Bracia Le Nain
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Louis_Le_Nain_005.jpg/220px-Louis_Le_Nain_005.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Louis_Le_Nain_006.jpg/220px-Louis_Le_Nain_006.jpg)
Le Nain – francuscy malarze, trzej bracia: Antoine (ur. ok. 1600 w Laon?, zm. 26 maja 1648 w Paryżu), Louis (ur. ok. 1593 w Laon?, zm. 24 maja 1648 w Paryżu) i Mathieu (ur. 1607 w Laon, zm. 26 kwietnia 1677)[1]. Główni przedstawiciele malarstwa realistycznego w XVII-wiecznej Francji.
Życiorys
O życiu braci wiadomo stosunkowo niewiele. Daty ich urodzenia nie są pewne. W przypadku Antoine'a często podawana jest data 1588, a Louisa 1593; obie pochodzą z XVIII-wiecznych rejestrów Akademii i bywają obecnie powtarzane w różnych publikacjach. Równocześnie nowsze opracowania podają daty ok. 1600[2]. Byli synami Jeanne Prévost i Isaaca Le Nain, drobnego urzędnika, sergent royal au grenier à sel w Laon. Malarstwa miał ich uczyć bliżej niesprecyzowany cudzoziemski artysta[3]. W 1629 roku przenieśli się do Paryża, do dzielnicy Saint-Germain-des-Prés, niepodlegającej wówczas jurysdykcji miejskiej. W tym samym roku Antoine otrzymał tytuł mistrza; cztery lata później malarzem został Mathieu. W Paryżu mieli dobrze prosperującą pracownię, a znani byli zwłaszcza jako malarze portretów. W 1632 roku otrzymali od miast zlecenie na wykonanie dużego portretu ośmiu urzędników miejskich. Mathieu w 1633 miał namalować na sklepieniu kaplicy St-Germain-des-Prés sceny Zstąpienia Ducha Świętego, Wniebowzięcia Maryi i jej Koronacji. Z 1643 roku pochodzi romans Galanteries de la Cour pióra powieściopisarza Du Baila, w którym autor pod imionami Florange, Filidas i Polidor przedstawił braci Le Nain.
Wszyscy trzej 1 marca 1648 roku zostali mianowani członkami powstałej wówczas Académie Royale de Peinture et de Sculpture (Królewskiej Akademii Malarstwa i Rzeźby), jednak Antoine i Louis zmarli w dwa miesiące później i zostali pochowani w Saint-Sulpice. Po śmierci braci Mathieu zyskał znaczną pozycję. W 1649 przedstawił Akademii portret kardynała Mazarina. W 1658 roku zaczął się tytułować jako Lord La Jumelle, w 1662 został odznaczony przez króla orderem św. Michała. W niewyjaśnionych okolicznościach w 1663 roku order został mu odebrany, a trzy lata później malarz został uwięziony za dalsze jego noszenie. Prawdopodobnie był związany z zamieszkami politycznymi w okresie Frondy[4]. Zmarł w 1667 i tak jak bracia został pochowany w Saint-Sulpice.
Twórczość
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Louis_Le_Nain-_Happy_Family-_1642-_Louvre.jpg/220px-Louis_Le_Nain-_Happy_Family-_1642-_Louvre.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Louis_Le_Nain_004.jpg/220px-Louis_Le_Nain_004.jpg)
O edukacji braci w zasadzie nic nie wiadomo. Choć nie ma pewności, że odwiedzili Włochy, ich dzieła zdradzają znajomość współczesnego malarstwa włoskiego. Louis bywa nawet nazywany le Romain (rzymski). Ich dorobek, generalnie składający się z wielofigurowych przedstawień i scen chłopskich, dzielony jest na kilka grup. Pierwszą z nich, przypisywaną Antoine'owi[5], stanowią niewielkie obrazki, malowane na blasze lub desce, ukazujące grupę osób (zazwyczaj rodziny z kręgów burżuazji, rzadziej chłopskie) i niemal pozbawione narracji. Przykładami są Portret we wnętrzu z Luwru, Kobieta i pięcioro dzieci z NG w Londynie. Na drugą grupę składają się narracyjne dzieła, jak Zwycięstwo z Luwru czy przypisywane braciom: Ostatnia Wieczerza i Wieczerza w Emaus z Luwru. Trzecią grupę stanowią najbardziej znane dzieła Le Nain, poświęcone tematyce chłopskiej, m.in. Powrót z sianokosów (Wózek), Powrót z chrzcin (Szczęśliwa rodzina) i Posiłek chłopski z Luwru. Obrazy z dwóch ostatnich grup łączone są z Louisem i Mathieu, ale także i Antoine'em. Podział ten jest jednak bardzo umowny i różni się w zależności od poglądów badaczy. Nie wiadomo w ogóle, czy każdy z braci specjalizował się w innej tematyce czy też dostosowywali stylistykę do potrzeb zamówienia[6].
