Dávid Baróti Szabó
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 10 kwietnia 1739 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 22 listopada 1819 |
Narodowość | węgierska |
Język | węgierski |
Dziedzina sztuki | poezja |
Epoka | Oświecenie |
Dávid Baróti Szabó (ur. 10 kwietnia 1739 w Baraolt, okręg Covasna, zm. 22 listopada 1819 w Virt, powiat Komárno)[1] – duchowny rzymskokatolicki, jezuita, nauczyciel, poeta.
Życiorys
Kapłaństwo i praca nauczycielska
Po ukończeniu gimnazjum[2], 30 listopada 1757 roku wstąpił do zakonu jezuitów. W latach 1765–1770 studiował teologię w Kassa[1]. Święcenia kapłańskie przyjął jako trzydziestolatek. Prowadząc życie w stanie duchownym, początkowo sceptycznie nastawiony był do ducha epoki Oświecenia. Izolował się od życia politycznego[2]. W latach 1770–1771 pracował jako nauczyciel w gimnazjum w Oradei[1]. W 1773 roku zakon jezuicki został skasowany przez cesarzową Marię Teresę[2]. Baróti Szabó zaczął pełnić posługę jako kapłan diecezjalny, zostając przydzielony do archidiecezji Ostrzyhom[1]. Kontynuował pracę nauczycielską. Najpierw uzyskał etat w Komárom[2] jako nauczyciel oratorium, a następnie w 1777 roku przeniesiony został do Kassa, gdzie pracował do przejścia na emeryturę w 1799 roku[1]. Założył tam także w 1788, wespół z Jánosem Batsányim i Ferencem Kazinczym, czasopismo „Magyar Muzseum”, które było redagowane do 1792 roku[3]. Był to pierwszy periodyk literacki na Węgrzech[4].
Twórczość literacka
W 1777 roku Dávid Baróti Szabó wydał swój pierwszy zbiór poezji[2], zatytułowany „Trzy tomiki różnych wierszy”. W 1786 roku wydał „Wieniec wierszy”. W 1802 r. wydrukowano „Megjobbitott s Bővített Költeményes Munkái” („Poprawione i uzupełnione prace poetyckie”). Przełożył z łaciny poemat Wergiliusza „Eneida”. Jego twórczość poetycka wniosła do poezji węgierskiej oparte na iloczasie elementy wersyfikacji antycznej, co przyczyniło się do badań naukowych nad językiem węgierskim. W odpowiedzi na to kolejnym owocem pracy twórczej węgierskiego księdza było opracowanie rozprawy „Orthographiai es grammatikabeli eszrevetelek a magyar prozódiaval együtt” (1800, Uwagi ortograficzne i gramatyczne wraz z węgierską prozodią)[5]. Jako nagrodę za działalność literacką Dávid Baróti Szabó otrzymał od króla Franciszka pensję w wysokości 600 forintów[1].
Przypisy
- ↑ a b c d e f SzinnyeiS. József SzinnyeiS., Magyar írók élete és munkái I. Aachs–Bzenszki, Budapest: Hornyánszky, 1891 [dostęp 2022-04-27] .
- ↑ a b c d e BARÓTI SZABÓ DÁVID (1739–1819) | Hegedüs Géza: Irodalmi arcképcsarnok | Kézikönyvtár [online], www-arcanum-com.translate.goog [dostęp 2022-04-27] .
- ↑ Batsányi János, [w:] BożenaB. Chicińska BożenaB. (red.), Mały Słownik Pisarzy Węgierskich, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1977, s. 25 .
- ↑ Kazinczy Ferenc, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-04-28] .
- ↑ Baróti Szabó Dávid, [w:] BożenaB. Chicińska BożenaB. (red.), Mały Słownik Pisarzy Węgierskich, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1977, s. 25 .