Emil Artin
![]() | Ten artykuł od 2020-12 wymaga zweryfikowania podanych informacji. Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych. Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary) Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/EmilArtin.jpg/200px-EmilArtin.jpg)
Emil Artin (ur. 3 marca 1898 w Wiedniu, zm. 20 grudnia 1962 w Hamburgu[1]) – austriacki matematyk.
Życiorys
Jego ojciec, także Emil Artin, był ormiańskim handlarzem dzieł sztuki, matka Emma Laura Artin była śpiewaczką operową. Dorastał w Reichenbergu (obecnie Liberec) w Czechach. W 1916 ukończył szkołę średnią i rok później rozpoczął studia na Uniwersytecie Wiedeńskim.
Kariera naukowa Artina związała go z Niemcami (głównie z Hamburgiem). W atmosferze zagrożenia nazizmem, w 1937 roku wyemigrował do USA. Pracował na Uniwersytecie Indiany od 1938 do 1946 roku i na Uniwersytecie Princeton od 1946 do 1958 roku.
Osiągnięcia i praca
Był jednym z czołowych algebraików XX wieku. Pracował nad algebraiczną teorią liczb, wniósł ogromny wkład do teorii rozszerzeń abelowych ciał liczbowych (tzn. rozszerzeń Galois, których grupa Galois jest abelowa) oraz L-funkcjami. Wniósł także wkład do klasycznej teorii grup, pierścieni i ciał. Rozwinął teorię warkoczy jako dziedzinę topologii algebraicznej.
Wydany został tylko jeden tom jego prac Collected Papers w opracowaniu Serge’a Langa i Johna Tate.
Hipotezy Artina
Sformułował dwie hipotezy, znane dziś pod nazwą hipotez Artina. Pierwsza z nich dotyczy L-funkcji w sensie Artina reprezentacji liniowych grup Galois. Druga hipoteza dotyczy klasycznej teorii liczb i jest pytaniem o „częstość” z jaką dana liczba całkowita jest pierwiastkiem pierwotnym modulo liczba pierwsza p (wspomniana „częstość” rozważana jest w kontekście wszystkich liczb pierwszych p). Hooley przedstawił częściowe rozwiązanie tego problemu.
Studenci Artina
Artin był promotorem ponad trzydziestu doktorantów, w tym Bernarda Dworka, Serge’a Langa, Kollagunta Ramanathana, Johna Tate, Hansa Zassenhausa i Maxa Zorna.
Rodzina
W 1932 roku poślubił żydówkę Nataszę Jasny, urodzoną w Rosji. Sam Artin nie był Żydem, choć za pochodzenie został pozbawiony stanowiska uniwersyteckiego w 1937 roku. Miał trójkę dzieci, jednym z nich jest Michael Artin, amerykański algebraik, obecnie w MIT.
Przypisy
- ↑ Artin Emil, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-12-16] .
Linki zewnętrzne
John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Emil Artin w MacTutor History of Mathematics archive (ang.) [dostęp 2021-10-25].
- ISNI: 000000010868875X
- VIAF: 9913430
- LCCN: n50001871
- GND: 119045125
- NDL: 00431786
- LIBRIS: 86lnqgds24kmm9c
- BnF: 12298006n
- SUDOC: 03185902X
- SBN: MILV000013
- NLA: 35008671
- NKC: jo2004220557
- NTA: 067634222
- BIBSYS: 90116412
- CiNii: DA00836059
- Open Library: OL121932A
- PLWABN: 9811802019005606
- NUKAT: n99012870
- J9U: 987007463306205171
- PTBNP: 190492
- CANTIC: a16539989
- LNB: 000306789
- NSK: 000766458
- CONOR: 80091747
- LIH: LNB:B5cA;=BB
- PWN: 3871430
- Britannica: biography/Emil-Artin
- Universalis: emil-artin
- NE.se: emil-artin
- SNL: Emil_Artin
- Catalana: 0220648
- DSDE: Emil_Artin
- MacTutor: Artin