O ile dzieła o tematyce religijnej czy alegorycznej są zbliżone do współczesnych im obrazów flamandzkich czy włoskich, o tyle ich dorobek o tematyce chłopskiej nie znajduje paralel, chociaż to nie oni byli twórcami gatunku "scen rodzajowych". Wcześniej tematyką tą zajmowali się choćby Holendrzy czy Flamandowie[7]. Bracia Le Nain nie wyśmiewają się z chłopów ani nie traktują ich protekcjonalnie, ale ukazują z godnością. Wieśniacy, często całe grupy lub rodziny, przedstawiani są na tle pejzażu lub we wnętrzu; niejednokrotnie patrzą uważnie w stronę widza[8]. Brak tutaj scen pijaństwa czy uczt, malowanych przez Flamandów, a w zamian są poważne, proste, niemal nieruchome sceny rodzinne czy wiejskie. Mają one cechy pozbawionych narracji portretów zbiorowych. O ile portrety i część scen rodzajowych malowane są ciepłymi i zróżnicowanymi barwami, o tyle obrazy o tematyce wiejskiej mają bardzo ograniczoną gamę kolorystyczną, opartą o brązy, szarości i błękity.
Zgodnie z sentymentalną wizją XIX-wiecznego krytyka Champfleury'ego w braciach Le Nain widziano wieśniaków, którzy na przekór modom uprawiali w stolicy malarstwo realistyczne. Bracia jednak dobrze prosperowali, tworząc portrety, sceny rodzajowe oraz religijne, za które byli cenieni[4][9]. Niewyjaśnione jest, kto w takim razie zamawiał dzieła o tematyce chłopskiej i kto je kupował. Nieznane są dziś niemal żadne źródła sprzed połowy XVIII wieku, które wymieniałyby właścicieli obrazów braci Le Nain. Można przypuszczać, że portrety rodzinne i sceny podobne do Oficerów w palarni zamawiała burżuazja, problem jednak stanowią sceny chłopskie, łączone z Louisem (np. Wózek). W powszechnej opinii przedstawiają wieśniaków, ale jedna z hipotez mówi, że są oni zbyt dobrze ubrani, jak na biednych rolników i że być może są to osoby pochodzące z warstwy burżuazyjnej, które zakupiły ziemie i zajmowały się nimi same bądź powierzały opiece jakiegoś farmera[10]. Według innych badaczy za życia braci, pod koniec XVI wieku i w latach 1638-43, ich rodzinne strony (okolice Laonu) zostały splądrowane przez wojska. Malarze przedstawialiby zatem chłopów, którzy przeżyli te grabieże i na nowo cieszyli się życiem[11].
Z powodu podobnego stylu, jakim posługiwali się bracia oraz sygnowania dzieł tylko nazwiskiem, wydzielenie spośród całego dorobku braci twórczości poszczególnych braci napotyka na liczne trudności. Co więcej, niektóre obrazy wykonywali wspólnie. Z tych powodów najczęściej występują łącznie, jako bracia Le Nain.
Poniższa tabela zawiera 16 obrazów, sygnowanych nazwiskiem Le Nain, spośród których 10 jest opatrzonych datą[12]. Oprócz nich istnieje cały szereg dzieł, przypisywanych na podstawie podobieństw stylistycznych braciom i ich naśladowcom.
