Friedrich Fröbel
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 21 kwietnia 1782 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 21 czerwca 1852 | ||
Zawód, zajęcie | pedagog | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/DBP_1949_119_Fr%C3%B6bel.jpg/240px-DBP_1949_119_Fr%C3%B6bel.jpg)
Friedrich Wilhelm Fröbel (Froebel) (ur. 21 kwietnia 1782 w Oberweißbach/Thür. Wald, zm. 21 czerwca 1852 w Marienthal) – niemiecki pedagog, teoretyk i czołowy kreator wychowania przedszkolnego o orientacji humanistycznej[1]. Był twórcą pierwszego systemu wychowania przedszkolnego zwanego fröbizmem.
Życie i kariera
W 1805 roku rozpoczął pracę jako nauczyciel w szkole, która prowadzona była zgodnie z założeniami pedagogicznymi reprezentowanymi przez Johanna Pestalozziego. Założenia Pestalozziego miały wpływ na koncepcję wychowania dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Tam też opracował swoją filozofię wychowania – filozofię sferyczną, która była teorią naukową i metafizyczną. W 1813 r. Froebel przerwał studia, a po zakończeniu wojny, otrzymawszy posadę w muzeum mineralogicznym, ponownie oddał się nauce. Kontynuacja badań nie trwała jednak długo, ze względu na śmierć brata i konieczność pomocy wdowie w wychowaniu osieroconych dzieci. Zauważywszy umiejętności pedagogiczne, powierzono mu zajęcie się potomstwem drugiego brata i w ten sposób powstała namiastka pierwszego zakładu wychowawczego Froebla.
Na podstawie obserwacji zachowań dzieci w różnym wieku, przyjął, iż działanie i poszanowanie ucznia będą wyznacznikami jego nauczania. Gry towarzyskie, zabawy, zwiedzanie pracowni, przyglądanie się przyrodzie, przechadzki, wykorzystywanie jak najprostszego materiału (gliny, piasku, drewnianych klocków) miały być podstawą nauki o świecie. Aby wprowadzić swoje pomysły w życie, zdecydował się na otworzenie własnego zakładu dla dzieci, co miało miejsce w 1837 r. w Glankenburgu. Placówkę nazwał dziecięcym ogródkiem – Kindergarten, tłumacząc w ten sposób główne zasady placówki – postrzeganie dziecka jako rośliny, która dla właściwego rozwoju potrzebuje pielęgnacji oraz nieodłączność ogrodu w nauczaniu, jako miejsca obcowania z przyrodą.
Myśl Froebla stopniowo nabierała rozgłosu, znalazła tak wielu zwolenników, iż udało się założyć narodowy ogródek dziecięcy ze składek mieszkańców. W latach 1849–50 odwiedził większe niemieckie miejscowości, w których prowadził wykłady na temat istoty wychowania początkowego. Wraz ze wzrostem świadomości społeczeństwa o roli nauczania, powstawały kolejne ogródki dziecięce – w Dreźnie, Hamburgu, Frankfurcie. W miejscowości Zamek Marienthal mieszkał i założył pierwszą szkołę dla nauczycieli przedszkolnych[2].
Myśl pedagogiczna
F. Froebel zainicjował w państwie pruskim zreformowany typ placówki edukacyjnej dla najmłodszych, określanej mianem ogrodu dziecięcego (Kindergarten). Chciał, by dzieci czuły się w nim, jak rośliny z troską pielęgnowane przez ogrodnika-wychowawcę i od najmłodszych lat uczyły się tam samodzielności myślenia oraz umiejętności współżycia z ludźmi. Za podstawową formę aktywności uważał zabawę, która winna prowadzić do wszechstronnego rozwoju i przygotowania do nauki[1].
Szczególną rolę w rozwoju dziecka Froebel przypisywał tzw. „darom”. Dzieci poprzez aktywny kontakt z podstawowymi formami, w zabawie miały odkrywać właściwości i strukturę owych podarków[3].
Wyróżniał trzy dary odpowiednie dla trzech okresów przedszkolnych (okres kuli, walca i sześcianu) w rozwoju dziecka:
- I okres, w którym dzieci otrzymują piłkę jako kulę (do zabawy w ogródku)
- II okres, dzieci otrzymują walec
- III okres, dzieci otrzymują klocki jako sześcian
Dary te służą dzieciom do zabaw percepcyjno-manipulacyjnych, działaniom tym towarzyszy śpiew, mówienie wierszyków czy opowiadań.
