Briańsk
![]() | |||||
| |||||
Państwo |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Obwód | |||||
Burmistrz | Marina Walentinowna Dbar[1] | ||||
Powierzchnia | 186,73 km² | ||||
Wysokość | 190 m n.p.m. | ||||
Populacja (2020) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Nr kierunkowy | (+7) 4832 | ||||
Kod pocztowy | 241000 | ||||
Podział miasta | 4 rejony: bieżycki, fokinski, sowietski, wołodarski | ||||
Położenie na mapie obwodu briańskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Rosji ![]() | |||||
![]() | |||||
| |||||
| |||||
Strona internetowa |
Briańsk (ros. Брянск) – miasto obwodowe w zachodniej części Rosji, nad Desną, w pobliżu granicy z Białorusią i Ukrainą. Leży na obszarze historycznej Siewierszczyzny.
Ważny węzeł kolejowy, ośrodek przemysłowy, naukowy (4 szkoły wyższe) i kulturalny (2 muzea)[3]. Według spisu powszechnego z 2010 roku miasto liczyło 415 721, a okręg miejski 435 245 mieszkańców. W 2015 roku było to odpowiednio 407 256 i 426 255 mieszkańców.
Części miasta
Lp. | nazwa dzielnicy (ros. rejonu) | nazwa rosyjska | mieszkańców: 2010[4] |
---|---|---|---|
1 | bieżycka | Бежицкий район | 155 330 |
2 | wołodarska | Володарский район | 73 791 |
3 | sowiecka | Советский район | 113 328 |
4 | fokińska | Фокинский район | 73 272 |
Miasto razem | 415 721 |
Lp. | nazwa osiedla typu miejskiego | nazwa rosyjska | mieszkańców: 2010[4] |
---|---|---|---|
1 | Radica-Kryłowka | Радица-Крыловка | 3526 |
2 | Bolszoje Połpino | Большое Полпино | 6356 |
3 | Biełyje Bieriega | Белые Берега | 9642 |
Okręg miejski razem | 435 245 |
Miasto jest podzielone na 4 rejony (odpowiednik polskich dzielnic). Administracji miejskiej Briańska podlegają również 3 osiedla typu miejskiego: Radica-Kryłowka (ros: Радица-Крыловка) podlegające administracji rejonu bieżyckiego (3 526 mieszkańców w 2010 roku), Bolszoje Połpino (ros: Большое Полпино) podlegające administracji rejonu wołodarskiego (6 356 mieszkańców w 2010 roku) i Biełyje Bieriega (ros: Белые Берега) podlegające administracji rejonu fokińskiego (9 642 mieszkańców w 2010 roku). Łącznie z podlegającymi miastu osiedlami miejskiego okręg miejski Briańsk liczył w 2010 roku 435 245 mieszkańców[4].
Historia
Pierwsza wzmianka o mieście notowana w roku 1146, ale jako gród Briańsk istniał już od końca X wieku. W 1310 r. zostało najechane przez Mongołów. Od roku 1356 do końca XV wieku w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego. W czasie konfliktu z Witoldem w 1408 r. miasto spalił Świdrygiełło.
Na początku XVI w. Briańsk został przyłączony do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, od 1547 r. leżał w granicach Rosji. W czasie wojny polsko-rosyjskiej zdobyty w 1610 przez Rzeczpospolitą. Od 1709 r. przynależał administracyjnie do guberni kijowskiej, w 1778 r. przesunięty do namiestnictwa orłowskiego (od 1796 guberni). W 1919 r. miasto zdobyli bolszewicy.
Miasto okupowane było przez wojska niemieckie podczas II wojny światowej od 6 października 1941 do 17 września 1943.
Klimat
Według uaktualnionej klasyfikacji Köppena-Geigera Briańsk leży w strefie Dfb – klimatu kontynentalnego wilgotnego[5].
Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Rekordy maksymalnej temperatury [°C] | 7.6 | 9.9 | 18.8 | 28.3 | 32.3 | 34.9 | 37.7 | 38.4 | 30.7 | 24.8 | 17.1 | 9.9 | 38,4 |
Średnie temperatury w dzień [°C] | -3.5 | -3.0 | 2.8 | 12.0 | 19.0 | 22.1 | 23.9 | 22.7 | 16.5 | 9.7 | 1.6 | -2.7 | 10,1 |
Średnie temperatury w nocy [°C] | -8.6 | -9.1 | -4.2 | 3.0 | 8.6 | 12.3 | 14.2 | 12.9 | 7.9 | 3.0 | -2.8 | -7.3 | 2,5 |
Rekordy minimalnej temperatury [°C] | -41.8 | -34.9 | -29.6 | -21.8 | -4.2 | -1.3 | 2.2 | 0.1 | -5.2 | -13.0 | -23.6 | -38.6 | −41,8 |
Opady [mm] | 46 | 41 | 38 | 43 | 57 | 80 | 87 | 69 | 63 | 56 | 53 | 50 | 683 |
Średnia liczba dni deszczowych | 7 | 6 | 8 | 14 | 16 | 18 | 17 | 14 | 16 | 16 | 14 | 10 | 156 |
Średnia liczba dni śnieżnych | 23 | 21 | 14 | 4 | 0.4 | 0 | 0 | 0 | 0.4 | 4 | 14 | 22 | 103 |
Wilgotność [%] | 85 | 82 | 76 | 68 | 65 | 69 | 71 | 72 | 77 | 81 | 87 | 87 | 77 |
Źródło: [6] [dostęp 2014-01-08] |
Przemysł
Miasto ma długie tradycje jako centrum produkcji środków transportu – produkuje się tu lokomotywy (w tym używane w Polsce SM48), wagony, traktory, samochody ciężarowe; odlewnia staliwa, elektrownia cieplna.