Tytuł | Data | Wymiary (w cm) | Technika | Muzeum | Obrazek |
---|---|---|---|---|---|
Wenus w kuźni Wulkana | 1641 | 150×117 | olej na płótnie | Musée St-Denis, Reims | ![]() |
Powrót z sianokosów (Wózek) | 1641 | 56×72 | olej na płótnie | Luwr, Paryż | ![]() |
Powrót z chrzcin (Szczęśliwa rodzina) | 1642 | 61×78 | olej na płótnie | Luwr | ![]() |
Posiłek chłopski | 1642 | 97×122 | olej na płótnie | Luwr | ![]() |
Kobieta i pięcioro dzieci | 1642 | 25×32 | olej na blasze miedzianej | National Gallery w Londynie | National Gallery |
Palarnia (Oficerowie w palarni) | 1643 | 117×137 | olej na płótnie | Luwr | ![]() |
Młodzi gracze w karty | 1643 | 30×38 | olej na blasze miedzianej | Clark Art Institute, Williamstown | |
Tańczące dzieci | 1643 | 33×40 | olej na blasze miedzianej | prywatna kolekcja, Szwajcaria | |
Pokłon pasterzy | 1644 | 59×67 | olej na płótnie | National Gallery w Dublinie | |
Portret we wnętrzu | 1647 | 27×38 | olej na blasze miedzianej | Luwr | Louvre |
Trzej muzycy | ? | 27×34 | olej na desce | Los Angeles County Museum of Art, Los Angeles | County Museum of Art |
Muzycy | ? | 32×40 | olej na blasze miedzianej | Luwr | Louvre |
Grający na flażolecie (Grajek) | ? | 21×29 | olej na blasze miedzianej | Detroit Institute of Arts, Detroit | The Detroit Institute of Arts |
Zwycięstwo (Alegoria Wiktorii) | ? | 151×115 | olej na płótnie | Luwr | ![]() |
Żołnierze grający w karty | ? | 73×91 | olej na płótnie | National Museum, Cardiff | National Museum |
Młodzi gracze karciani | ? | 55×64 | olej na płótnie | Buckingham Gallery, Londyn | Royal Collection |
Do dzieł przypisywanych należą m.in. Mleczarka (Pejzaż z osiołkiem) z Ermitażu, Pejzaż z wieśniakami z National Gallery of Art, Wieczerza w Emaus z Luwru, Pejzaż z kaplicą gotycką z Wadsworth Atheneum w Hartford oraz wiele innych. Wszystkich dzieł atrybuowanych braciom Le Nain jest ok. 75[13].
Przypisy
- ↑ Daty narodzin braci w tym artykule podane są za: The Dictionary of Art, Oxford 1996, t. 19, s. 146.
- ↑ The Dictionary of Art, Oxford 1996, t. 19, s. 146; A. Blunt, Art and architecture in France 1500-1700, 1999, Yale University Press, s. 173.
- ↑ Informacja ta pochodzi z XVIII-wiecznej biografii malarzy pióra Leleu.
- ↑ a b K. Secomska, Malarstwo francuskie XVII w., Warszawa 1985, s. 96.
- ↑ A. Blunt, Art and architecture in France 1500-1700, 1999, Yale University Press, s. 174.
- ↑ K. Secomska, Malarstwo francuskie XVII w., Warszawa 1985, s. 97.
- ↑ P. Couchoud, Sztuka francuska, Warszawa 1981, s. 263.
- ↑ The Dictionary of Art, Oxford 1996, t. 19, s. 149-150.
- ↑ A. Blunt, Art and architecture in France 1500-1700, 1999, Yale University Press, s. 173.
- ↑ A. Blunt, Art and architecture in France 1500-1700, 1999, Yale University Press, s. 175-7.
- ↑ K. Secomska, Malarstwo francuskie XVII w., Warszawa 1985, s. 96-7.
- ↑ The Dictionary of Art, Oxford 1996, t. 19, s. 148.
- ↑ K. Secomska, Malarstwo francuskie XVII w., Warszawa 1985, s. 140.
Bibliografia
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Bracia Le Nain |
- AnthonyA. Blunt AnthonyA., Art and architecture in France 1500-1700, RichardR. Beresford (oprac.), New Haven: Yale University Press, 1999, ISBN 978-0-300-07748-3 .
- A. Dulewicz, Słownik sztuki francuskiej, Warszawa 1986, ISBN 83-214-0048-5.
- K. Secomska, Malarstwo francuskie XVII w., Warszawa 1985, ISBN 83-221-0219-4.
- The Dictionary of Art, Oxford 1996, t. 19, ISBN 978-0-19-517068-9.
- ISNI: 0000000083921083, 0000000389506843
- VIAF: 282911170, 69728027
- ULAN: 500005854
- LCCN: nr91006212
- GND: 118914030
- LIBRIS: ljx18tx43vnd6jl
- SUDOC: 194032000
- SBN: NAPV047421
- NKC: jo2017961723
- BNE: XX5522304
- NTA: 069053995
- PLWABN: 9810665804905606
- NUKAT: n2017081492
- J9U: 987007294130105171
- CONOR: 205830243
- ΕΒΕ: 133754
- PWN: 3931055
- Britannica: biography/Le-Nain-brothers
- Universalis: les-le-nain
- Catalana: 0036904