Chycina
wieś | |||
![]() Kościół, widok od strony łagodniejszego wzniesienia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Gmina | Bledzew | ||
Liczba ludności (2022) | 134[2] | ||
Strefa numeracyjna | 95 | ||
Kod pocztowy | 66-350[3] | ||
Tablice rejestracyjne | FMI | ||
SIMC | 0178502 | ||
Położenie na mapie gminy Bledzew ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa lubuskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu międzyrzeckiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Chycina (niem. Weißensee) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Bledzew.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.
W miejscowości, nad jeziorem Chycina znajduje się ośrodek dydaktyczno-socjalny Akademii Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu[4].
Nazwa
Od XIV wieku miejscowość notowana w dokumentach jako Wycense. Po raz pierwszy w 1303 Wycense, 1305 Wisenze, 1313 Weissensese, 1352 Chyczina, 1354 Wissenze, Vycziasche, 1355 Wizenssee, 1384 Wysense, 1403 Chicino, 1405 Choczino, 1424 Chycziny, 1944 Weißensee[5][6][7] .
Miejscowość nosiła dwie nazwy: polską Chycina oraz niemiecką Weißensee[8]. Nazwa polska pochodzi od nazwy osobowej Chycza z dodatkiem sufiksu -ino, -ina[6]. Nazwa osobowa jest etymologicznie powiązana ze staropolskim słowem chycza oznaczającym chatę, zagrodę chłopską, dom[9]. Niemiecka nazwa składa się z dwóch wyrazów weiß – biały, czysty oraz See – jezioro[6].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/WielkoPolska_epoki_Piastowskiej.jpg/200px-WielkoPolska_epoki_Piastowskiej.jpg)
Historycznie wieś jest częścią Wielkopolski co wielokrotnie odnotowują dokumenty zebrane w Kodeksie dyplomatycznym Wielkopolski[10][11][a].
W pobliżu miejscowości znajdują się relikty dobrze zachowanego wczesnośredniowiecznego grodziska tzw. Góra Zamkowa leżące w dawnym zakolu rzeki Obry, które datowane są przez archeologów na VII-X wiek[12].
Wieś była początkowo własnością szlachecką i istnieje co najmniej od XIV wieku. W 1303 roku wymieniona została w łacińskim dokumencie jako Wycense. Dokument był aktem darowizny komesa Chyciny Wisława (Vizlavus comes in Wycense) oraz Borzysława (Borislavus comitis Gothzlay), którzy podarowali cystersom z Paradyża dwie części dziedziny miejscowości Pieski Małe. Dokument odnotował również jako świadka miejscowego plebana Fridericus in Wycense[5][7] .
W XVI wieku dokumenty historyczne notują właściciela miejscowości Jana Chycińskiego, który był burgrabią zamku w Grabowie w ziemi wieluńskiej w 1522 został on zwolniony z wyprawy wojennej i wyznaczony do obrony zamku w Międzyrzeczu[7] . Od 1545 właścicielem Chyciny oraz sąsiedniego Goruńska był Zygmunt Bukowiecki, któremu te wsie wniosła w posagu żona Anna Chycińska[13][7] .
Miejscowość wymieniona jest w XVI wiecznych dokumentach podatkowych. W 1563 właściciel wsi płacił pobór od 3 1/4 łana oraz 2 młynów napędzanych kołem wodnym. W miejscowości znajdowała się wówczas karczma oraz 1 komornik. W 1577 płatnikiem poboru był właściciel wsi Abraham Bukowiecki. W 1580 dokumenty podatkowe odnotowują istnienie kościoła parafialnego we wsi. Właścicielem miejscowości był wówczas Adam Bukowiecki, który płacił podatki od 3,5 łana. We wsi były także 2 młyny, 12 zagrodników, 2 osadników płacących od 1 pługa, 65 owiec i 3 pasterzy[11][7] .
