Dekalog III
Gatunek | film psychologiczny | ||
---|---|---|---|
Rok produkcji | 1988 | ||
Data premiery | 18 maja 1990 | ||
Kraj produkcji | Polska | ||
Język | polski | ||
Czas trwania | 55 min | ||
Reżyseria | |||
Scenariusz | Krzysztof Kieślowski, | ||
Główne role | Daniel Olbrychski, | ||
Muzyka | Zbigniew Preisner | ||
Zdjęcia | |||
Scenografia | Halina Dobrowolska | ||
Kostiumy | Małgorzata Obłoza, | ||
Montaż | Ewa Smal | ||
Produkcja | Zespół Filmowy „Tor” | ||
Poprzednik | Dekalog II | ||
Kontynuacja | Dekalog IV | ||
|
Dekalog III (Dekalog, trzy) – polski telewizyjny film psychologiczny z 1988 roku w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego, zrealizowany według scenariusza napisanego przezeń wraz z Krzysztofem Piesiewiczem. Jest to nominalnie trzecia część cyklu filmów Dekalog, reinterpretująca trzecie przykazanie Dekalogu: „Pamiętaj, abyś dzień święty święcił”, w realiach warszawskiego Ursynowa lat 80. XX wieku.
W czasie wieczoru wigilijnego taksówkarz Janusz opuszcza rodzinną uroczystość i wraz z dawną kochanką Ewą wędruje pustymi ulicami Warszawy w poszukiwaniu jej zaginionego męża. W pewnym momencie wychodzi na jaw, że wszystko jest misternie zaplanowaną intrygą kobiety. Janusz musi dokonać wyboru między nią a wierną, wyrozumiałą żoną.
Dekalog III zebrał pozytywne recenzje krytyków.
Opis fabuły
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Daniel_Olbrychski.jpg/220px-Daniel_Olbrychski.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Pakulnis_Maria.jpg/220px-Pakulnis_Maria.jpg)
Jest Wigilia Bożego Narodzenia. Taksówkarz Janusz spędza święta z najbliższą rodziną – dwójką małych dzieci i wyrozumiałą, kochającą go żoną. Po powrocie z pasterki do drzwi dzwoni jego dawna kochanka Ewa (Maria Pakulnis), która podstępem wywabia go z mieszkania. Kobieta twierdzi, że jej mąż Edward zaginął i prosi Janusza o pomoc w poszukiwaniach. Razem wędrują nocą po pustych, zaśnieżonych ulicach Warszawy, omal nie zderzając się przy tym z tramwajem obsługiwanym przez tajemniczego mężczyznę[1][2] .
W pewnym momencie okazuje się, że wszystko jest misternie wymyśloną i metodycznie przygotowaną intrygą Ewy. Ślady po Edwardzie zostały przez nią spreparowane, a z mężem Ewa rozstała się trzy lata wcześniej i nie utrzymują kontaktów. Kobieta obiecała sobie, że w jakiś sposób skłoni Janusza do zostania z nią do siódmej rano. Rano Ewa odkrywa przed niechętnym jej kierowcą i pomocnikiem, że nieświadomie uratował jej życie. Bojąc się zostać sama w Wigilię, bez jego pomocy popełniłaby samobójstwo[1][2] .
Janusz wraca do domu. W mieszkaniu wszyscy śpią, oprócz żony, która domyśliła się, że to Ewa była przyczyną jego nieobecności na wieczorze wigilijnym. Janusz obiecuje, że już więcej nie wróci do Ewy[1][2] .
Obsada
- Daniel Olbrychski – Janusz
- Maria Pakulnis – Ewa
- Joanna Szczepkowska – żona Janusza
- Artur Barciś – motorniczy tramwaju
- Krzysztof Kumor – lekarz
- Dorota Stalińska – pracownica PKP jeżdżąca na deskorolce
- Włodzimierz Musiał – pracownik izby wytrzeźwień
- Henryk Baranowski – Krzysztof
- Jacek Kałucki – milicjant
Produkcja
Zobacz więcej w artykule Dekalog (cykl filmów), w sekcji Produkcja.
Dekalog III jest nominalnie trzecią częścią cyklu filmów telewizyjnych Dekalog, nakręconych przez Krzysztofa Kieślowskiego według scenariusza napisanego przezeń wraz z adwokatem Krzysztofem Piesiewiczem. Piesiewicz przy tworzeniu scenariusza do Dekalogu III nawiązywał do swoich dziecięcych wspomnień ze Świąt Bożego Narodzenia, spędzanych w gronie kilkudziesięciu osób. Mimo że Piesiewicz nie odczuwał pustki ani samotności w trakcie świąt, zdecydował się napisać scenariusz poświęcony samotności. Inspiracji dostarczyła mu scena, kiedy jechał małym fiatem po Krakowskim Przedmieściu w Warszawie i zobaczył małego chłopca, który w piżamie uciekł ze szpitala dziecięcego przy pałacu Staszica w stronę choinki nieopodal pomnika Mikołaja Kopernika. Właśnie ta scena stanowiła trzon opowiadania zawartego w Dekalogu III, filmie dotykającym problemu wykluczenia i izolacji społecznej[3]. Jak Piesiewicz deklarował: „Boże Narodzenie ze swym nastrojem, klimatem, pozytywną energią pogłębia w ludziach samotnych poczucie samotności i wykluczenia”[4].
