Ebenezer Howard
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Ebenezer_Howard.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Howard-three-magnets.png/300px-Howard-three-magnets.png)
Ebenezer Howard (ur. 29 stycznia 1850, zm. 1 maja 1928) – brytyjski planista i urbanista. Twórca ruchu Miasta Ogrodu[1].
Wczesne lata
W wieku 21 lat Howard wyruszył z Wielkiej Brytanii do Ameryki, gdzie zamieszkał w stanie Nebraska. Przez rok pracował jako rolnik, ale ciężka praca i życie w spartańskich warunkach negatywnie odbiły się na jego zdrowiu. Przeniósł się więc do Chicago, gdzie pracował jako stenograf, czyli sporządzał krótkie raporty z ustnych rozpraw, przemówień, posiedzeń publicznych. W Chicago pod wpływem przyjaciela zaczął intensywnie czytać amerykańskich pisarzy: Walta Whitmana, Lovella, Emersona. W roku 1876 Howard powrócił do Wielkiej Brytanii, zamieszkał w Londynie. Był zaprzątnięty tematyką reform społecznych, poszukiwał jednak źródła utrzymania, rozpoczął więc pracę jako stenograf podczas obrad brytyjskiego parlamentu w Westminster[2].
Wpływy i idee
Howard dużo czytał, również utopijne dzieło Edwarda Bellamy’ego, z 1888 roku, „Patrząc wstecz” i rozważał dużo nad sprawami dotyczącymi społeczeństwa.
W 1898 opublikował swoją najważniejszą książkę zatytułowaną: „Jutro: Pokojowa ścieżka do rzeczywistej reformy”. Książka została życzliwie przyjęta przez recenzentów, zwłaszcza z prasy liberalnej i radykalnej, mniej życzliwie oceniali ją socjaliści i Fabianie[3]. W roku 1902 książka została przedrukowana pod nowym tytułem: „Miasta ogrody jutra”[potrzebny przypis]. Tekst zawierał wizję miast wolnych od slumsów i cieszących się efektami, jakie przynosi połączenie zalet miasta (możliwości, rozrywki i wysokie płace) i zalet wsi (piękno, świeże powietrze, niskie opłaty). Howard zilustrował swoje idee swoim słynnym rysunkiem trzech magnesów, który rozwiązywał kwestie „Dokąd ludzie pójdą” i wybory pomiędzy miastem, wsią i miastem – wsią. Miasto miało być zbudowane planowo na ziemi, która jest wspólnie posiadana przez mieszkańców, zaludnione przez migrację[4].
Zaowocowało to powstaniem nowych miast suburbiów o limitowanej wielkości, z góry zaplanowanych i otoczonych przez stały pas zieleni i pól uprawnych. Idea miast ogrodów często używane były jako podstawy planowania w wielu suburbiach. Howard wierzył, że Miasta Ogrody były perfekcyjnym połączeniem miasta i natury. Miasta były w znacznym stopniu niezależne, utrzymywane i finansowane przez mieszkańców, którzy mieli w tym swój własny interes.
Działania
Po opublikowaniu książki Howard podjął działania na rzecz popularyzacji swoich idei. Rozpoczął wygłaszanie wykładów na terenie Anglii. W 1899 roku Howard założył Stowarzyszenie Miast Ogrodów (Garden Cities Association)[5], teraz znane pod nazwą „Stowarzyszenie planowania miast i wsi (Town and Country Planning Association), które jest najstarszą przyrodniczą dobroczynną organizacją w Anglii.
Idee Howarda przyciągnęły uwagę i wsparcie finansowe do rozpoczęcia budowy Miasta Ogrodu Letchworth, podmiejskiego miasta ogrodu, położonego w odległości 35 mil na północ od Londynu. Budowa drugiego miasta ogrodu Welwyn, zapoczątkowana została po I wojnie światowej. Kontakty Howarda z niemieckimi architektami Hermannem Muthesiusem i Bruno Tautem zaowocowały zaaplikowaniem humanistycznych wzorców w projektowaniu wielu osiedli mieszkaniowych za czasów Republiki Weimarskiej.
Zrealizowanie dwóch miast ogrodów – Letchworth i Welwyn miały duży wpływ w rozwoju Nowych Miast po II wojnie światowej w Wielkiej Brytanii. Ruch ten doprowadził do powstania ponad 30 wspólnot mieszkaniowych. Jako pierwsze powstały Stevenage, Hertfordshire, natomiast jako ostatnie i zarazem największe: Milton Keynes, Buckinghamshire.
Idee Howarda zainspirowały wielu innych planistów, takich jak np. Frederick Law Olmsted II i Clarence Perry. Walt Disney użył elementów koncepcji Howarda w swoich oryginalnych projektach dla EPCOT (Experimental Prototype Community of Tomorrow).
Howard był entuzjastą języka esperanto, często używał go do wygłaszania swoich przemówień. 14 sierpnia 1912 roku w Krakowie na terenie wystawy architektury[6] otwartej obok Parku Jordana[7] podczas Światowego Kongresu Esperanto Ebenezer Howard wygłosił w języku esperanto wykład „O rozwoju miast-ogrodów”. Wykład był tłumaczony na język polski[6].
Przypisy
- ↑ Evan D.E.D. Richert Evan D.E.D., Mark B.M.B. Lapping Mark B.M.B., Ebenezer Howard and the Garden City, „Journal of the American Planning Association”, 64 (2), 1998, s. 125–127, DOI: 10.1080/01944369808975966, ISSN 0194-4363 [dostęp 2023-07-09] (ang.).
- ↑ Robert Beevers: The Garden City Utopia: A Critical Biography of Ebenezer Howard. London: Palgrave Macmillan UK, 1988, s. 1-9. ISBN 978-0-333-42375-2.
- ↑ Beevers 1988 ↓, s. 57-58.
- ↑ Beevers 1988 ↓, s. 60.
- ↑ Beevers 1988 ↓, s. 69.
- ↑ a b Odczyt Howarda, „Czas” (nr 368), 14 sierpnia 1912, s.1 .
- ↑ LiliannaL. Pochwalska LiliannaL., Wystawa Architektury i Wnętrz w Otoczeniu Ogrodowym w Krakowie, 1912 rok [online], Archiwum Narodowe w Krakowie, 29 czerwca 2022 [dostęp 2024-03-06] (ang.).
- ISNI: 0000000110691886
- VIAF: 69028545
- ULAN: 500017754
- LCCN: n82037478
- GND: 118707302
- NDL: 00522741
- BnF: 12467071k
- SUDOC: 033855765
- NLA: 36531213
- NKC: xx0208375
- BNE: XX973304
- NTA: 070561311
- BIBSYS: 90126827
- Open Library: OL2905498A
- PLWABN: 9810538284605606
- NUKAT: n2003063776
- OBIN: 34016
- J9U: 987007276011405171
- PTBNP: 149751
- CANTIC: a10479831
- CONOR: 18389347
- KRNLK: KAC200610929
- PWN: 3912880
- Britannica: biography/Ebenezer-Howard
- Treccani: sir-ebenezer-howard
- Universalis: ebenezer-howard
- NE.se: ebenezer-howard
- SNL: Ebenezer_Howard
- VLE: ebenezer-howard
- Catalana: 0033081
- DSDE: Ebenezer_Howard
- Hrvatska enciklopedija: 26282