Dystrykt Brczko
| |||||
Stolica | Brczko | ||||
---|---|---|---|---|---|
Powierzchnia | 493 km² | ||||
Populacja (2013) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość | 189 os./km² | ||||
Waluta | marka zamienna (BAM) | ||||
Telefoniczny nr kierunkowy | (+387) 49 | ||||
Strefa czasowa | UTC +1 | ||||
Język urzędowy | |||||
![]() | |||||
Położenie na mapie![]() | |||||
| |||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Br%C4%8Dko.svg/220px-Br%C4%8Dko.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Br%C4%8Dko_%28collage_image%29.jpg/220px-Br%C4%8Dko_%28collage_image%29.jpg)
Dystrykt Brczko – samorządna jednostka administracyjna Bośni i Hercegowiny. Zlokalizowany w północno-wschodniej części kraju, w Bośni (krainie historyczno-geograficznej), nad rzeką Sawą. Utworzony 5 marca 1999, z 52% terytoriów zajętych przez Bośniackich Muzułmanów i 48% terytoriów zajętych przez Bośniackich Serbów, a faktycznie istniejący od 8 marca 2000. Obejmuje obszar okręgu miejskiego Brczka w granicach z 1 stycznia 1991 roku. Obejmuje terytorium całej gminy Brczko, a siedziba jego władz mieści się w mieście Brczko. Dzielnica ma powierzchnię 208 km² i zamieszkuje ją około 87 332 mieszkańców (dane szacunkowe z 2007 r.). Jej stolicą jest miasto Brčko, liczące około 31 500 mieszkańców (dane szacunkowe z 2007 r.).
Dystrykt jest integralną częścią Bośni i Hercegowiny, ale do 31 sierpnia 2012 znajdował się pod kontrolą międzynarodową (opiekę sprawował nad nim Wysoki Przedstawiciel dla Bośni i Hercegowiny). Formalnie jest również częścią obydwu pozostałych części składowych Bośni i Hercegowiny, tj. zarówno Federacji Bośni i Hercegowiny, jak i Republiki Serbskiej. Jest strefą zdemilitaryzowaną.
Posiada własne władze: ustawodawczą – Zgromadzenie (Skupština, Скупштина) na czele z Przewodniczącym oraz wykonawczą na czele z burmistrzem, wybieranym przez Zgromadzenie, a ich działalność nadzoruje międzynarodowy Zarządca.
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Brcko_1995_2000.svg/220px-Brcko_1995_2000.svg.png)
„Dystrykt Brčko” został utworzony w wyniku procesu arbitrażowego prowadzonego przez Wysokiego Przedstawiciela ONZ w Bośni i Hercegowinie. Jednak w porozumieniu pokojowym z Dayton proces ten mógł rozstrzygać jedynie spór o linię graniczną między podmiotami (granica). Okręg Brčko został utworzony przez całe terytorium dawnej gminy Brčko, z czego 48% (w tym miasto Brčko) znajdowało się w Republice Serbskiej, a 52% w Federacji Bośni i Hercegowiny. Po wojnie Unia Europejska utrzymywała obecność dyplomatyczną w celu utrzymania pokoju na tym obszarze.
W 2006 r. Na mocy Rozkazu Misji Obserwacyjnej ONZ zniesiono całe „ustawodawstwo podmiotowe w powiecie Brczko i na granicy”. Rezolucja podjęta przez przełożoną Brčko, Susan Johnson, usuwa wszystkie przepisy dotyczące podmiotów federalnych Bośni i Hercegowiny w Dystrykcie, a także usuwa linię graniczną. Decyzja czyni prawa Dystryktu i prawa Państwa Bośni i Hercegowiny (w tym prawa Socjalistycznej Republiki Bośni i Hercegowiny) podstawowymi zasadami prawnymi w Dystrykcie.
Brčko był jedynym elementem porozumienia pokojowego z Dayton, który nie został sfinalizowany. Umowa arbitrażowa została sfinalizowana w kwietniu 1996 r., w wyniku czego „okręg” jak wspomniano powyżej miał być administrowany przez międzynarodową reprezentację w osobie ambasadora wyznaczonego przez misję OBWE.
Pierwszy przedstawiciel OBWE w okręgu Brčko przybył w czerwcu 1996 r. Przed tą datą Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) miała skromne przedstawicielstwo, początkowo kierowane przez Randolpha Hamptona. W międzyczasie, zanim dystrykt Brczko mógł być reprezentowany zgodnie z ustaleniami postarbitrażowymi, odbyły się wybory lokalne i przekazano pakiety pomocy humanitarnej, przy współpracy agencji USAID i ECHO. Okręg ten był znany jako ośrodek różnych międzynarodowych programów odbudowy Bośni i Hercegowiny, kierowanych głównie przez obce rządy, zwłaszcza Stany Zjednoczone.