W opracowanej przez niemieckiego pedagoga koncepcji aktywności, duże znaczenie ma kontakt z materiałami, których dostarcza przyroda, zwanymi "darami natury", bogactwami przyrody czy "darami ziemi". Pedagog upowszechniał ćwiczenia umysłu poprzez mówienie, śpiewanie, budzenie u dzieci wrażliwości zmysłowej poprzez badanie i porównywanie, poznawanie cech przedmiotów i zjawisk. W działaniach dzieci Froebel podkreślał rozwijanie uporczywości i umiejętności doprowadzania pracy do końca[4].
Podstawowe dzieła
Ślady w kulturze polskiej
W wielu rejonach dzisiejszej Polski, zwłaszcza na ziemiach należących niegdyś do Prus, jeszcze w XIX w. do języka polskiego weszło pojęcie "ogródki freblowskie"[5], zaś wychowawczynie i opiekunki dzieci z placówek przedszkolnych zaczęto potocznie nazywać "freblankami"[6]
Przypisy
- ↑ a b c d Wincenty Okoń: Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie "Żak", 2001, s. 107–108. ISBN 83-88149-41-5.
- ↑ Bad Liebenstein
- ↑ Trendy – uczenie się w XXI wieku. Internetowy magazyn CODN, nr 4/2005
- ↑ Barbara Bilewicz-Kuźnia, Historyczny i współczesny obraz edukacji przedszkolnej według koncepcji Friedricha Wilhelma Froebla [w:] Barbara Bilewicz-Kuźnia, Teresa Parczewska (red.), Edukacja przedszkolna w Polsce i na świecie. Wybrane zagadnienia. Wyd. UMCS, Lublin 2013
- ↑ patrz: J.W. Dawid: O metodach wychowawczych ogródków freblowskich, op. cit.;
- ↑ Słownik ilustrowany języka polskiego M. Arcta, Warszawa 1916: "Freblanka, Freblówka, nauczycielka początkowa, ucząca wedle metody Froebla.", [1]
Bibliografia
- J.W. Dawid, O metodach wychowawczych ogródków freblowskich, [w:] W. Bobrowska- Nowak, Zarys dziejów wychowania przedszkolnego. Część 2: Wybór materiałów źródłowych, WSiP, Warszawa 1978.
- B. Bilewicz-Kuźnia, Historyczny i współczesny obraz edukacji przedszkolnej według koncepcji Friedricha Wilhelma Froebla [w:] Barbara Bilewicz-Kuźnia, Teresa Parczewska (red.), Edukacja przedszkolna w Polsce i na świecie. Wybrane zagadnienia. Wyd. UMCS, Lublin 2013
- J. Strzemska, M. Weryho, Wychowanie przedszkolne. Podręcznik dla wychowawców, Księgarnia Teodora Parnickiego, Lwów 1895.
- B. Bilewicz-Kuźnia, Program wychowania przedszkolnego DAR ZABAWY, Zakład Pomocy Szkole, Lublin 2014.
Linki zewnętrzne
- Froebel w Polsce
- Strona poświęcona autorskiemu programowi wychowania przedszkolnego Dar Zabawy w oparciu o koncepcję pedagogiczną F.Froebla
- Froebel Trust w Londynie
- Friedrich Fröbel – publikacje w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000121010281
- VIAF: 45094018
- ULAN: 500209863
- LCCN: n50027096
- GND: 11853629X
- NDL: 00440257
- LIBRIS: b8nqqsbv268q07t
- BnF: 12515558d, 122225482
- SUDOC: 030902614
- SBN: SBLV229045
- NLA: 35485294
- NKC: jn19990002467
- BNE: XX933842
- NTA: 069661111
- CiNii: DA00464045
- Open Library: OL208357A, OL6629771A
- PLWABN: 9810639526405606
- NUKAT: n2005140855
- J9U: 987007261440905171
- PTBNP: 181562
- CANTIC: a10087850
- CONOR: 80059747
- ΕΒΕ: 124305
- KRNLK: KAC200509655
- PWN: 3902862
- Britannica: biography/Friedrich-Froebel
- Treccani: friedrich-wilhelm-august-frobel
- БРЭ: 4723006
- NE.se: friedrich-fröbel
- SNL: Friedrich_Wilhelm_August_Fröbel
- VLE: friedrich-wilhelm-august-frobel
- Catalana: 0028330
- DSDE: Friedrich_Fröbel
- Hrvatska enciklopedija: 20707