Aleksander Litwinowicz
![]() | |||
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 27 lutego 1879 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 14 stycznia 1948 | ||
Przebieg służby | |||
Lata służby | 1914–1939 | ||
Siły zbrojne |
| ||
Formacja |
| ||
Jednostki | Ministerstwo Spraw Wojskowych | ||
Stanowiska | II wiceminister spraw wojskowych-szef Administracji Armii | ||
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Aleksander Litwinowicz, ps. „Władysław” (ur. 15 lutego?/27 lutego 1879 w Petersburgu, zm. 14 stycznia 1948 w Szczecinie) – inżynier mechanik, generał brygady Wojska Polskiego.
Życiorys
Ukończył gimnazjum filologiczne w Petersburgu w 1897, a następnie Wydział Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej w 1904. Był członkiem Związku Walki Czynnej i od 1910 Związku Strzeleckiego. Od 1 sierpnia 1914 w Legionach Polskich – intendent 1 Kompanii Kadrowej, a następnie w 1 pułku piechoty. Odmówił złożenia przysięgi, po czym działał w Polskiej Organizacji Wojskowej w Galicji. Następnie od października 1916 do sierpnia 1917 służył w Polskim Korpusie Posiłkowym jako zastępca szefa intendentury.
W okresie listopad 1918 – czerwiec 1919 walczył w obronie Lwowa, potem był szefem służby intendentury Dowództwa „Wschód”. 3 czerwca 1919 został przeniesiony do Departamentu Gospodarczego Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie na stanowisko pomocnika szefa departamentu[1]. Od listopada 1919 do lipca 1923 szef Departamentu Intendentury MSWojsk. 20 września 1920 został zatwierdzony w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 kwietnia 1920 w Korpusie Intendentów[2].
14 marca 1920 został pierwszym prezesem Wojskowego Klubu Sportowego „Legia”. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1. lokatą w korpusie oficerów intendentów. Od lipca 1923 pozostawał w Rezerwie Oficerów Sztabowych Dowództwa Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie. 1 marca 1924 został przydzielony do Departamentu Intendentury MSWojsk, jako oddziału macierzystego z pozostawieniem w dyspozycji Ministra Spraw Wojskowych[3]. 31 marca 1924 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski, na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, gen. dyw. Władysława Sikorskiego awansował go do stopnia generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 7. lokatą w korpusie generałów[4]. W sierpniu tego roku został szefem Departamentu Przemysłu Wojennego MSWojsk[5]. W listopadzie 1924 był jednym z oficerów, którzy podali się do dymisji w ramach tzw. strajku generałów[6][7]. 15 lipca 1927 został mianowany dowódcą Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie[8]. W październiku 1935 został mianowany dowódcą Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie. W styczniu 1936 otrzymał tytuł honorowego obywatela Grodna[9]. Opuszczając stanowisko dowódcy OK VI podczas uroczystości pożegnalnej generał oznajmił: Wyjeżdżam z gorącą pamięcią o Lwowie i z dalszym nastawieniem na Lwów[10]. Od 14 lipca 1936[11][12] do 18 września 1939 był II wiceministrem spraw wojskowych – szefem Administracji Armii.
W 1936 został prezesem zarządu głównego Towarzystwa Badania Historii Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich[13]. W 1937 był protektorem honorowym klubu sportowego LKS Pogoń Lwów[14]. Był prezesem Koła Lwowian i Przyjaciół Lwowa Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich w 1939[15].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Aleksander_Litwinowicz_02.jpg)
Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 przekroczył granicę polsko-rumuńską i został internowany. Do końca wojny przebywał w obozie w Băile Herculane[16]. W 1946 powrócił do Polski, osiadł w Szczecinie, gdzie pracował jako kierownik Biura Pełnomocnika Rządu ds. Odbudowy Portów[17][18]. Pochowany na cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kwatera 2B-7-8)[19].
Był trzykrotnie żonaty. Pierwszą żoną była nieznana z nazwiska Leonia, z którą się rozwiódł. W 1919 r. ożenił się powtórnie z Gabrielą z Kościów z którą miał jedną córkę. Po przejściu na kalwinizm, rozwiódł się ponownie i ożenił z Olgą Gąssowską[20].
