Federico Barocci
![]() Autoportret (ok. 1600) | |||
Imię i nazwisko | Federigo Fiori | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | ok. 1535 | ||
Data i miejsce śmierci | 30 września 1612 | ||
Narodowość | włoska | ||
Dziedzina sztuki | malarstwo, rysunek, grafika | ||
Epoka | późny renesans, wczesny barok | ||
Ważne dzieła | |||
| |||
|
Federico Barocci (Baroccio), właśc. Federico Fiori (ur. ok. 1535 w Urbino, zm. 30 września 1612 tamże) – włoski malarz, rysownik i sztycharz późnego renesansu i baroku.
Życiorys
Był synem zegarmistrza parającego się także wyrobem gemm Ambrogia Barocciego i siostrzeńcem architekta Bartolomea Gengi (1518-1558). Uczył się u manierysty Giovanniego Battisty Franco (ok. 1510-1561). Pracował m.in. dla cesarza Rudolfa II i króla Filipa II Hiszpańskiego. Poza dwoma wyjazdami do Rzymu u progu kariery, całe życie spędził w rodzinnym Urbino. Był bardzo przywiązany do swego rodzinnego miasta; często umieszczał jego widoki w tle swoich kompozycji. Malował głównie obrazy religijne do kościołów[1] w Urbino, Arezzo, Rawennie, Pesaro, Mediolanie, Perugi, Rzymie i Genui. W latach 1561–1563 brał udział w wykonaniu dekoracji (freski na sklepieniu) willi papieża Piusa IV w Ogrodach Watykańskich. Opuścił Rzym z powodów zdrowotnych. Po powrocie do Urbino poważnie chorował i przez wiele lat nie tworzył. Zajmował się też rysunkiem (jako jeden z pierwszych stosował kolorową kredkę) oraz grafiką (był autorem kilku akwafort).
Twórczość
Pierwsze prace tworzył pod wpływem dzieł Rafaela, które studiował podczas pierwszego pobytu w Rzymie. Wpływ Correggia na jego twórczość przejawiał się w stosowaniu żywych barw o pastelowych odcieniach, kompozycji oraz efektach sztucznego światła. W swoich pracach przestrzegał zaleceń Soboru Trydenckiego odnośnie do sztuki religijnej. Jego styl idealnie odpowiadał postulatom kontrreformacji.
Jego obrazy pozbawione są motywów symbolicznych i ukrytych znaczeń. Obfitują w szczegóły zaczerpnięte z życia codziennego, czego przykładem są Narodzenie (1597) oraz Ucieczka Eneasza z Troi (1598). Oprócz dzieł religijnych o złożonej kompozycji (Złożenie do grobu, Madonna del Popolo, Męczeństwo św. Witalisa) malował również portrety (Quintilia Fischieri, Portret młodej kobiety, Franciszek II della Rovere). Jego późniejsza twórczość pozbawiona jest cech manieryzmu[2] i zapowiadała już styl barokowy (Błogosławiona Michalina z Pesaro, Święty Hieronim)[3].
Szczególną wagę przywiązywał do koloru, używając palety żywych, rozświetlonych barw. Lekkie i delikatne oświetlenie pozwalało mu uzyskiwać efekty zanikania i rozpraszania harmonijnie połączonych kolorów. Mawiał: „Jak melodia głosów cieszy słuch, tak wzrok rozwesela współbrzmienie barw przy akompaniamencie harmonijnych linii”[4]. Jak podaje włoski biograf Gian Pietro Bellori w Żywotach nowoczesnych malarzy, rzeźbiarzy i architektów (Rzym 1672), był niezwykle szybki w kolorowaniu i często zacierał kontury wielkim palcem dłoni zamiast pędzlem[5].
Oddziałał na styl malarzy sieneńskich (Francesco Vanni, Ventura Salimbeni) i bolońskich. Jego dzieła podziwiali i badawczo studiowali artyści XVII wieku, od Reniego po Rubensa. Inspirowali się nim również artyści Oświecenia, m.in. Giuseppe Maria Crespi oraz francuscy malarze rokokowi. Wielu artystów XVII i XVIII wieku fascynowała jego umiejętność łagodnych przejść między harmonijnymi odcieniami delikatnych kolorów[6].