Obszar ten był początkowo administrowany przez społeczność międzynarodową. Okręg Brčko został oficjalnie ustanowiony 8 marca 2000 r., po tym, jak stało się jasne, że obie jednostki nie mogą zdecydować, który obszar powinien zostać przydzielony każdej ze stron. Rząd składa się z równych części trzech grup etnicznych. Oprócz własnej administracji region ma własne przepisy dotyczące poczty, podatków i policji.
Do sierpnia 2012 r. lokalnie wybierani urzędnicy byli wspierani przez międzynarodowego przełożonego. Nadzorca posiadał szerokie uprawnienia, w tym prawo do ogłaszania wiążących decyzji. Odpowiadał za ułatwianie powrotu uchodźców, promowanie demokratycznego i wieloetnicznego rządu oraz reaktywację gospodarki. OBWE i EUFOR utrzymały swoją obecność w okręgu po zawieszeniu nadzoru, a delegatura Unii Europejskiej utworzyła warsztat w Brczku. Mandat wysokiego przedstawiciela pozostaje niezmieniony.
Regulamin w Federacji
Okręg Brčko, choć teoretycznie administrowany przez oba bośniackie podmioty federacyjne, w praktyce jest trzecim podmiotem Republiki Bośni i Hercegowiny, mającym takie same prawa jak Serbska Republika Bośni i Federacja Bośni i Hercegowiny.
Brčko znajduje się pod bezpośrednią administracją Federacji, ale dystrykt jest uważany za wolne terytorium, to znaczy pod administracją obu podmiotów federacyjnych, a nawet jako wspólne terytorium między nimi w formie kondominium.
Granice
Brčko graniczy od południa i północnego zachodu z Federacją Bośni i Hercegowiny, od wschodu i zachodu z Serbską Republiką Bośni, od północy z Republiką Chorwacji i na północnym wschodzie z Republiką Serbii.
Populacja
- 1971
- Populacja wynosiła 74 771 mieszkańców, rozmieszczonych w następujący sposób:
- Boszniacy – 30 181 (40,36%)
- Chorwaci – 24 925 (33,33%)
- Serbowie – 1086 (1,45%)
- Jugosłowianie – 5 %
- Inni – 870 (1,18%)
Skład etniczny regionu Brczko w 1991:
- Boszniacy – 45%
- Chorwaci – 25%
- Serbowie – 21%
- Jugosłowianie – 6%
- inni – 3%
- 1997
- Ludność na terenie powiatu wynosi 33 623 mieszkańców, w tym:
- Boszniacy – 10 569 (31,39%)
- Chorwaci – 2650 (7,81%)
- Serbowie – 18 193 (52,09%)
- Jugosłowianie – 5 %
- Inne – 0,4%
Od 1991 roku nie było oficjalnego spisu ludności, więc niektóre z przedstawionych tutaj danych są jedynie szacunkami.
- 2006
- Populacja powiatu została oszacowana na 78 863 osób, rozłożona w następujący sposób:
Obecny skład etniczny regionu Brczko[1]:
- 2013
- bośniacki – 35,381 (42,36%)
- Serbowie – 28 884 (34,58%)
- Chorwaci – 17 252 (20,66%)
- inne narodowości – 1899 (2,28%)
- spis ludności z 1961 r
- Struktura etniczna Brcko według osadnictwa 1961
- Struktura etniczna Brcko według osadnictwa 1961
- Odsetek Bośniaków w Brčku według osadnictwa 1961
- Proporcja Chorwatów w Brčku według osadnictwa 1961
- Odsetek Serbów w Brczku według osadnictwa 1961
- spis ludności z 1971 r
- Struktura etniczna Brcko według osadnictwa 1971
- Struktura etniczna Brcko według osadnictwa 1971
- Odsetek Bośniaków w Brčku według osadnictwa 1971
- Proporcja Chorwatów w Brčku według osadnictwa 1971
- Odsetek Serbów w Brczku według osadnictwa 1971
- spis ludności z 1981 r
- Struktura etniczna Brcko według osadnictwa 1981
- Struktura etniczna Brcko według osadnictwa 1981
- Odsetek Bośniaków w Brčku według osadnictwa 1981
- Odsetek Chorwatów w Brčku według osadnictwa 1981
- Odsetek Serbów w Brczku według osadnictwa 1981
- spis ludności z 1991 r
- Struktura etniczna Brcko według osadnictwa 1991
- Struktura etniczna Brcko według osadnictwa 1991
- Odsetek Bośniaków w Brčku według osadnictwa 1991
- Odsetek Chorwatów w Brčku według osadnictwa 1991
- Odsetek Serbów w Brczku według osadnictwa 1991