Awanse
- porucznik – 9 października 1914
- kapitan – 1 kwietnia 1916
- major – 23 listopada 1918
- podpułkownik – 1 listopada 1919
- pułkownik – 20 września 1920 zatwierdzony ze starszeństwem z dniem 1 kwietnia 1920 w Korpusie Intendentów, 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1. lokatą w korpusie oficerów intendentów
- generał brygady – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 7. lokatą w korpusie generałów
Ordery i odznaczenia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Gr%C3%B3b_Aleksandra_Litwinowicza_w_Szczecinie.jpg/242px-Gr%C3%B3b_Aleksandra_Litwinowicza_w_Szczecinie.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Dyplom_odznaki_pierwszej_kadrowej.jpg/240px-Dyplom_odznaki_pierwszej_kadrowej.jpg)
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7489[21]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (3 maja 1928)[22][23][24]
- Krzyż Niepodległości (9 stycznia 1932)[25][21]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922)[26][21]
- Krzyż Walecznych[21]
- Złoty Krzyż Zasługi (17 marca 1930)[27]
- Odznaka Pamiątkowa „Pierwszej Kadrowej”[28][21]
- Order Krzyża Orła II klasy (Estonia, 1935)[29][30]
- Komandor Order św. Sawy (Jugosławia, 1927)[31]
- Komandor Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia, 1931)[32]
- Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja, 1922)[33]
Upamiętnienie
28 czerwca 2018 sekretarz stanu Tomasz Zdzikot, działając z upoważnienia ministra obrony narodowej Mariusza Błaszczaka, nadał 15 Wojskowemu Oddziałowi Gospodarczemu w Szczecinie imię generała brygady Aleksandra Litwinowicza[34].
Przypisy
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 68 z 21 czerwca 1919 roku, poz. 2179.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 37 z 29.09.1920 r.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 23 z 11 marca 1924 roku, s. 115.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 32 z 02.04.1924 r.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 79 z 17 sierpnia 1924 roku, s. 449.
- ↑ Jerzy Rawicz: Do pierwszej krwi. Warszawa: Czytelnik, 1974, s. 99–115.
- ↑ Ludwik Stomma: Skandale polskie. Warszawa: Demart, 2008, s. 131–136. ISBN 978-83-7427-422-7.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 12 grudnia 1929 roku, s. 214.
- ↑ Grodno. Obywatelstwo honorowe m. Grodna. „Kurier Warszawski”. Nr 20, s. 6, 21 stycznia 1936.
- ↑ Pożegnanie b. dowódcy Ok. VI. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 171 z 29 lipca 1936.
- ↑ Mianowania. „Wschód”, s. 2, Nr 18 z 20 lipca 1936.
- ↑ Ziomek 2014 ↓, s. 108.
- ↑ Kronika działalności Towarzystwa. „Rocznik Towarzystwa Badania Historii Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich”. Nr I, s. 149, 1936.
- ↑ Lwowski klub sportowy „Pogoń” w roku 1937. Lwów: 1937, s. 2.
- ↑ Rocznik Ziem Wschodnich 1939, s. 215.
- ↑ Piotr Stawecki, Generałowie polscy w wojnie obronnej 1939 roku i ich dalsze losy wojenne : cz. 2, [w:] „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 15 (66)/3 (249) s. 93–94.
- ↑ Warto pamiętać o Aleksandrze Litwinowiczu [online], 24kurier.pl [dostęp 2020-04-24] .
- ↑ Aleksander Litwinowicz [online], Generałowie II Rzeczypospolitej [dostęp 2020-04-24] (pol.).
- ↑ Wyszukiwarka miejsca pochówku w Szczecinie Cmentarze w Szczecinie [online], cmentarze.szczecin.pl [dostęp 2020-07-04] .
- ↑ Aleksander Litwinowicz [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2022-05-28] (pol.).
- ↑ a b c d e Polak (red.) 1993 ↓, s. 119.
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 111, poz. 175 „za zasługi na polu stworzenia krajowego przemysłu wojennego”.
- ↑ Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 10 z 15 maja 1928
- ↑ Odznaczenia orderem Polonia Restituta. „Kurier Warszawski”. Nr 134, s. 16, 15 maja 1928.
- ↑ M.P. z 1932 r. nr 12, poz. 16 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 26.
- ↑ M.P. z 1930 r. nr 98, poz. 143 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”.
- ↑ 6 sierpień: 1914–1934, Warszawa: Zarząd Główny Związku Legjonistów Polskich, 1934, s. 18 .
- ↑ Eesti Vabariigi teenetemärgid. president.ee. [dostęp 2014-11-12]. (est.).
- ↑ Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 2, s. 20, 11 listopada 1936.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 24 z 26 września 1927 roku, s. 282.
- ↑ Dziennik Personalny MSWojsk Nr 8/1931, s. 382
- ↑ Decyzja Naczelnika Państwa L. 3625.22 G. M. I. z 1922 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 8, s. 250)
- ↑ Dz.U. MON 2018 ↓, poz. 88.
Bibliografia
- Łódź w Ilustracji Nr 39 z 26 września 1937 roku, s. 1 (fotoreportaż z otwarcia Szpitala Okręgowego Nr IV w Łodzi).
- Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
- Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.
- Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918–1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6.
- Henryk Piotr Kosk: Generalicja polska. Popularny słownik biograficzny. T. 1 A–Ł. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1998. ISBN 83-87103-55-1.
- Ewelina Ziomek. Działalność generała brygady Aleksandra Litwinowicza w okresie sprawowania funkcji II wiceministra spraw wojskowych w latach 1936–1939. „Przegląd Zachodniopomorski”. 2, 2014. Szczecin. ISSN 0552-4245.
- Dziennik Urzędowy Ministra Obrony Narodowej. Ministerstwo Obrony Narodowej, 2018. (pol.).
- PWN: 3933291