajem typowym dla diaspory. Powodem złagodzenia stanowiska było po pierwsze, pragnienie uniknięcia rozdarcia w łonie judaizmu, po drugie antagonistyczna postawa wobec chrześcijaństwa. Z tego też powodu nie opowiedział się za propozycjami przeniesienia szabatu na niedzielę, choć dopuścił używanie instrumentów muzycznych w synagodze. Był za to przeciwnikiem obrzezania, uważając je za barbarzyńskie upuszczanie krwi[2].
Dzieła
- Rozprawa doktorska: Was hat Mohammed aus den Judenthume aufgenomen – Co Mahomet zapożyczył z judaizmu (1833)
- Podstawowe dzieło: Urschrift und Uebersetzungen der Bibel (1857, 1928) – wiąże w niej historię tłumaczeń biblijnych z historią sekt żydowskich, szczególnie Faryzeuszy i Saduceuszy[2].
Przypisy
Bibliografia
- Geiger Abraham. W: Encyclopaedia Judaica. T. 7. Jerozolima-Nowy Jork: Encyclopaedia Judaica Jerusalem – The MacMillan Company, 1971, s. 357–360.
Linki zewnętrzne
- Abraham Geiger: wizjoner i reformator, „Chidusz" 8/2014
- Strona szkoły rabinackiej Abraham Geiger Kolleg
- Abraham Geiger – publikacje w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000108552262
- VIAF: 12573634
- LCCN: n80118345
- GND: 11933304X
- LIBRIS: 86lnr60s3005grg
- BnF: 148523055
- SUDOC: 055289088
- NLA: 35116736
- NKC: kup19960000030795
- BNE: XX945649
- NTA: 070199256
- BIBSYS: 90109508
- CiNii: DA07035626
- Open Library: OL169067A
- PLWABN: 9810663973905606
- NUKAT: n2009050124
- J9U: 987007261655705171
- ΕΒΕ: 163724
- LIH: LNB:V*342607;=BI
- PWN: 3904623
- Britannica: biography/Abraham-Geiger
- Treccani: abraham-geiger
- NE.se: abraham-geiger
- VLE: abraham-geiger
- Hrvatska enciklopedija: 21506