Chłopi arystokraci
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Chlopi_arystokraci_-_szkic_dramatyczny_w_jednej_odslonie_ze_spiewkami_1851_%2891990254%29.jpg/220px-Chlopi_arystokraci_-_szkic_dramatyczny_w_jednej_odslonie_ze_spiewkami_1851_%2891990254%29.jpg)
Chłopi arystokraci: szkic dramatyczny w jednym akcie ze śpiewkami – utwór dramatyczny Władysława Ludwika Anczyca. Prapremiera odbyła się w Krakowie 20 grudnia 1849.[1]
Tło historyczne
Akcja utworu rozgrywa się w Galicji w zimie 1849 r., w krótkim czasie po uwłaszczeniu chłopów. Ta okoliczność (wraz ze wzbogaceniem się kosztem sieroty Marysi) powoduje, że bohaterowie czują się jak arystokraci. Żywa jest pamięć o rabacji galicyjskiej (Koguciakowa żałuje, że jej mąż uciekł do lasu zamiast iść z innymi i grabić dwory).
Treść
Tytułowymi chłopami-arystokratami są Koguciakowie, którzy jeszcze niedawno musieli obrabiać pańszczyznę, a teraz posiadają własny dom i nie muszą nikomu służyć. Z tego powodu demonstrują swoją wyższość nad komornikami (np. Koguciakowa każe mówić o swym synu "pan Koguciński"). Szczególnie okrutnie poniewierają posługującą u nich sierotą – Marysią. Sami jednak majątek nabyli nieuczciwie: grunt i chałupę powierzył im w opiekę ojciec Marysi – Bartłomiej, gdy trzynaście lat temu został powołany do wojska. Po pewnym czasie Koguciakowie, sądząc że Bartłomiej nie żyje, przywłaszczyli majątek, a z Marysi zrobili sługę. Teraz dochodzą ich wieści, że Bartłomiej żyje i jest w drodze do domu. Aby się ratować, zawierają układ z Żydem Mojśkiem: Mojsiek (w zamian za długi Koguciaków) zabierze Marysię daleko stąd i przekaże na służbę do jakiegoś żydowskiego domu. Wówczas Koguciakowie będą mogli powiedzieć Bartłomiejowi, że jego córka zmarła. W obronie Marysi staje syn Koguciaków – Marcinek, który jest w niej zakochany, oraz Feldwebel, który odwiedził dom i żywo interesuje się całą sytuacją. Okazuje się, że Feldwebel jest Bartłomiejem – ojcem Marysi. Bartłomiej oddaje Marcinkowi Marysię za żonę wraz z całym gospodarstwem, w podziękowaniu za to, że ją kochał, kiedy inni nią poniewierali. Koguciakom również przebacza i pozwala im w spokoju wyprowadzić się do chaty pod lasem.
Przypisy
- ↑ Chłopi arystokraci, [w:] Władysław LudwikW.L. Anczyc Władysław LudwikW.L., Życie i Pisma. T. 3, Utwory dramatyczne: Chłopi arystokraci ; Łobzowianie ; Flisacy ; Błażek opętany ; Gorzałka ; Nie kładź palca między drzwi, Kraków: Gebethner i S-ka, 1908, s. 2 .