Goffer równinny
Geomys bursarius[1] | |||
(G. Shaw, 1800) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Podgromada | żyworodne | ||
Infragromada | |||
Rząd | gryzonie | ||
Podrząd | Supramyomorpha | ||
Infrarząd | bobrokształtne | ||
Rodzina | gofferowate | ||
Podrodzina | Geomyinae | ||
Plemię | Geomyini | ||
Rodzaj | goffer | ||
Gatunek | goffer równinny | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[14] | |||
![]() | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
|
Goffer równinny[15], goffer[16] (Geomys bursarius) – gatunek ssaka z podrodziny Geomyinae w obrębie rodziny gofferowatych (Geomyidae).
Występowanie i biotop
Goffer równinny występuje na zachód od rzeki Missisipi w Górach Skalistych i na północ od północno-wschodniego Teksasu i Meksyku poprzez Wielkie Równiny do południowo-centralnej Manitoby w Kanadzie[17].
Zasięg występowania w zależności od podgatunku[18]:
- G. bursarius bursarius – skrajnie południowa Manitoba, Kanada i większość Minnesoty oraz przyległe części Dakoty Północnej, Dakoty Południowej i północno-zachodniego Wisconsin, Stany Zjednoczone.
- G. bursarius illinoensis – środkowy Illinois i przyległa północno-zachodnia Indiana, Stany Zjednoczone.
- G. bursarius industrius – południowo-zachodnie Kansas, Stany Zjednoczone.
- G. bursarius major – południowo-środkowe Kansas, środkowa Oklahoma i północny Teksas do środkowo-wschodniego Nowego Meksyku, Stany Zjednoczone.
- G. bursarius majusculus – Iowa i przyległe części wschodniej Nebraski, północno-wschodni Kansas i północne Missouri, Stany Zjednoczone.
- G. bursarius missouriensis – środkowo-wschodnie Missouri, Stany Zjednoczone.
- G. bursarius ozarkensis – północno-środkowe Arkansas, Stany Zjednoczone.
- G. bursarius wisconsinensis – zachodnie Wisconsin, Stany Zjednoczone.
Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1800 roku brytyjski przyrodnik George Shaw nadając mu nazwę Mus bursarius[19]. Holotyp pochodził z Elk River, w hrabstwie Sherburne, w Minnesocie, w Stanach Zjednoczonych[20].
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają osiem podgatunków[18].
Etymologia
- Geomys: gr. γεω- geō- „ziemny”, od γη gē „ziemia, grunt”; μυς mus, μυός muos „mysz”[21].
- bursarius: średniowiecznołac. bursarius „skarbnik”, od gr. βυρσα bursa „ściągnięta skóra”[22].
- illinoensis: Illinois, Stany Zjednoczone[22].
- industrius: nowołac. industrius „aktywny, pracowity”[23].
- major: łac. maior, maioris „większy”, forma wyższa od magnus „wielki”[22].
- majusculus: łac. maiusculus „nieco większy”, od maior, maioris „większy”, forma wyższa od magnus „wielki”; przyrostek zdrabniający -ulus[22].
- missouriensis: stan Missouri, Stany Zjednoczone[22].
- ozarkensis: góry Ozark, Stany Zjednoczone[12].
- wisconsinensis: Wisconsin, Stany Zjednoczone[13].
Morfologia
Średniej wielkości gryzoń. Długość ciała (bez ogona) 135–235 mm, długość ogona 60–120 mm; masa ciała 120–250 g[24]. Futro o krótkich, gęstych i błyszczących włosach[25]. Ubarwienie waha się od koloru jasnobrązowego do czarnego, spód ciała nieco jaśniejszy[17][26]. Czaszka goffera równinnego jest wzmocniona i posiada silne mięśnie szczęki. Duże siekacze koloru żółto-pomarańczowego. Oczy i uszy są małe. Ogon jest długi, prawie pozbawiony owłosienia. Na przednich łapach długie, silnie zakrzywione pazury[26]. Samica ma trzy pary sutków.
Ekologia
Tryb życia
Spotkać go można na obrzeżach lasów lub terenach zamieszkanych przez człowieka (trawniki, cmentarze, pola golfowe)[14]. Zamieszkuje głębokie, piaszczyste gleby, gdzie warstwa uprawna wynosi 20 cm lub więcej[27][17]. Zazwyczaj unika terenów o gliniastej glebie[27]. Gryzonie te prowadzą samotny i nocny tryb życia. Budują podziemne schronienia o średnicy 6 cm na głębokości około 14 cm (czasami: odpowiednio 10 i 67,5 cm)[27]. Schronienie jest stosunkowo płytkie w okresie letnim, natomiast zimą jest nieco głębsze[17]. Tunele mogą liczyć do 100 m długości. Rzadko wychodzi na powierzchnię i o jego obecności świadczą wykopane kopce o średnicy 45 cm i wysokości 8 cm[27]. Typowe gniazdo zawiera liczne komory, toaletę i przechowalnię żywności[27]. Samce goffera równinnego są terytorialne. Opuszczają swoje gniazda wczesną wiosną. Terytoria samców są zwykle większe niż u samic[17]. Na pożywienie goffera składają się podziemne bulwy i korzenie. Rzadko piją wodę.
