Albert Lortzing
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 23 października 1801 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 21 stycznia 1851 | ||
Zawód, zajęcie | kompozytor, śpiewak i aktor. | ||
Narodowość | niemiecka | ||
Rodzice | Johann Gottlieb Lortzing i Charlotte Sophie | ||
Małżeństwo | Rosina Regine Ahles | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Albert_Lortzing.jpg/220px-Albert_Lortzing.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/AlbertLortzing.jpg/220px-AlbertLortzing.jpg)
Albert Lortzing (ur. 23 października 1801 w Berlinie, zm. 21 stycznia 1851 tamże) – niemiecki kompozytor, śpiewak i aktor.
Życiorys
Początki kariery
Albert był synem Johanna Gottlieba Lortzinga i Charlotte Sophie. Urodził się w Berlinie, gdzie jego rodzice mieli sklep z wyrobami skórzanymi. Rodzina jednak szybko sklep sprzedała i założyła grupę teatralną Urania. W niej też debiutował Albert, mając 12 lat.
Od 1817 roku cała rodzina podróżowała po Nadrenii, dając tam liczne występy. Goszcząc w Bonn, Düsseldorfie, Barmen i Akwizgranie, Albert zyskał wielką popularność wśród widowni, grając m.in. młodych amantów, wieśniaków lub śpiewając barytonem i tenorem.
30 stycznia 1824 roku ożenił się z aktorką Rosiną Regine Ahles. Para doczekała się jedenaściorga dzieci. Albert wraz z żoną osiadł w 1826 w Detmold. Oboje zostali członkami lokalnego Hoftheater, z którym odbyli tournée po Münster i Osnabrück. W tym czasie Lortzing wstąpił do popularnej w kręgach artystycznych masonerii, a także stworzył oratorium Wniebowstąpienie Chrystusa, którego premiera odbyła się w Münster. Nie spotkała się jednak z przychylnością, a lokalny urzędnik stwierdził nawet pod adresem Lortzinga, że "nigdy nie stanie się wielkim kompozytorem".
Niezrażony tym niepowodzeniem Lortzing skomponował muzykę do Don Juana i Fausta autorstwa lokalnego dramatopisarza – Christiana Dietricha Grabbe'a. Sam zagrał w tej sztuce tytułowego Don Juana, a jego żona odtworzyła rolę Donny Anny. Jego muzyka spotkała się z pozytywnym przyjęciem, na co jednak miał wpływ fakt, że pomylono go z Grabbem, niemniej przysporzyło mu to reklamy.
Okres lipski
W roku 1833 dołączył do lipskiego Teatru Miejskiego, gdzie od poprzedniego roku pracowali też jego rodzice. Dzięki nim młody Lortzing szybko uzyskał członkostwo w Tunnel unter der Pleisse, klubie zrzeszającym artystów. W Lipsku aktor zdobył olbrzymią popularność, zwłaszcza w okresie występów w komediach Johanna Nestroya. Jednak, jego tendencja do improwizowania i uchylania się od scenariusza przyciągała uwagę policji teatralnej.
Z okresu "lipskiego" pochodzi pierwsza opera komiczna Lortzinga Car i cieśla (niem. Zar und Zimmermann). W sztuce tej autor zaśpiewał rolę Piotra Iwanowa, która szczególnie przypadła do gustu publiczności w Berlinie. Niestety moment premiery (22 grudnia 1837) zbiegł się w czasie z nasiloną w Lipsku cenzurą.
W 1844 roku objął stanowisko kapelmistrza w lipskim Teatrze Miejskim, sprawując je do kwietnia 1845, kiedy został zdymisjonowany (rzekomo przez problemy reumatyczne). Dymisja wywołała olbrzymie protesty i w tej sprawie napisano nawet list otwarty do rady miasta, podpisany przez niemal wszystkich znaczniejszych obywateli. Nie przyniosło to jednak rezultatu. Sam zainteresowany przeniósł się do Wiednia.