- spis ludności z 2013 r
- Struktura etniczna Brcko według osadnictwa 2013
- Struktura etniczna Brcko według osadnictwa 2013
- Odsetek Bośniaków w Brčku według osadnictwa 2013
- Odsetek Chorwatów w Brčku według osadnictwa 2013
- Odsetek Serbów w Brčku według osadnictwa 2013
Rząd i polityka
W sejmiku powiatu Brczko jest 29 miejsc. Miejsca są przydzielane dla każdej ze stron w następujący sposób:
- 6 miejsc w Demokratycznej Partii Serbii
- 5 mandatów z Partia Socjaldemokratyczna
- 4 mandaty z Partia Akcji Demokratycznej
- 3 miejsca w Chorwackiej Unii Demokratycznej
- 3 mandaty z Partii dla Bośni i Hercegowiny
- 2 miejsca w Sojuszu Niezależnych Socjaldemokratów
- 2 mandaty z Chorwackiej Partii Ludowej
- 2 mandaty z Socjalistycznej Partii Republiki Serbskiej
- 1 miejsce z Partia Demokratyczna
- 1 wolne miejsce na kandydata niezależnego
Według pochodzenia etnicznego:
- 13 bośniacki
- 11 Serbowie
- 5 chorwacki
Przełożeni
Powołano „nadzorcę międzynarodowego” dla powiatu Brczko. Pełni również funkcję zastępcy Wysoki Przedstawiciel. Stanowisko to zostało zawieszone w 2012 r. Stanowisko to sprawowali następujący „promotorzy”:
Robert William Farrand, 7 marca 1997 - 2 czerwca 2000
Gary L. Matthews, 2 czerwca 2000 - 14 marca 2001
Niemcy Gerhard Sontheim, 14 marca 2001 - 20 kwietnia 2001 (tymczasowo)
Henry Lee Clarke, 20 kwietnia 2001 - 1 października 2003
Niemcy Gerhard Sontheim, 1 października 2003 - 16 stycznia 2004 (tymczasowo)
Susan Rockwell Johnson, 16 stycznia 2004 - 1 października 2006
Stany Zjednoczone Raffi gregoriański, 1 października 2006 - 2 sierpnia 2010
Niemcy Gerhard Sontheim, 2 sierpnia 2010 - 22 września 2010 (tymczasowo)
Roderick Moore, od 22 września 2010
Burmistrzowie
W powiecie rządzili następujący burmistrzowie:
- Miodrag Pajić (serbski) 1993 - 13 listopada 1997
- Borko Reljić (serbski) 13 listopada 1997 - 15 kwietnia 1999
- Sinisa Kisić (serbski) 15 kwietnia 1999 - 12 listopada 2003
- Ivan Krndelj (chorwacki) 12 listopada 2003 - 3 grudnia 2003
- Branko Damjanac (serbski) 3 grudnia 2003 - 8 grudnia 2004
- Mirsad Djapo (Bośniak) 8 grudnia 2004 - 12 lutego 2009
- Dragan Pajić (Serbski) od 12 lutego 2009
Wyjątkowi ludzie
- Edo Maaika —raper
- Mladen Petrić to chorwacki międzynarodowy piłkarz
- Vesna Pisarović jest piosenkarką popową
- Lepa Brena jest piosenkarzem
- Edvin Kanka Čudić jest obrońcą praw człowieka z Bośni
- Anil Dervišević — Właściciel klubu siatkówki „Denver-Area”, trener kobiecej drużyny siatkówki Bośni i Hercegowiny
- Jenana Šeganović jest pianistą
- Anton Maglik jest chorwackim piłkarzem
- Jasmin Imamović jest politykiem
- Nataša Vojnović jest modelem serbskim
- Mato Tadić jest sędzią
- Brankica Mihajlović to serbska siatkarka, mistrzyni świata i Europy, srebrna medalistka Letnich Igrzysk Olimpijskich 2016
- Ines Janković jest serbskim projektantem mody
- Nikola Kovač jest zawodowym graczem Counter-Strike: Global Offensive
Współpraca
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Popis 2013 u BiH [online], www.statistika.ba [dostęp 2018-09-30] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Statut (Konstytucja) Brczka (en). ohr.int. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-10-10)].
- Strona Zgromadzenia (Skupsztiny) Brczka
- Strona rządu (Burmistrza) Brczka. bdcentral.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-21)].
- Mapa Dystryktu Brczko
- Strona Zarządcy Brczka
- p
- d
- e
|
- p
- d
- e
Ustrój | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Organy władzy |
| ||||||
Finanse i kontrola |
| ||||||
Podział polityczny |
| ||||||
Samorząd |
| ||||||
Główne partie polityczne |
- DSDE: Brčko