Do głównej roli Janusza Kieślowski zaangażował Daniela Olbrychskiego, któremu w roli Ewy partnerowała Maria Pakulnis. Już na etapie pisania scenariusza Kieślowski i Piesiewicz ustalili, że rola Ewy będzie napisana z myślą o Pakulnis, ponieważ obaj twórcy doceniali jej kreację Joanny Stach w filmie Bez końca[4]. Za zdjęcia do Dekalogu III odpowiadał Piotr Sobociński, który był także współpracownikiem Kieślowskiego przy Dekalogu IX[5]. Telewizyjna premiera Dekalogu III w Polsce odbyła się 15 czerwca 1990[6].
Odbiór
Ksiądz Marek Lis interpretował rolę Ewy jako inny wariant starotestamentowej kusicielki z Księgi Rodzaju, która odgrywa w filmie podobną – destrukcyjną dla Janusza – rolę. Zdaniem Lisa Januszowi udaje się przezwyciężyć pokusę dawnej kochanki, dzięki czemu noc Bożego Narodzenia okazuje się dla głównego bohatera „czasem definitywnego przejścia od Ewy do umocnionej wierności małżeńskiej”[7]. Joseph S. Koterski chwalił reżysera za enigmatyczność historii i zwracał uwagę na niejednoznaczność motywacji bohaterów Dekalogu III, zauważając iż „nawet w dniu o charakterze sakralnym, dniu poświęconym pamięci narodzin Zbawiciela i dniu, który w polskiej scenerii tej opowieści wspierany jest przez ponadczasowe zwyczaje rodzinne i kultowe, bohaterowie tej historii kierują się motywami niemal zbyt niejasnymi, by je dokładnie wytłumaczyć”[8]. Marek Haltof zauważył, że Dekalog III wykazuje podobieństwa do wcześniejszych filmów Kieślowskiego: Przejścia podziemnego oraz Stacji[9].
Przypisy
- ↑ a b c Haltof 2004 ↓, s. 86.
- ↑ a b c Kieślowski 2015 ↓.
- ↑ Piesiewicz i Jazdon 2021 ↓, s. 96–97.
- ↑ a b Piesiewicz i Jazdon 2021 ↓, s. 98.
- ↑ Dekalog w bazie filmpolski.pl
- ↑ Dekalog III (1989) - Listy - Mediakrytyk [online], mediakrytyk.pl [dostęp 2021-05-05] (pol.).
- ↑ Lis 2013 ↓, s. 243.
- ↑ Koterski 2016 ↓, s. 106.
- ↑ Haltof 2004 ↓, s. 88.
Bibliografia
- MarekM. Haltof MarekM., The cinema of Krzysztof Kieślowski: variations on destiny and chance, London: Wallflower, 2004, ISBN 978-0-231-50402-7 .
- KrzysztofK. Kieślowski KrzysztofK., Dekalog, trzy, wyd. DVD, Warszawa: Telewizja Polska, 2015, ISBN 978-83-938849-5-7 .
- Joseph S.J.S. Koterski Joseph S.J.S., Remember the Sabbath Day, to Keep It Holy: Decalogue Three, [w:] EvaE. Badowska, FrancescaF. Parmeggiani (red.), Of Elephants and Toothaches: Ethics, Politics, and Religion in Krzysztof Kieslowski’s ‘Decalogue’, New York: Fordham University Press, 2016, s. 95–107, ISBN 978-0-8232-6710-1 .
- MarekM. Lis MarekM., Biblia w „Dekalogu” Krzysztofa Kieślowskiego i milczenie teologów, [w:] StefanS. Szymik (red.), Biblia kodem kulturowym Europy, Lublin: Wydawnictwo KUL, 2013, s. 239–247, ISBN 978-83-7702-625-0 .
- KrzysztofK. Piesiewicz KrzysztofK., MikołajM. Jazdon MikołajM., Kieślowski. Od „Bez końca” do końca, Warszawa: Wielka Litera, 2021, ISBN 978-83-8032-528-9 .
Linki zewnętrzne
- Dekalog III w bazie IMDb (ang.)
- p
- d
- e
1960-69 | |
---|---|
1970-79 |
|
1980-89 |
|
1990-99 |
- Wikiprojekt:Filmy
- p
- d
- e