Eduard Caudella
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 3 czerwca 1841 |
---|---|
Pochodzenie | rumuńskie |
Data i miejsce śmierci | 15 kwietnia 1924 |
Instrumenty | skrzypce |
Gatunki | muzyka poważna, muzyka romantyczna |
Zawód | kompozytor, skrzypek, dyrygent, pedagog |
Eduard Caudella (ur. 22 maja?/3 czerwca 1841 w Jassach, zm. 15 kwietnia 1924 tamże) – rumuński kompozytor, skrzypek, dyrygent i pedagog.
Jeden z czołowych reprezentantów rumuńskiego romantyzmu[1][2] . Autor pierwszej rumuńskiej opery narodowej[1][3] . Nauczyciel George’a Enescu[2][3] .
Życiorys
Pierwszych lekcji muzyki udzielał mu ojciec – Francisco Caudella (1812–1868), wiolonczelista, kompozytor i dyrektor konserwatorium w Jassach[1] . W latach 1853–1857 i 1859–1860 studiował grę na skrzypcach w Berlinie u Huberta Riesa. Następnie kontynuował studia w Paryżu u Lamberta Massarta i Jean-Delphina Alarda (1857–1858) oraz we Frankfurcie nad Menem u Henriego Vieuxtempsa (1857 i 1860–1861)[1][3] .
W początkowym okresie kariery dużo koncertował w Rumunii i za granicą. Był także aktywnym komentatorem życia muzycznego, piszącym dla wielu rumuńskich wydawnictw[1][3] . Opracował wiele zbiorów i aranżacji muzyki ludowej. Odegrał istotną rolę w rozwoju artystycznym młodego George’a Enescu. Powołał do życia orkiestrę konserwatorium w Jassach i objął stanowisko jej głównego dyrygenta[3] .
Twórczość
W swojej twórczości, afirmującej wartości muzyki okresu romantyzmu, akcentował silne związki z rumuńskim folklorem i narodową tożsamością. W praktyce idee te przejawiały się głównie w zastosowaniu romantycznych środków techniki kompozycyjnej oraz wykorzystaniu rumuńskich skal ludowych[1] . W swoich kompozycjach korzystał ze swobodnych, rapsodycznych struktur, które nazwał fantazjami, zawierającymi elementy programowe i patriotyczne[3] . Cechy te są wyraźnie widoczne w jego utworach symfonicznych i w operze Petru Rareș, uznawanej za pierwszą rumuńską operę narodową[1][3] .
Caudella był czołowym kompozytorem rumuńskim II połowy XIX w.[2] Współcześnie zaliczany jest do klasyków dziewiętnastowiecznej rumuńskiej szkoły narodowej[1] .
Ważniejsze kompozycje
(na podstawie materiałów źródłowych[1][3] )
Utwory sceniczne
- Olteanca, opera komiczna w 3 aktach, libretto George Bengescu-Dabija, 1880
- Hatmanul Baltag, opera w 3 aktach, libretto Iacob Negruzzi i Ion Luca Caragiale, 1882
- Beizadea Epaminonda, opera komiczna w 3 aktach, libretto Iacob Negruzzi, 1883
- Dorman, sau Dacii și Romanii, opera w 3 aktach, libretto Alexandru Suțu i Theodor Aslan, 1886
- Petru Rareș, opera historyczna, libretto Theobald Rehbaum, 1900
- Advărul și minciuna, poemat alegoryczny, libretto Matilda Cugler-Poni, 1907
oraz operetki, wodewile, melodramaty, muzyka teatralna.
Utwory orkiestrowe
- Fantesie română, op. 1, 1868
- Reântoarcerea în patrie, fantazja koncertująca na skrzypce i orkiestrę, 1896
- După cinzeci de ani, fantazja na orkiestrę, 1896
- Amintiri din Capați, fantazja na orkiestrę, 1907
- Uwertura Moldova, 1913
- Koncert skrzypcowy, g-moll, 1915
- Concertino na skrzypce i orkiestrę, 1918
- Din vremurile cele bune, fantazja na orkiestrę, 1919
Utwory kameralne i instrumentalne
- Fantasie-caprice na fortepian 1891
- Doina na fortepian, 1910
- Kwintet fortepianowy, 1912
- Kwartet fortepianowy, 1914
- Iubire și frăție, fantazja na skrzypce i fortepian, 1915
- Impresii na fortepian, 1916
oraz 30 pieśni solowych, pieśni chóralne
Przypisy
Bibliografia
- Danuta Jasińska: Caudella Eduard. W: Encyklopedia muzyczna PWM. Elżbieta Dziębowska (red.). Wyd. I. T. 2: CD część biograficzna. Kraków: PWM, 1984. ISBN 83-224-0112-4. (pol.).
- Octavian Cosma: Caudella, Eduard. W: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. C. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.).
Jim Samson: The Cambridge History of Nineteenth-Century Music. Cambridge University Press, 2002, s. 596. ISBN 978-1-107-67994-8. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Eduard Caudella w bazie AllMusic (ang.) (ang.)
- Eduard Caudella w bazie Discogs.com (ang.)