Adam Johann von Krusenstern
![]() | |||
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 8 listopada?/19 listopada 1770 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 12 sierpnia?/24 sierpnia 1846 | ||
Przebieg służby | |||
Siły zbrojne | |||
Główne wojny i bitwy | wojna rosyjsko-szwedzka | ||
Późniejsza praca | komendant Akademii Morskiej w Kronsztadzie | ||
![]() | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Adam Johann Ritter von Krusenstern (znany też pod rosyjskim imieniem Iwan Fiodorowicz Kruzensztern, ros. Иван Фёдорович Крузенштерн, ur. 8 listopada?/19 listopada 1770 w Hagudi (niem. Haggud) k. Rapli w Estonii na obszarze ówczesnego Imperium Rosyjskiego, zm. 12 sierpnia?/24 sierpnia 1846 w Kiltsi – przedstawiciel szlacheckiej rodziny Niemców bałtyckich, rosyjski admirał i podróżnik, dowódca pierwszej rosyjskiej wyprawy dookoła Ziemi w latach 1803–1806, badacz oceanów i etnografii ludów wysp oceanicznych, współzałożyciel Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego (1845).
Życiorys
Absolwent Akademii Morskiej w Kronsztadzie, uczestnik wojny ze Szwecją (1780-1790), jako oficer floty brytyjskiej w latach 1793–1799 odbył podróże do Ameryki, Chin i Indii. W 1803 roku stanął na czele pierwszej rosyjskiej wyprawy dookoła świata zorganizowanej z inicjatywy cara Aleksandra I i hrabiego Mikołaja Rumiancewa. Celem wyprawy było nawiązanie kontaktów polityczno-handlowych z Chinami i Japonią oraz zbadanie wybrzeży Alaski. W ekspedycji wzięły udział dwa zakupione w Anglii żaglowce „Nadieżda” i „Newa”, które wypłynęły z Kronsztadu 26 lipca 1803. Trasa ekspedycji wiodła przez Atlantyk wokół przylądka Horn, następnie przez Pacyfik na Polinezję, Hawaje, po Wyspy Japońskie, stamtąd na Sachalin i Kamczatkę, a potem wokół Afryki do Rosji. Uważany potocznie za pierwszego rosyjskiego żeglarza, który opłynął Ziemię, w istocie powrócił do Kronsztadu na żaglowcu „Nadieżda” jako drugi 7 sierpnia 1806, a pierwszy powrócił Jurij Lisianski na żaglowcu „Newa” 24 lipca 1806[1].
Po zakończeniu wyprawy (1806 r.) Johann Krusenstern został mianowany admirałem oraz honorowym członkiem Akademii Nauk w Petersburgu. W latach 1810–1814 spisał i wydał relacje z podróży wokół Ziemi. W latach 1815–1818 i 1823-1826 wraz z Ottonem von Kotzebue i dr. Karlem Espenbergiem ponownie opłynął świat, prowadząc badania na Alasce i Pacyfiku.
Po powrocie osiadł w majątku Kiltsi, gdzie powstał „Atlas Mórz Południowych” – kartograficzny efekt badań Oceanu Spokojnego. W latach 1827–1842 komendant Akademii Morskiej w Kronsztadzie. Pochowany w luterańskiej katedrze Najświętszej Marii Panny w Tallinnie.
Imieniem Johanna Krusensterna nazwano m.in. jedną z cieśnin między Wyspami Kurylskimi, Małą Diomedę na Wyspach Diomedesa, jeden z kraterów księżycowych: Krusenstern (krater księżycowy), a także rosyjski żaglowiec (bark) STS Kruzensztern. W Petersburgu, na Nabrzeżu Lejtnanta Szmidta, znajduje się jego pomnik[2].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Witalij D. Docenko: Mify i liegendy Rossijskogo fłota. Sankt Petersburg: Poligon, 2002, s. 27–28 (ros.).
- ↑ red. B. Piotrowski, O. Czekanowa i in., Sankt-Pietierburg. Pietrograd. Leningrad. Encikłopiediczeskij sprawocznik, Naucznoje Izdatiel'stwo Bol'szaja Rossijskaja Encikłopiedija, ISBN 5-85270-037-1, s. 317.
Linki zewnętrzne
- Estońskie dwory szlacheckie: Hagudi Manor (Haggud in Kirchspiel Rappel) (ang.)
- Kiltsi Manor (Schloß Aß in Kirchspiel Klein-St. Marien) (ang.)
- Informacje o praprawnuku admirała – Jerzym Krusensternie, prezesie krakowskiego oddziału Światowego Związku Żołnierzy AK (wersja html). krusenstern.cba.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-07-08)]..
- Bogdan Gancarz, Człowiek służby, „Gość Krakowski” – o tymże praprawnuku, a przy okazji i o jego przodku Adamie Johannie
- ISNI: 0000000081022762
- VIAF: 22942094
- LCCN: n85086203
- GND: 119021285
- NDL: 00446425
- LIBRIS: 42gjd63n1rbrjdd
- BnF: 13012401q
- SUDOC: 128069392
- NLA: 35284102
- NKC: jn20000700970
- NTA: 070103976
- BIBSYS: 3052059
- CiNii: DA00502541
- Open Library: OL1206622A
- PLWABN: 9810674760505606
- NUKAT: n2009159194
- J9U: 987007280866005171
- LNB: 000254633
- BNC: 000386961
- ΕΒΕ: 220815
- BLBNB: 000186323
- LIH: LNB:3lJ;=BP
- PWN: 3927859
- Britannica: biography/Adam-Johann-Krusenstern
- БРЭ: 2637352
- SNL: Adam_Johann_von_Krusenstern
- VLE: adam-johann-von-krusenstern
- Hrvatska enciklopedija: 34293