Dzieła
Obraz | Data | Miejsce | Grafika |
---|---|---|---|
Męczeństwo św. Sebastiana | 1557 | Katedra w Urbino | ![]() |
Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Szymonem i Judą (Madonna di San Simone) | 1567 | Galleria Nazionale delle Marche, Urbino | ![]() |
Zdjęcie z krzyża | 1567-79 | Katedra w Perugii | ![]() |
Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu (Madonna z wiśniami) | 1570 | Muzea Watykańskie, Rzym | ![]() |
Wizja św. Franciszka | 1570 | Muzea Watykańskie, Rzym | |
Portret Francisca II della Rovere | 1572 | Uffizi, Florencja | ![]() |
Madonna z Dzieciątkiem, św. Józefem i Janem Chrzcicielem (Madonna del Gatto) | ok. 1575 | National Gallery w Londynie | ![]() |
Madonna del Popolo (Madonna Ludu) | 1575-79 | Uffizi, Florencja | ![]() |
Męczeństwo świętego Witalisa | 1580-83 | Pinakoteka Brera, Mediolan | ![]() |
Obrzezanie | 1590 | Luwr, Paryż | ![]() |
Powołanie św. Piotra i św. Andrzeja | 1590-1609 | Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa | ![]() |
Zwiastowanie | 1592-96 | Santa Maria degli Angeli, Perugia | ![]() |
Ucieczka Eneasza z Troi | 1598 | Galeria Borghese, Rzym | ![]() |
Św. Hieronim | 1598 | Galeria Borghese, Rzym | ![]() |
Święty Ambroży | 1600 | Katedra w Mediolanie | ![]() |
Narodzenie | 1597 | Prado, Madryt | ![]() |
Święty Hieronim | ok. 1597 | Galeria Borghese, Rzym | ![]() |
Quintilia Fischeri | ok. 1600 | National Gallery of Art, Waszyngton | ![]() |
Ukrzyżowanie | 1604 | Prado, Madryt | ![]() |
Ustanowienie Eucharystii | 1608 | Santa Maria sopra Minerva, Rzym | ![]() |
Głowa brodatego starca (rysunek) | 1584-86 | Albertina, Wiedeń | ![]() |
Złożenie do grobu | Muzeum w Nysie |
Przypisy
- ↑ Jedynym motywem świeckim w jego twórczości (nie licząc portretów) były dwie wersje Ucieczki Eneasza z Troi, z których tylko jedna dochowała się do naszych czasów (autorska replika z 1598).
- ↑ Galleria Borghese, Rzym, Warszawa 2007, s. 64–65; M. Sokołogorska, Stara Pinakoteka w Monachium. Arcydzieła malarstwa, Warszawa 2010, s. 268, 292-293; Sztuka. Ilustrowany przewodnik, red. A. Graham-Dixon, Warszawa 2010, s. 179; S. Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 1. s. 20.
- ↑ M. Rzepińska, Malarstwo Cinquecenta, Warszawa 1989, s. 75.
- ↑ C. Pietrangeli, Watykan. Arcydzieła malarstwa, Warszawa 2000, s. 236.
- ↑ Tamże, s. 237.
- ↑ Historia sztuki świata, t. 4, Warszawa 2000, s. 116.
Bibliografia
- Susanna Buricchi, Dojrzały renesans i manieryzm, Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 978-83-213-4684-7 (Wielka Historia Sztuki ; 4)
- Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3.
- Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 1, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 978-83-60688-15-1.
Linki zewnętrzne
- Biografia (ang.)
- Rysunki (wł.)
- Federico Barocci w muzeach świata
- ISNI: 0000000123691850
- VIAF: 41865190
- ULAN: 500115210
- LCCN: n50067722
- GND: 119256908
- NDL: 01054453
- LIBRIS: dbqt2mkx1h107hq
- BnF: 120814353
- SUDOC: 029122376
- SBN: RAVV072237
- NLA: 35845081
- NKC: xx0217528
- BNE: XX828076, XX4996046
- NTA: 070254540
- BIBSYS: 1483107587547, 8083376
- CiNii: DA09045223
- Open Library: OL5703547A
- PLWABN: 9810629175705606
- NUKAT: n2007090495
- J9U: 987007279183205171
- CONOR: 92769379
- PWN: 3874602
- Britannica: biography/Federico-Barocci
- Treccani: barocci-federico-detto-il-fiori
- Universalis: federico-barocci
- NE.se: federico-barocci
- SNL: il_Baroccio
- VLE: barocci
- DSDE: Federico_Barocci
- Hrvatska enciklopedija: 5997