Rozród
Okres rozrodczy u goffera równinnego przypada na okres od lutego do kwietnia. Po ciąży trwającej 51 dni samica rodzi 1-6 młodych. Nowo urodzone goffery są nagie, różowe i pomarszczone, oczy i uszy są zamknięte. Okres laktacji trwa około 5 tygodni. Po tym czasie młode są odstawiane od sutek[25], lecz przebywają jeszcze z matką około 3 tygodni. Dojrzałość płciową uzyskują po osiągnięciu jednego roku.
Znaczenie
Na goffera równinnego polują węże i łasice, które potrafią przecisnąć się przez podziemne korytarze, oraz zwierzęta, które potrafią kopać w ziemi: kojoty, borsuki i lisy. Czasami też padają ofiarą ptaków drapieżnych i sów[25]. Przez ludzi gryzonie te są traktowane jako szkodniki w rolnictwie. Niszczą również trawniki i pola golfowe. Kontrolę populacji prowadzi się poprzez odłów i podkładanie zatrutego ziarna[27].
Zagrożenie i ochrona
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii niższego ryzyka LC[14]. Obecnie nie ma żadnych zagrożeń dla populacji tego gatunku.
Przypisy
- ↑ Geomys bursarius, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ G. Ord: North American zoology. W: A new geographical, historical, and commercial grammar: and present state of the several kingdoms of the world. W. Guthrie (red.). Wyd. The Second American Edition improved. Philadelphia: Johnson and Warner, 1815, s. 291. (ang.).
- ↑ a b c C.S. Rafinesque. Descriptions of seven new genera of North American quadrupeds. „The American Monthly Magazine and Critical Review”. 2 (1), s. 45, 1817. (ang.).
- ↑ S.L. Mitchill. Description of two mammiferous animals of North America. „New York Medical Repository”. 6, s. 249, 1821. (ang.).
- ↑ M.H.C. Lichtenstein. Über äussere Bäckentaschen an Nagethieren. „Abhandlungen der Königlichen Akademie der Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahren 1822 und 1823, s. 20, 1825. (niem.).
- ↑ J.L. LeConte. An attempt at a synopsis of the genus Geomys Raf. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 6, s. 160, 1852. (ang.).
- ↑ W.B. Davis. Distribution and variation of pocket gophers (genus Geomys) in the southwestern United States. „Texas Agricultural Experiment Station, Bulletin”. 590, s. 32, 1940. (ang.).
- ↑ E.V. Komarek & D.A. Spencer. A new pocket gopher from Illinois and Indiana. „Journal of Mammalogy”. 12 (4), s. 405, 1931. DOI: 10.2307/1373769. (ang.).
- ↑ B. Villa R. & E.R. Hall. Subspeciation in pocket gophers of Kansas. „University of Kansas Publications, Museum of Natural History”. 1 (11), s. 226, 1947. (ang.).
- ↑ M.H. Swenk. A study of sub specific variation in the yellow pocket-gopher (Geomys bursarius), with description of a subspecies from Nebraska. „Missouri Valley Fauna”. 1, s. 6, 1939. (ang.).
- ↑ Ch.A. McLaughlin. A new race of the pocket gopher Geomys bursarius from Missouri. „Contributions in science”. 19, s. 1, 1958. (ang.).
- ↑ a b D.A. Elrod, E.G. Zimmerman, P.D. Sudman & G.A. Heidt. A new subspecies of pocket gopher (genus Geomys) from the Ozark Mountains of Arkansas with comments on its historical biogeography. „Journal of Mammalogy”. 81 (3), s. 860, 2010. DOI: 10.1644/1545-1542(2000)081<0852:ANSOPG>2.3.CO;2. (ang.).
- ↑ a b H.H.T. Jackson. An unrecognized pocket gopher from Wisconsin. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 70, s. 33, 1957. (ang.).
- ↑ a b c F.F. Cassola F.F., Geomys bursarius, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2021-2 [dostęp 2021-10-18] (ang.).
- ↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 223. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ Z. Kraczkiewicz: Ssaki. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne – Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
- ↑ a b c d e K. Teeter: Geomys bursarius plains pocket gopher. Animal Diversity Web. [dostęp 2009-03-23]. (ang.).
- ↑ a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 308. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ G. Shaw. Descriptions of the Mus bursarius and Tubularia magnifica; from drawings communicated by Major-General Thomas Davies FRS, LS. „Transactions of the Linnean Society of London”. 5, s. 227, 1800. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Geomys bursarius. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-10-18].
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 293, 1904. (ang.).
- ↑ a b c d e The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
- ↑ industrius (Latin). WordSense Dictionary. [dostęp 2021-10-18].
- ↑ M. Hafner: Family Geomyidae (Pocket Gophers). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher Jr. & R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 257. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
- ↑ a b c Plains Pocket Gopher Geomys bursarius (Shaw). KSR Library and Data Center (Mammals of Kansas). [dostęp 2009-03-22]. (ang.).
- ↑ a b Geomys bursarius. Smithsonian Institute National Museum of Natural History NMNH. [dostęp 2009-03-23]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Plains Pocket Gopher. The Mammal of Texas – Online Edition. [dostęp 2009-03-23]. (ang.).
Bibliografia
- Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.