Bohuslav Martinů
![]() Martinů w Stanach Zjednoczonych (1943) | |||
Data i miejsce urodzenia | |||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | |||
Przyczyna śmierci | |||
Instrumenty | skrzypce[1] | ||
Gatunki | |||
Zawód | kompozytor[1] | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
| |||
| |||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Poli%C4%8Dka_V%C4%9B%C5%BE.jpg/240px-Poli%C4%8Dka_V%C4%9B%C5%BE.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Zl%C3%ADn%2C_Kongresov%C3%A9_centrum%2C_s%C3%A1l.jpg/220px-Zl%C3%ADn%2C_Kongresov%C3%A9_centrum%2C_s%C3%A1l.jpg)
Bohuslav Martinů ([ˈbɔɦuslaf ˈmaɾcɪnuː] ( odsłuchaj); ur. 8 grudnia 1890 w Poličce, zm. 28 sierpnia 1959 w Pratteln) – czeski kompozytor muzyki poważnej tworzący w stylu neoklasycznym[1][2] ; wykładowca Uniwersytetu Princeton i Mannes School of Music[2] .
Martinů napisał dziesięć baletów[1], siedemnaście oper (w tym Mirandolinę), sześć symfonii, siedemnaście koncertów, a także wiele dzieł kameralnych, dużych utworów wokalno-instrumentalnych oraz pieśni. W 1968 Harry Halbreich opublikował chronologiczny katalog dzieł kompozytora, zawierający 387 pozycji[3] .
Życiorys
Urodził się 8 grudnia 1890 w Poličce. Ze względu na szereg napotykanych przez niego trudności w kontaktach z ludźmi biografowie zakładają retrospektywnie, że mógł on cierpieć na zespół Aspergera należący do zaburzeń ze spektrum autyzmu[4]. Studiował w Konserwatorium Praskim, którego nie ukończył przenosząc się do szkoły organowej[1][2] , a od 1913 był skrzypkiem Filharmonii Czeskiej[1]. W Poličce mieszkał do 16 roku życia[2] . Przed I wojną światową uczył gry na skrzypcach[2] . Po wojnie wznowił studia kompozycji kształcąc się u Josefa Suka[1]. W 1919 jako drugi skrzypek Filharmonii Czeskiej wyruszył w trasę koncertową po Europie[2] . W 1922 Teatr Narodowy w Pradze wystawił jego balet Istar.
Od 1923 do 1940 przebywał w Paryżu[1] gdzie zainteresował się muzyką Igora Strawinskiego, Grupy Sześciu, ekspresjonizmem oraz jazzem[2] , a także utrzymywał kontakty z miejscowymi muzykami, m.in. z Albertem Rousselem[1]. W tym czasie swoimi utworami zwrócił uwagę m.in. Siergieja Kusewickiego.
Po wybuchu II wojny światowej pomagał emigrantom z Protektoratu Czech i Moraw przybyłym do Francji[2] , zaś po kampanii francuskiej zamieszkał w Stanach Zjednoczonych[1][2] . Po zakończeniu wojny zaproponowano mu posadę wykładowcy w praskim konserwatorium, której nie objął ze względu na stan zdrowia oraz sytuację polityczną w Czechosłowacji. W 1953 i 1956 uzyskał stypendium Guggenheima[5].
Po powrocie do stolicy Francji przeniósł się do Nicei, a następnie do Szwajcarii. Zmarł w Pratteln 28 sierpnia 1959[1][2] z powodu raka żołądka. W 1989 jego ciało przewieziono do Polički[2] .
W 1991 roku został pośmiertnie odznaczony Orderem Tomáša Garrigue Masaryka II klasy[6].
Wybrane utwory[2]
- Istar (balet)
- Kukiełka (cykl utworów fortepianowy)
- La jazz
- Suita jazzowa
- Kot (balet)
- Špalíček (balet)
- II Kwartet smyczkowy
- Koncert podwójny na dwie orkiestry smyczkowe, fortepian i kotły
- Concerto grosso na orkiestrę kameralną
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p Kański 1973 ↓, s. 525.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Furtak 2015 ↓.
- ↑ Suchora 2012 ↓.
- ↑ Robert C. Simon, Bohuslav Martinů. A Research and Information Guide, Routledge 2014, s. 87.
- ↑ John Simon Guggenheim Memorial Foundation | Bohuslav Martinů. [w:] gf.org [on-line]. John Simon Guggenheim Memorial Foundation. [dostęp 2016-01-07]. (ang.).
- ↑ Seznam vyznamenaných [online], Pražský hrad [dostęp 2022-02-17] (cz.).
Bibliografia
- Józef Kański: Przewodnik operowy. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1973.
- Karol Furtak. Introwertyk i jego język. „Twoja Muza”, 2015. Adam Wojciechowski. Twoje Zdrowie. ISSN 1731-7975. (pol.).
- Stanisław Suchora. Operowy Dzień Świstaka. „Ruch Muzyczny”, 2012. Olgierd Pisarenko. Instytut Książki. ISSN 0035-9610. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Fundacja Bohuslava Martinů w Pradze
- Centrum Bohuslava Martinů Centre w Polička
- ISNI: 0000000121305514
- VIAF: 44485757
- LCCN: n80122955
- GND: 118578413
- NDL: 00986232
- LIBRIS: 64jlktwq13v06l6
- BnF: 138971583
- SUDOC: 030186447
- SBN: TO0V074334
- NLA: 35652196
- NKC: jk01080381
- BNE: XX4581664
- NTA: 070827052, 297771663, 296129321
- BIBSYS: 90124754
- CiNii: DA06021852
- Open Library: OL433537A, OL4725817A, OL5284264A
- PLWABN: 9810597371905606
- NUKAT: n2002070540
- J9U: 987007295891505171
- PTBNP: 141148
- CANTIC: a1031278x
- LNB: 000073228
- NSK: 000080961
- CONOR: 30083171
- BNC: 000180046
- KRNLK: KAC199617897
- LIH: LNB:LC7;=qP
- RISM: people/30092459
- PWN: 3938181
- Britannica: biography/Bohuslav-Martinu
- Treccani: bohuslav-martinu
- Universalis: bohuslav-martinu
- БРЭ: 2188897
- NE.se: bohuslav-martinu
- SNL: Bohuslav_Martinů
- VLE: bohuslav-martinu
- Catalana: 0040820
- DSDE: Bohuslav_Martinů
- Hrvatska enciklopedija: 39204