Franciszek Brożek
![]() | |
Pełne imię i nazwisko | Franciszek Zachariasz Brożek |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | 23 sierpnia 1890 |
Data i miejsce śmierci | 1940 |
Przebieg służby | |
Lata służby | do 1940 |
Siły zbrojne | Wojsko Polskie |
Jednostki | 9 Okręgowy Urząd WFiPW |
Stanowiska | kierownik urzędu |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Franciszek Zachariasz Brożek (ur. 23 sierpnia 1890 w Krakowie, zm. w 1940 w Charkowie[1]) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, członek i współzałożyciel Towarzystwa Sportowego „Wisła”, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Urodził się 23 sierpnia 1890 w Krakowie, w rodzinie Jana, urzędnika pocztowego, i Józefy ze Stasików[2]. Ukończył II Gimnazjum Św. Jacka w Krakowie oraz zaliczył cztery półrocza na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego[3].
W czasie I wojny światowej walczył w szeregach cesarskiej i królewskiej armii (od lutego do lipca 1916 na froncie rosyjskim, a od lutego 1917 do czerwca 1918 na froncie włoskim). Jego oddziałem macierzystym był c. i k. Pułk Piechoty Nr 13[4]. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 lutego 1918[5].
1 listopada 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego[6] i przydzielony do 8 pułku piechoty Legionów. Uczestnik wojny polsko-ukraińskiej, a następnie polsko-bolszewickiej[2].
Bramkarz pierwszej drużyny piłkarskiej Wisły Kraków do 1910[2]. Reprezentant Polski w Igrzyskach Olimpijskich w 1924 (Paryż) w strzelectwie sportowym[2]. Zajął 15. miejsce drużynowo w strzelaniu do tarcz 200, 400, 600, 800 m.
Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 13 pułku piechoty w Pułtusku[7][8]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 975. lokatą w korpusie oficerów piechoty[9][10][11].
10 maja 1922 w Paryżu były dowódca kombinowanego pułku piechoty, major Józef Jaklicz sporządził wniosek na odznaczenia kapitana Brożka Orderem Virtuti Militari za czyny dokonane 15 i 26 czerwca 1919[12]. Wniosek został poparty przez generała Władysława Sikorskiego i 12 lipca 1922 przesłany do Adiutantury Generalnej Naczelnego Wodza, lecz nie został zaakceptowany[13].
12 kwietnia 1927 awansował na majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 i 80. lokatą w korpusie oficerów piechoty[14][15]. W maju tego roku został przeniesiony do 18 pułku piechoty w Skierniewicach na stanowisko dowódcy I batalionu[16]. W kwietniu 1928 został przesunięty na stanowiska oficera sztabowego pułku, a w lipcu tego roku przesunięty ponownie na stanowisko dowódcy I batalionu[17][18][19]. W marcu 1932 został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza[20][21][22][23]. W 1934 został wyznaczony na stanowisko dowódcy batalionu KOP „Iwieniec”[24]. Na podpułkownika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 16. lokatą w korpusie oficerów piechoty[15][25]. W 1937 został kierownikiem 9 Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Brześciu[26].
W czasie kampanii wrześniowej 1939 dostał się do sowieckiej niewoli. Przebywał w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie[1] i pogrzebany w Piatichatkach. Od 17 czerwca 2000 spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie[27].
![]() | Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews pt. 2007-11-09: Pierwszy dzień uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów” |
Upamiętnienie
- 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień pułkownika[28]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[29].
Ordery i odznaczenia
- Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928[30][31]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[32]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[32]
Zobacz też
- jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- obozy NKWD dla jeńców polskich
- ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
- zbrodnia katyńska
Przypisy
- ↑ a b Olympians Who Were Killed or Missing in Action or Died as a Result of War [online], SR/Olimpic Sports [dostęp 2022-05-21] [zarchiwizowane z adresu 2020-04-17] (ang.).
- ↑ a b c d Wryk 2015 ↓, s. 158.
- ↑ Franciszek Brożek. Polski Komitet Olimpijski. [dostęp 2024-01-05].
- ↑ Ranglisten 1918 ↓, s. 485.
- ↑ Ranglisten 1918 ↓, s. 391.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 161.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 153.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 54.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 413.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 357.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1–2.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1, 3.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 20 kwietnia 1927, s. 119.
- ↑ a b Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 375.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927, s. 147.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928, s. 173.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 24 lipca 1928, s. 233.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 34, 181.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932, s. 253.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 30, 905.
- ↑ Lista starszeństwa 1933 ↓, s. 21.
- ↑ Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 20.
- ↑ Głowiński 2009 ↓, s. 30.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 14.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 526.
- ↑ Wryk 2015 ↓, s. 159.
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Portal polskiej Policji. [dostęp 2023-09-15].
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”, tu „Franciszkowi Broszkowi”.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928, s. 405.
- ↑ a b Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 45.
Bibliografia
- Brożek Franciszek. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.98-9777 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-01-04].
- Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wien: K. K. Hof und Staatsdruckerei, 1918. (niem.).
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1 lipca 1933. Warszawa: Przegląd Piechoty, 1933.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty. 5 czerwiec 1935. Warszawa: Departament Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1935.
- Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
- Tomasz Głowiński: Zapomniany garnizon. Oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza w Iwieńcu w latach 1924–1939. Wrocław: Wydawnictwo GAJT, 2009. ISBN 978-83-88178-71-9.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Ryszard Wryk: Olimpijczycy Drugiej Rzeczypospolitej. Poznań: Nauka i Innowacje, 2015, s. 158. ISBN 978-83-64864-22-3.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcie – Franciszek Brożek [1]
- VIAF: 1008159521655133070000
- PLWABN: 9811512955405606
- Olympedia: 43690