Dmitrij Wozniesienski
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 1902 |
---|---|
Data śmierci | 1982 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1924–1954 |
Siły zbrojne |
|
Stanowiska | z-ca szefa/szef Głównego Zarządu Informacji Ludowego Wojska Polskiego |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Dmitrij Pawłowicz Wozniesienski ros. Дмитрий Павлович Вознесенский (ur. 1902 w Jarosławiu, zm. 1982) – rosyjski funkcjonariusz OGPU i NKWD ZSRR, oficer Smiersz (kontrwywiadu Armii Czerwonej), pułkownik NKWD i ludowego Wojska Polskiego, szef Głównego Zarządu Informacji WP.
Życiorys
Pochodził z rodziny chłopskiej. Służbę w OGPU rozpoczął w 1922. W tym samym roku mianowany na pierwszy stopień oficerski i został funkcjonariuszem operacyjnym OGPU. W 1925 Wozniesienski rozpoczął służbę w kontrwywiadzie, który podlegał OGPU jako Oddział Specjalny (OO), podporządkowany do 1931 roku Zarządowi Tajno-Operacyjnemu [SOU] (OO.SOU.OGPU) następnie jako OO OGPU. Pracował tam aż do 1934, czyli włączenia OGPU do struktur NKWD jako Główny Zarząd Bezpieczeństwa Państwowego (GUGB) NKWD, pracując nadal w kontrwywiadzie (OO GUGB NKWD); od września 1938 w Wydziale IV GUGB NKWD. W lutym 1941 po kolejnej reorganizacji organów bezpieczeństwa (GUGB został zlikwidowany a jego komórki oprócz kontrwywiadu utworzyły NKGB, prawdopodobnie został w NKWD, gdyż jedną z funkcji był kontrwywiad wojskowy (w wojskach NKWD), którym zajmował się 3 Oddział NKWD ZSRR.
Po ataku III Rzeszy na ZSRR 22 czerwca 1941 kierował różnymi ogniwami szczebla Oddziału w strukturach NKWD, m.in. Frontu. W 1943 po utworzeniu Głównego Zarządu Kontrwywiadu (Smiersz) przy Ludowym Komisariacie Obrony ZSRR jako długoletni funkcjonariusz bezpieczeństwa został tam oddelegowany w stopniu podpułkownika i zaczął służyć w strukturach frontowych.
W maju 1944 został oddelegowany do ludowego Wojska Polskiego w ZSRR. W stopniu pułkownika WP został zastępcą szefa Wydziału Informacji 1 Armii Wojska Polskiego. W październiku tego samego roku został szefem Wydziału (później Oddziału) Informacji 1 Armii Wojska Polskiego. Po decyzji utworzenia 3 Armii Wojska Polskiego zaczął formować struktury Informacji dla 3 Armii WP. Z powodu braku rekrutów i innych problemów zaniechano formowania tej Armii i organów Informacji dla niej, powrócił więc do 1 Armii WP. Po zakończeniu działań wojennych został szefem Oddziału Informacji Okręgu Wojskowego nr 2 w Bydgoszczy. Organizował wiele czystek i prowokacji w ludowym Wojsku Polskim m.in. tzw. sprawa zamojsko-lubelska i sprawa bydgoska.
We wrześniu 1946 został zastępcą Stefana Kuhla, ówczesnego szefa Głównego Zarządu Informacji. 6 czerwca 1950 zastąpił go na stanowisku jako p.o. szefa Głównego Zarządu Informacji. 1 kwietnia 1951 został pełnomocnym szefem GZI WP/MON. Sprawował to stanowisko do 21 grudnia 1953, kiedy został zastąpiony przez pułkownika Karola Bąkowskiego.
Dmitrij Wozniesienski podczas sprawowania funkcji szefa GZI WP/MON był bezpośrednio odpowiedzialny za masowe aresztowania i procesy ówczesnej kadry oficerskiej WP; jeden z najbardziej znanych procesów to proces gen. Stanisława Tatara w ramach tzw. procesu TUN.
W 1954 odwołany z Polski do ZSRR, gdzie został aresztowany. Osądzony przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR 2 listopada 1955 i skazany na 10 lat pozbawienia wolności[1].
Stanowiska
- 23.02.1936 – 23.04.1936 zastępca szefa Wydziału Specjalnego Zarządu Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Obwodu Kurskiego[2][3]
- od 23.04.1936 p/o szefa Wydziału Specjalnego Zarządu Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Obwodu Kurskiego[3]
- od 20.07.1937 zastępca szefa 3 Wydziału Zarządu Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Obwodu Kurskiego[4]
- 22.05.1943 szef Wydziału Kontrwywiadu „Smiersz” 2 Korpusu Lotnictwa Szturmowego[5]
- 06.12.1944 szef Wydziału Informacji 1 Armii Wojska Polskiego[6][7][8].
Nominacje
Nagrody i odznaczenia
- 21.02.1944 Order Wojny Ojczyźnianej I stopnia[9]
- 03.11.1944 Order Czerwonego Sztandaru[10]
- 31.05.1945 Order Czerwonego Sztandaru[11]
- 29.06.1945 Order Czerwonego Sztandaru[7]
Życie prywatne
Był zięciem gen. Karola Świerczewskiego.
Przypisy
- ↑ «Когда началась и когда закончилась Вторая мировая», Андрей Паршев и др.
- ↑ a b Приказ НКВД СССР № 100 z 23.02.1936
- ↑ a b Приказ НКВД СССР z 23.04.1936
- ↑ Приказ НКВД СССР z 20.07.1937
- ↑ a b Приказ войскам 3 воздушной армии № 0132 z 08.06.1943
- ↑ a b Приказ войскам 1 Белорусского фронта № 599/н z 30.05.1945
- ↑ a b Указ Президиума ВС СССР z 29.06.1945 (I)
- ↑ Приказ войскам Группы советских оккупационных войск в Германии № 101/н z 10.09.1945
- ↑ Приказ войскам Западного фронта № 0120 z 21.02.1944
- ↑ Указ Президиума ВС СССР z 03.11.1944 № 219/146
- ↑ Указ Президиума ВС СССР z 31.05.1945 (I)
Bibliografia
- Jerzy Poksiński, Represje wobec oficerów Wojska Polskiego 1949-1956, TUN - Bellona 1992, 2007,
- Piotr Kołakowski, NKWD i GRU na ziemiach polskich 1939–1945, Bellona 2002.