E.E. Cummings
![]() | |||
Imię i nazwisko | Edward Estlin Cummings | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 14 października 1894 | ||
Data i miejsce śmierci | 3 września 1962 | ||
Narodowość | amerykańska | ||
Dziedzina sztuki | poezja, dramat, malarstwo | ||
![]() | |||
| |||
|
Edward Estlin Cummings, znany jako E.E. Cummings lub e.e. cummings (ur. 14 października 1894 w Cambridge w stanie Massachusetts, zm. 3 września 1962 w North Conway w stanie New Hampshire) – amerykański poeta, dramaturg i malarz, jeden z głównych przedstawicieli nowojorskiej awangardy literackiej pierwszej połowy XX wieku.
Życiorys
Był synem Edwarda Cummingsa, profesora nauk politycznych i społecznych na Harvardzie oraz pastora kościoła kongregacjonalistów w Bostonie. Wychowywał się w środowisku elit umysłowych wschodniego wybrzeża, głęboko religijnego i konserwatywnego. Od 1911 roku studiował na Harvardzie grekę i języki nowożytne. W 1916 roku ukończył naukę z tytułem magistra nauk humanistycznych (M.A. – Master of Arts). W uczelnianych pismach zamieszczał swoje pierwsze wiersze, wtedy też poznał poezje modernistów (przede wszystkim Ezry Pounda) oraz spotkał późniejszego przyjaciela Johna Dos Passosa.
Rok później zaciągnął się do amerykańskiej armii. W czasie I wojny światowej pracował jako kierowca ambulansu na froncie francuskim w Normandii. W kwietniu 1917 francuski cenzor przechwycił listy jego przyjaciela Williama S. Browna, zdradzające wątki pacyfistyczne i brak należytej nienawiści do Niemców. Browna postawiono przed sądem wojennym, a Cummings miał zeznawać w jego procesie jako świadek. Ale poeta nie obciążył kolegi. We wrześniu 1917 Cummings i Brown zostali skazani na obóz karny w La Ferté Macé. Trzy miesiące później, dzięki staraniom ojca poety, przyjaciele zostali zwolnieni z obozu, ale od tego czasu Cummings stał się zajadłym krytykiem armii i wojny, i – co znajdzie odbicie w jego poezji – zwolennikiem pacyfizmu. Na podstawie doświadczeń z czasu obozu napisał w latach 1920–1922 swoją jedyną powieść The Enormous Room.
W 1918 zamieszkał w Nowym Jorku, w którym zetknął się po raz pierwszy ze środowiskiem pisarskim. W 1920 zaczął publikować swoje wiersze w kierowanym przez Schofielda Thayera miesięczniku „The Dial”, wokół którego skupiły się znaczące postaci nowej literatury amerykańskiej (Ezra Pound, William Carlos Williams, Marianne Moore i T.S. Eliot, który Ziemię jałową po raz pierwszy opublikował w 1922 właśnie na łamach „The Dial”).
W latach 1921–1923 mieszkał w Paryżu, gdzie zaprzyjaźnił się z Poundem i Hartem Crane’em. Od 1923 roku aż do końca życia, z rzadkimi wyjazdami (np. w 1931 do Związku Radzieckiego) żył i tworzył w Nowym Jorku. Przez kolejnych czterdzieści lat dzięki wytężonej pracy pisarskiej stopniowo stawał się czołową postacią nowojorskiej bohemy artystycznej. Publikował wiersze, wydawał eseje i organizował wystawy malarskie.
Zmarł po wylewie krwi do mózgu 3 września 1962 w North Conway w stanie New Hampshire[1].
Cummings, który sam swoje utwory sygnował nazwiskiem e.e. cummings, był twórcą programowo łamiącym poetyckie konwencje. Na język polski jego poezje tłumaczył m.in. Stanisław Barańczak, Artur Międzyrzecki. Teksty Cummingsa w Polsce śpiewał m.in. Grzegorz Turnau.
Twórczość
- The Enormous Room (1922)
- Tulips and Chimneys (1923)
- & (1925) (własnym nakładem)
- XLI Poems (1925)
- is 5 (1926)
- HIM (1927) (sztuka)
- ViVa (1931)
- Eimi (1933)
- No Thanks (1935)
- Collected Poems (1938)
- 50 Poems (1940)
- 1 × 1 (1944)
- Xaipe: Seventy-One Poems (1950)
- Poems, 1923–1954 (1954)
- 95 Poems (1958)
- 73 Poems (1963) (pośmiertnie)
- Fairy Tales (1965) (pośmiertnie)
Cummings w piosenkach
- 1993 – Grzegorz Turnau: Pod światło
- 1995 – Grzegorz Turnau: To tu, to tam
- 1999 – Grzegorz Turnau: Ultima
- 2002 – Grzegorz Turnau: Nawet
Przypisy
- ↑ S. Barańczak: e. e. cummings: instynkt, ironia, indywidualizm. [W:] e. e. cummings, 150 wierszy, Kraków 1994, s. 5–6.
- ISNI: 0000000110384245
- VIAF: 12306931
- ULAN: 500013721
- LCCN: n79038464
- GND: 119008378
- NDL: 00437011
- LIBRIS: gdsvpqp01xhxbgj
- BnF: 11898287x
- SUDOC: 026807076
- SBN: CFIV046582
- NLA: 36540581
- NKC: ola2002159046
- DBNL: cumm003
- BNE: XX904852
- NTA: 069018030
- BIBSYS: 90100369
- CiNii: DA02623092
- Open Library: OL221159A
- PLWABN: 9810641481405606
- NUKAT: n95101679
- J9U: 987007277144605171
- PTBNP: 53324
- CANTIC: a11694427
- BNA: 000024820
- CONOR: 21222755
- ΕΒΕ: 98019
- KRNLK: KAC2018O1123
- RISM: people/41022201
- PWN: 3888437
- Britannica: biography/E-E-Cummings
- Universalis: edward-estlin-cummings
- NE.se: e-e-cummings
- SNL: E._E._Cummings
- VLE: edward-estlin-cummings
- Catalana: 0021051
- DSDE: Edward_Estlin_Cummings
- Hrvatska enciklopedija: 12978