Czartawa
![]() Czartawa drobna | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | mirtowce | ||
Rodzina | wiesiołkowate | ||
Rodzaj | czartawa | ||
Nazwa systematyczna | |||
Circaea L. Sp.Pl. 9. 1753 | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
Circaea lutetiana L.[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
|
Czartawa (Circaea L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae). Należy do niego 8[4][5] gatunków (w zależności od ujęcia systematycznego), w obrębie rodzaju częste są mieszańce międzygatunkowe[5]. Rośliny te rosną na rozległych obszarach na półkuli północnej[5]. W Polsce występują trzy gatunki, z których najpospolitszym na niżu jest czartawa pospolita (Circaea lutetiana), drugiem jest czartawa drobna (Circaea alpina), a trzecim utrwalony mieszaniec między nimi – czartawa pośrednia (Circaea × intermedia)[6].
Morfologia
- Pokrój
- Byliny kłączowe, często tworzące rozległe kolonie[5].
- Liście
- Ogonkowe, w dole naprzeciwległe, w górze (w obrębie kwiatostanu) skrętoległe[5].
- Kwiaty
- Skupione w grona na szczytach pędu i jego odgałęzień, proste lub rozgałęzione. Kwiaty dwukrotne, działki kielicha i płatki korony naprzemianległe. Płatki białe lub różowe, na szczycie zwykle wycięte. Pręciki naprzeciwległe działkom. Zalążnia jedno- lub dwukomorowa, z pojedynczymi zalążkami w komorze. Szyjka słupka długości równej lub nieco dłuższej od pręcików, na szczycie z rozwidlonym znamieniem[5].
- Owoce
- Torebki pokryte haczykowatymi włoskami zawierające gładkie nasiona[5].
Systematyka
- Pozycja systematyczna
Rodzaj należy do podrodziny Onagroideae w rodzinie wiesiołkowatych (Onagraceae). Rodzaj jest blisko spokrewniony z rodzajem fuksja Fuchsia[7].
- Wykaz gatunków[4]
- Circaea alpina L. – czartawa drobna
- Circaea canadensis (L.) Hill
- Circaea cordata Royle
- Circaea × decipiens Boufford
- Circaea × dubia H.Hara
- Circaea erubescens Franch. & Sav.
- Circaea glabrescens (Pamp.) Hand.-Mazz.
- Circaea × intermedia Ehrh. – czartawa pośrednia
- Circaea lutetiana L. – czartawa pospolita
- Circaea × mentiens Boufford
- Circaea mollis Siebold & Zucc.
- Circaea × ovata (Honda) Boufford
- Circaea repens Wall. ex Asch. & Magnus
- Circaea × skvortsovii Boufford
- Circaea × sterilis Boufford
- Circaea × taronensis H.Li
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-14] (ang.).
- ↑ a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-24].
- ↑ a b Circaea L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-06-08].
- ↑ a b c d e f g Jiarui Chen, David E. Boufford: Circaea. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-06-10].
- ↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 60, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 374, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- Britannica: plant/enchanters-nightshade
- DSDE: steffensurt