Miejscowość objęta reformacją, podczas której miejscowy kościół zajęli początkowo luteranie, a później przybyli z Czech do Rzeczypospolitej Bracia czescy uciekający do Polski przed prześladowaniami religijnymi. W 1640 dziedzic wsi nie pozwolił archidiakonowi pszczewskiemu Braneckiemu odbyć wizyty w kościele[11].
Wskutek II rozbioru Polski w 1793 r., miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Po zwycięskim dla Polaków powstaniu wielkopolskim 1806 roku miejscowość w latach 1807–1815 leżała w departamencie poznańskim Księstwa Warszawskiego. Od 1818 podobnie jak inne miejscowości wielkopolskie ponownie znalazła się w zaborze pruskim i należała do powiatu międzychodzkiego Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Według opisu statystycznego Wielkopolski z 1841 autorstwa Ludwika Platera Chycino liczyło 268 mieszkańców[14].
Pod koniec XIX wieku jako wieś i folwark leżące w powiecie międzyrzeckim dwukrotnie odnotował miejscowość XIX wieczny Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. Wieś miała wówczas 28 domów i 247 mieszkańców. Liczyła w sumie 5194 morg powierzchni i należała do niemieckiej familii Kalkreuthów[15].
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest[16]:
- dwór szachulcowy z XVIII/XIX, XX, nie istnieje.
Przyroda
W Chycinie (na terenie leśnictwa Chycina) rośnie okazały dąb szypułkowy, to drzewo o obwodzie 707 cm (w 2012 roku)[17].
Uwagi
- ↑ Akronim „K. W.” w SgKP oznacza Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski.
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 17007
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 161 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ Ośrodek Dydaktyczno-Socjalny AWF Poznań w Chycinie.
- ↑ a b Praca zbiorowa 1878 ↓.
- ↑ a b c Rymut 1996 ↓, s. 111.
- ↑ a b c d e Chmielewski 1982 ↓.
- ↑ Weißensee (Meseritz) – GenWiki. [dostęp 2015-07-20]. (niem.).
- ↑ Nitsch 1953 ↓, s. 272–273.
- ↑ a b Szulc 1881 ↓.
- ↑ a b c Chycina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 335 .
- ↑ Grodzisko Chycina.
- ↑ Żychliński 1880 ↓, s. 6,85.
- ↑ Plater 1841 ↓, s. 127.
- ↑ Chycina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 666 .
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 22. [dostęp 2015-05-28]. (pol.).
- ↑ Krzysztof Borkowski, Robert Tomusiak, Paweł Zarzyński. Drzewa Polski. 2016. s. 270.
Bibliografia
- Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski, t. II C-D. Kraków: Polska Akademia Nauk, Instytut Języka polskiego, 1997, s. 111. ISBN 83-85579-64-8.
- Kazimierz Nitsch: Słownik staropolski, t. I A-Ć. Wrocław: Polska Akademia Nauk, Zakład imienia Ossolińskich, 1953, s. 272–273.
- Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, t. 1, hasło „Chycina”. Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982. ISBN 83-04-00938-2.
- Leon Plater: Opisanie jeograficzno-historyczno-statystyczne województwa poznańskiego. Paryż: Towarzystwo Literackie Polskie w Drukarni Polskiej Juliusza Marylskiego, 1841, s. 127.
- Tadeusz Szulc: Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski, tom IV suplement, Historyczna mapa Wielkopolski w epoce piastowskiej. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Nauk, 1881.
- Praca zbiorowa: Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski, tom II. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Nauk, Nakładem Biblioteki Kórnickiej, 1878.
- Teodor Żychliński: Złota Księga Szlachty Polskiej, rocznik drugi. Poznań: Jarosław Leitgeber, 1880, s. 6, 85.
Linki zewnętrzne
- Chycina w Słowniku historyczno-geograficznym ziem polskich
- Chycina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 666 .
- Chycina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 336 .
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Bledzew
Wsie |
|
---|---|
Osady |
|
Osada leśna | |
Osada leśna wsi |
|
Przysiółki wsi |
|
Nieoficjalne miejscowości |
|