Transport
Głównym dworcem kolejowym miasta jest Briańsk Orłowski. Miejską komunikację publiczną obsługują autobusy i trolejbusy.
W pobliżu miasta znajduje się port lotniczy Briańsk.
Sport
- Dinamo Briańsk – klub piłkarski
- Rodzinne miasto Galiny Malczuginy, rosyjskiej sprinterki, medalistki mistrzostw świata, Europy i igrzysk olimpijskich.
Miasta partnerskie
Briańsk, na mocy aktu o przyjaźni i umowy o partnerstwie z roku 1999, rozpoczął współpracę z polskim miastem Skwierzyna. Dnia 1 marca 2022, w związku z napaścią Rosji na Ukrainę, została zerwana umowa współpracy[7].
Od roku 1995 Briańsk miał podpisaną umowę o partnerstwie z miastem Konin. Dnia 4 marca 2022, w związku z napaścią Rosji na Ukrainę, Konin wypowiedział umowy o partnerstwie i współpracy z rosyjskim Briańskiem i białoruską Rzeczycą[8][9].
Polacy w Briańsku
Według carskich danych w 1897 Polacy stanowili 3,4% mieszkańców miasta i byli trzecią najliczniejszą grupą ludności po Rosjanach i Żydach[10]. Przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości w briańskich szkołach uczyli się podpułkownik saperów Wojska Polskiego Stanisław Magnuszewski oraz twórca Instytutu Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk Henryk Niewodniczański. Polski lekarz Piotr Ambrożewicz wydawał tu w latach 1890–1913 czasopismo medyczne Akuszerka. W Briańsku urodzili się:
- Aleksander Krzyżanowski – pułkownik artylerii Wojska Polskiego, członek SZP, ZWZ i Armii Krajowej, żołnierz wyklęty
- Stanisław Płoski – historyk, członek Armii Krajowej i PPS
- Anatol Radziwonik – podporucznik Wojska Polskiego, oficer Armii Krajowej, żołnierz wyklęty
Galeria
- Cerkiew św. Mikołaja
- Teatr Dramatyczny
- Duma obwodowa
-
- Cerkiew Wprowadzenia Bogurodzicy do Świątyni
-
- Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego
Przypisy
- ↑ Руководство Брянского городского Совета народных депутатов. www.bryansk032.ru. [dostęp 2019-11-09]. (ros.).
- ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года [online] [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Briańsk, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-05-01] .
- ↑ a b c Federalna Służba Statystyczna: Всероссийской переписи населения 2010 года (Narodowy spis powszechny 2010). gks.ru, 2012-13. [dostęp 2013-12-22]. (ros.).
- ↑ M.C.M.C. Peel M.C.M.C., B.L.B.L. Finlayson B.L.B.L., T.A.T.A. McMahon T.A.T.A., Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification, t. 11, Hydrol. Earth Syst. Sci., 2007, s. 1633–1644, ISSN 1027-5606 .
- ↑ Погода и климат. ПОГОДА в Брянске. [dostęp 2014-01-08]. (ros.).
- ↑ SAMORZĄD SKWIERZYNY ZERWAŁ WSPÓŁPRACĘ Z BRIAŃSKIEM. | Skwierzyna [online], www.skwierzyna.pl [dostęp 2022-03-06] .
- ↑ AnnaA. Pilarska AnnaA., Nigdy więcej wojny! Konin zerwał kontakty z Briańskiem i Rzeczycą [online], LM.pl – pierwszy portal w regionie, 4 marca 2022 [dostęp 2022-03-08] (pol.).
- ↑ Konin zerwał współpracę z Briańskiem i Rzeczycą – Konin. Tu płynie energia [online], www.konin.pl [dostęp 2022-03-08] .
- ↑ Demoscope Weekly – Annex. Statistical indicators reference [online], www.demoscope.ru [dostęp 2018-04-09] .
Linki zewnętrzne
Brańsk, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 353 .
- http://goroda.novozybkov.ru
- https://bga32.ru/
- http://www.bryanskcity.ru/
- https://web.archive.org/web/20050828134847/http://www.bryansk.net.ru/
- https://web.archive.org/web/20051103085104/http://www.aif.brk.ru/
- https://web.archive.org/web/20050916083754/http://www.debryansk.ru/~ron/mudrov/page_0001.html
- http://www.bryanskobl.ru/
- PWN: 3880667
- Britannica: place/Bryansk-Russia
- БРЭ: 5839301
- SNL: Brjansk
- DSDE: Brjansk
- Hrvatska enciklopedija: 9579