Carassius auratus auratus
Carassius auratus auratus | |||
(Linnaeus, 1758) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | promieniopłetwe | ||
Rząd | karpiokształtne | ||
Rodzina | karpiowate | ||
Rodzaj | Carassius | ||
Gatunek | |||
Podgatunek | Carassius auratus auratus | ||
|
Carassius auratus auratus – nominatywny podgatunek karasia chińskiego (Carassius auratus), nazywany czasem karasiem złocistym[1], a w akwarystyce złotym karasiem[2], protoplasta popularnych ryb akwariowych hodowanych na całym świecie w wielu odmianach, powszechnie określanych wspólną nazwą – złota rybka. Jest również wykorzystywany jako gatunek doświadczalny[3].
Klasyfikacja i nazwy zwyczajowe
Klasyfikacja biologiczna ryb z rodzaju Carassius jest ciągle przedmiotem badań taksonomów. Kwestię nazewnictwa naukowego w istotny sposób komplikuje decyzja Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej z 2003 roku (Opinion 2027, Case 3010), która na podstawie ówczesnej wiedzy uznała Carassius auratus za udomowioną formę dziko występującego Carassius gibelio[4]. Dotychczasowe badania nie wyjaśniły jednak filogenezy ryb z rodzaju Carassius. Wśród badaczy nie ma zgody w kwestii uznania poszczególnych gatunków z tego rodzaju oraz podgatunków karasia złocistego. Według wielu autorów Carassius auratus auratus (a dokładniej, sporadycznie występujące w naturze osobniki o żółtawym ubarwieniu, w Chinach określane nazwą ‘chi’[5]) jest udomowioną formą karasia chińskiego (złocistego)[6], inni uważają, że jest to podgatunek nadal występujący w naturze, introdukowany na całym świecie i hodowlany[3]. Badania genetyczne wskazują na to, że azjatyckie odmiany złotych rybek wywodzą się od jednej, chińskiej populacji Carassius auratus[7].
Polska nazwa zwyczajowa tego podgatunku jest również dyskusyjna[8], ponieważ jego filogeneza nie została poznana. Pierwotny zasięg występowania tego karasia jest trudny do ustalenia ze względu na dużą zmienność cech morfologicznych, podobieństwo do karasia srebrzystego (Carassius gibelio – traktowanego dawniej jako podgatunek karasia chińskiego, z którym jest często mylony[9]) oraz ze względu na skomplikowane metody rozrodu, w tym możliwość hybrydyzacji w warunkach naturalnych.
W polskojęzycznej literaturze ichtiologicznej i akwarystycznej za protoplastę złotych rybek podawano zarówno karasia złocistego, jak i karasia srebrzystego, przy czym przypisywano im różne nazwy naukowe: Carassius auratus auratus (jako karaś chiński, karaś złocisty, złota rybka, podawano też nazwy różnych odmian złotej rybki[10]), Carassius auratus (karaś srebrzysty chiński[10], złota rybka[11]), Carassius auratus gibelio (japończyk, karaś japończyk i karaś srebrzysty[10]), a nawet Carassius carassius. Częstą praktyką jest przypisywanie złotej rybce naukowej nazwy podgatunku Carassius auratus auratus. W starszych wydaniach złota rybka opisywana była jako gatunek Carassius auratus, „przez niektórych autorów (...) uważana jest za mutanta karasia srebrzystego”[11].
Występowanie
Carassius auratus auratus zasiedla rzeki, jeziora, stawy i rowy z bogato rozwiniętą roślinnością. Preferuje chłodniejsze wody. Występuje w warunkach naturalnych w Azji Środkowej, Chinach i Japonii. Został introdukowany w wielu krajach świata. Niektóre z nich po introdukcji stwierdziły na swoim terenie intensywny rozwój tej ryby[3].
Budowa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4e/Goldfisch_1.jpg)
Ciało walcowate, lekko bocznie spłaszczone, o różnorodnym ubarwieniu: od oliwkowobrązowego przez srebrzyste i złote do kremowobiałego. Przeciętnie osiąga długość około 10 cm, maksymalnie dorasta do 32 cm długości standardowej (SL)[3].
Odmiany hodowlane występują w różnorodnych kombinacjach wielu kolorów i deseni.
Osobny artykuł: Złota rybka.
Tryb życia
Żywi się planktonem, bezkręgowcami żyjącymi w strefie przydennej, pokarmem roślinnym oraz detrytusem[3]. Ikra jest składana na zanurzonych w wodzie częściach roślin[3].
Znaczenie gospodarcze
Karasie złociste od dawna były przez ludzi traktowane jako ryby konsumpcyjne. W Chinach przenoszono je z ich naturalnych siedlisk do małych zbiorników wodnych w sąsiedztwie domostw, gdzie były przechowywane żywe w celu spożycia w późniejszym okresie. W sprzyjających warunkach mogły się rozmnażać. Przypuszcza się, że w ten sposób mogło dojść do domestykacji tych ryb, a w kolejnym etapie do celowej ich hodowli[12].
Współcześnie w wielu krajach całego świata hoduje się wiele odmian tego podgatunku w celach handlowych i hobbystycznych. Niektóre są chętnie wykorzystywane przez badaczy w badaniach naukowych, m.in. w biologii komórki, immunologii, endokrynologii, ewolucji molekularnej i genomice porównawczej, neurobiologii oraz w badaniach nad uczeniem i zapamiętywaniem.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
- ↑ Nazewnictwo ryb egzotycznych. „Akwarium”. 9–10 (1–2/70), 1970. (pol.).
- ↑ a b c d e f Carassius auratus auratus (Linnaeus, 1758). (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. fishbase.org [dostęp 1 czerwca 2011]
- ↑ Zobacz opis w sekcji Nazwy udomowionych form gatunków dziko żyjących w artykule nomenklatura zoologiczna.
- ↑ E. K. Balon. About the oldest domesticates among fishes. „Journal of Fish Biology”. 65 (Supplement A), s. 1–27, 2004. DOI: 10.1111/j.0022-1112.2004.00563.x. (ang.).
- ↑ WallyW. Kahl WallyW., BurkardB. Kahl BurkardB., DieterD. Vogt DieterD., Atlas ryb akwariowych, HenrykH. Garbarczyk (tłum.), EligiuszE. Nowakowski (tłum.), Warszawa: Delta W-Z, 2000, ISBN 83-7175-260-1 .
- ↑ Takada et al. Biogeography and evolution of the Carassius auratus-complex in East Asia. „BMC Evolutionary Biology”. 10 (7), 2010. DOI: 10.1186/1471-2148-10-7. (ang.).
- ↑ Podgatunek nie został wymieniony w pracy: Eugeniusz Grabda, Tomasz Heese: Polskie nazewnictwo popularne krągłouste i ryby – Cyclostomata et Pisces. Koszalin: Wyższa Szkoła Inżynierska w Koszalinie, 1991.
- ↑ Carassius gibelio (Bloch, 1782). (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. fishbase.org [dostęp 1 czerwca 2011]
- ↑ a b c Jerzy Gronau: Słownik nazw ryb. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1994. ISBN 83-901154-9-2.
- ↑ a b Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
- ↑ Joseph Smartt: Goldfish varieties and genetics: a handbook for breeders. John Wiley and Sons, 2001, s. 216. ISBN 0-85238-265-0.
- NKC: ph888608
- GBIF: 7193629
- identyfikator iNaturalist: 128273
- NCBI: 145527