Avi Wigderson
![]() | |
Państwo działania |
|
---|---|
Data urodzenia | 9 września 1956 |
Profesor | |
Specjalność: informatyka teoretyczna i matematyka dyskretna | |
Alma Mater | Technion |
Instytut badawczy | |
Okres zatrudn. | do 1999 |
Odznaczenia | |
Nagroda Turinga (2023) Nagroda Abela (2021) Nagroda Knutha (2019) Nagroda Gödla (2009) Nagroda Nevanlinny (1994) | |
Strona internetowa |
Avi Wigderson (ur. 9 września 1956 w Hajfie) – izraelski informatyk i matematyk, laureat Nagrody Abela z 2021 roku i Nagrody Turinga z 2023 roku. Specjalizuje się w informatyce teoretycznej i matematyce dyskretnej[1][2][3][4].
Życiorys
Urodził się w Hajfie, gdzie mieszkali jego rodzice, którzy uciekli z hitlerowskich Niemiec. Po ukończeniu w rodzinnym mieście szkoły średniej Hebrew Reali High School odbył obowiązkową trzyletnią służbę wojskową (przez pierwszy rok był szkolony na pilota - gdyby nim został musiałby spędzić w wojsku 7 lat)[5].
W 1977 rozpoczął studia w Technion. Choć chciał studiować matematykę, za namową rodziców wybrał jednak informatykę. Jednym z jego wykładowców był Shimon Even, który miał duży wpływ na wybór dalszej ścieżki kariery przez Wigdersona. Studia licencjackie ukończył w 1980, po czym przeniósł się na studia magisterskie na Uniwersytet Princeton. W 1983 uzyskał na Uniwersytecie Princeton stopień doktora, jego promotorem był Richard Lipton[5].
Po doktoracie spędził po roku na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, w IBM Research w San Jose i w Mathematical Sciences Research Institute w Berkeley. W 1986 wrócił do Izraela i rozpoczął pracę na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie, gdzie był zatrudniony do 2003.Od 1999 jest profesorem Institute for Advanced Study[1][2][5][6].
Wypromował kilkunastu doktorantów w Izraelu i USA, m.in. są Dorit Aharonov i Ran Raz[6].
Na studiach w Technion poznał swoją przyszłą żonę, która studiowała tam matematykę. Ma z nią trójkę dzieci[5].
Publikacje i osiągnięcia
Autor ponad 200 prac. Publikował je m.in. w „SIAM Journal on Computing”, „Combinatorica”, „Computational Complexity”, „Theory of Computing”, „SIAM Journal on Discrete Mathematics”, „Random Structures & Algorithms”, „Bulletin of the American Mathematical Society”, „Forum of Mathematics, Sigma” oraz najbardziej prestiżowych czasopismach matematycznych świata: „Annals of Mathematics” i „Journal of the American Mathematical Society"[7].
Wigderson rozwiązał problemy, które były otwarte przez długie lata. Wprowadził też definicje kształtujące całe dziedziny, zbudował nieoczekiwane pomosty między różnymi obszarami oraz wprowadził pomysły i techniki, które zainspirowały wielu badaczy. Powracającym tematem w jego pracach jest odkrywanie głębokich powiązań między informatyką a matematyką. Jego prace pokazały zarówno nieoczekiwane zastosowania różnych dziedzin matematyki do zagadnień z zakresu informatyki, jak i informatyki teoretycznej do rozwiązywania problemów z matematyki[8][5].
Wyróżnienia
Wigderson był wielokrotnie nagradzany. Oprócz Nagrody Abela (przyznanej mu - razem z László Lovászem - za fundamentalny wkład w informatykę teoretyczną i matematykę dyskretną oraz wiodącą rolę w uczynieniu z nich centralnych dziedzin współczesnej matematyki[9]) i Nagrody Turinga (za fundamentalny wkład w teorię obliczeń, w szczególności za zmianę rozumienia roli losowości w obliczeniach, a także za dziesięciolecia intelektualnego przywództwa w informatyce teoretycznej[4]) otrzymał m.in.:
- 2019 Nagrodę Knutha[10]
- 2009 Nagrodę Gödla[11]
- 2008 Levi L. Conant Prize[12]
- 1994 Nagrodę Nevanlinny[13]
W 1990 roku był prelegentem sekcyjnym, a w 2006 plenarnym na Międzynarodowym Kongresie Matematyków. W 1994 i 2022 wygłosił też na tym kongresie wykłady związane z otrzymanymi nagrodami[14].
Jest członkiem National Academy of Sciences of the United States (od 2013[15]) i American Academy of Arts and Sciences (od 2011[16]).
Przypisy
- ↑ a b Avi Wigderson - Scholars | Institute for Advanced Study [online], www.ias.edu, 9 grudnia 2019 [dostęp 2024-06-04] (ang.).
- ↑ a b Avi Wigderson | Avi Wigderson [online], www.math.ias.edu [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ A biography of Avi Wigderson [online], International Mathematical Union [dostęp 2024-06-04] (ang.).
- ↑ a b Avi Wigderson of the Institute for Advanced Study is the recipient of the 2023 ACM A.M. Turing Award [online], awards.acm.org [dostęp 2024-06-04] (ang.).
- ↑ a b c d e Avi Wigderson - Biography [online], Maths History [dostęp 2024-06-04] (ang.).
- ↑ a b Avi Wigderson - The Mathematics Genealogy Project [online], www.mathgenealogy.org [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ Avi Wigderson - Author Profile - zbMATH Open [online], zbmath.org [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ BoazB. Barak BoazB. i inni, On the works of Avi Wigderson, HelgeH. Holden, RagniR. Piene (red.), Cham: Springer International Publishing, 2024, s. 595–705, DOI: 10.1007/978-3-031-33973-8_20, ISBN 978-3-031-33973-8 (ang.).
- ↑ 2021: László Lovász og Avi Wigderson | The Abel Prize [online], abelprize.no [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ ACM SIGACT - Knuth Prize [online], www.sigact.org [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ ACM SIGACT - Gödel Prize [online], www.sigact.org [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ Browse Prizes and Awards [online], American Mathematical Society [dostęp 2024-06-04] (ang.).
- ↑ Rolf Nevanlinna Prize | International Mathematical Union (IMU) [online], www.mathunion.org [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ ICM Plenary and Invited Speakers | International Mathematical Union (IMU) [online], www.mathunion.org [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ Avi Wigderson [online], www.nasonline.org [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ Avi Wigderson | American Academy of Arts and Sciences [online], www.amacad.org, 30 maja 2024 [dostęp 2024-06-04] (ang.).
Linki zewnętrzne
John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Avi Wigderson w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
- p
- d
- e
do 2009 |
|
---|---|
2010–2019 |
|
lata 20. XXI wieku |
|
- p
- d
- e
- p
- d
- e
XX wiek |
|
---|---|
XXI wiek |
|
- Universalis: avi-wigderson
- SNL: Avi_Wigderson
- Hrvatska enciklopedija: 66136
- identyfikator profilu ResearchGate: Avi_Wigderson
- Scopus: 7005263692