Okres wiedeński i powrót do Rzeszy
Po przybyciu do monarchii Habsburgów został kapelmistrzem w stołecznym Theater an der Wien (1846–1848). W czasie rewolucji marcowej 1848 napisał tekst i muzykę do patriotycznej opery Regina (zatytułowanej na cześć żony). Tematyka nawiązywała do prowadzonej walki robotników oraz obaw przed samobójstwem.
W 1849 napisał swą ostatnią pełnowymiarową operę – Giermek Rolanda (niem. Rolands Knappen), będącą satyrą na zmilitaryzowane państwo pruskie (w refrenie powtarzano pytanie: Und das soll eine Weltordnung sein? – pol. I to jest rozkaz, jak przypuszczam?).
Następnie Lortzing powrócił do Niemiec, gdzie musiał się zająć swoją liczną rodziną. Początkowo pracował w takich miastach jak Gera i Lüneburg, aby ostatecznie podjąć pracę w nowo otwartym berlińskim Teatrze Niemieckim (wtedy Friedrich-Wilhelmstädtisches Theater) jako kapelmistrz.
Albert Lortzing zmarł w styczniu 1851 z powodu dużego stresu i depresji. W pogrzebie uczestniczyły znane osobistości świata artystycznego, m.in.: Giacomo Meyerbeer, Heinrich Dorn, Wilhelm Taubert i Carl Friedrich Rungenhagen. Jego koledzy z Teatru przyozdobili trumnę kompozytora w czarno-czerwono-złote barwy, które po wydarzeniach lat 1848–49 (Wiosna Ludów) były zakazane.
Ważniejsze utwory
![]() | Ta sekcja od 2015-03 wymaga zweryfikowania podanych informacji. Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych. Część lub nawet wszystkie informacje w sekcji mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary) Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji. |
- 1828: Die Himmelfahrt Christi (Wniebowstąpienie Chrystusa)
- 1831: Der Pole und sein Kind (Polak i jego dziecko)
- 1832: Szenen aus Mozarts Leben (Sceny z życia Mozarta), Der Weihnachtsabend (Wieczór wigilijny)
- 1837: Die beiden Schützen (Dwóch strzelców); Zar und Zimmermann (Car i cieśla)
- 1840: Hans Sachs
- 1841: Casanova
- 1842: Kłusownik albo głos natury (Der Wildschütz oder Stimme der Natur), opera komiczna w trzech aktach
- 1845: Undine
- 1848: Regina
- 1849: Rolands Knappen oder Das ersehnte Glück (Giermek Rolanda)
Bibliografia
- Lortzing, Albert (Gustav) – Biographie. zeno.org. [dostęp 2008-11-23]. (niem.).
- Das Lortzing-Archiv. llb-detmold.de. [dostęp 2010-11-13]. (niem.).
- Albert Lortzing. albertlortzing.org. [dostęp 2008-11-23]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Albert Lortzing – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- Albert Lortzing w bazie AllMusic (ang.)
- Utwory Alberta Lortzinga w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000121247377
- VIAF: 24787785
- LCCN: n83132693
- GND: 118574469
- LIBRIS: 1zcf970k3bqv298
- BnF: 13896800g
- SUDOC: 034195769
- NLA: 35271538
- NKC: ola2002146837
- NTA: 069898081
- BIBSYS: 90229770
- CiNii: DA0897824X
- Open Library: OL152212A
- PLWABN: 9810575264405606
- NUKAT: n96217239
- J9U: 987007264613105171
- PTBNP: 1174923
- CONOR: 144826211
- RISM: people/122656
- PWN: 3933802
- Britannica: biography/Albert-Lortzing
- Universalis: gustav-albert-lortzing
- БРЭ: 2158572
- NE.se: albert-lortzing
- VLE: albert-lortzing
- Catalana: 0038548
- DSDE: Albert_Lortzing
- Hrvatska enciklopedija: 37190