Greenwashing
Greenwashing (rzadziej greenwash) – w wolnym tłumaczeniu „ekościema”[1], „zielone mydlenie oczu”[2] czy „zielone kłamstwo”[3], zjawisko polegające na wywoływaniu u klientów poszukujących towarów wytworzonych zgodnie z zasadami ekologii i ochrony środowiska wrażenia, że produkt lub przedsiębiorstwo go wytwarzająca są w zgodzie z naturą i ekologią.
Znaczenie
Termin nawiązuje do angielskiego słowa whitewashing oznaczającego wybielanie[2]. Po raz pierwszy użyty został w 1986 przez Jaya Westervelta w artykule opisującym hotele, które z rzekomej troski o środowisko zachęcały swoich gości do rzadszego wymieniania ręczników[2][4].
Według badań agencji marketingu środowiskowego TerraChoice przynajmniej jedną cechę greenwashingu można wyróżnić w 98% zbadanych przez nią produktów[2]. W 1992 organizacja Greenpeace wydała dokument The Greenpeace Book of Greenwash wymieniający ówczesne przykłady „ekościemy”[5]. Greenwashing jest monitorowany przez wiele organizacji, m.in. na prowadzonej przez EnviroMedia stronie greenwashingindex.com można oceniać obecne na rynku reklamy pod kątem wprowadzania w błąd[1][5].
Z greenwashingiem mamy do czynienia, gdy:
- firma stosuje ukryte koszty alternatywne — podaje błędne informacje na temat cech produktu, odnoszących się do jego oddziaływania na środowisko (np. energooszczędna elektronika wykonana jest faktycznie z niebezpiecznych dla środowiska materiałów)[1]
- firma podkreśla jako ekologiczne fakty bez związku z rzeczywistością — odwołuje się do czegoś, co nie ma racji bytu (np. twierdzenie na rynku amerykańskim, że coś „nie zawiera HCFC” — czyli wodorochlorofluorowęglowodorów, których użycie w USA zostało zakazane w 2010 lub podkreślanie, że kosmetyk nie zawiera freonów, podczas gdy ich używanie jest od zabronione od lat 1990.)[1][5]
- firma redukuje swoje koszty pod pozorem dbałości o środowisko (na przykład wysyła faktury e-mailem czy prosi o rzadsze używanie ręczników)[5]
- firma nie przedstawia dowodów — nie ma dostępnych informacji o ekologiczności produktu ani też żadnych wiarygodnych certyfikatów[1][5]
- firma przedstawia tylko częściowe informacje - przeważnie dotyczące jednego aspektu produktu zamiast odnieść się do wpływu produktu czy usługi na cały łańcuch wartości
- firma celowo stosuje brak precyzji — opisy produktów są nieszczegółowe lub niesprecyzowane, mogą być źle zrozumiane przez konsumenta; przykładem jest określenie „all natural” (tlenek arsenu(III) lub rtęć występują w naturze, ale są silnie trujące — „naturalny” niekoniecznie oznacza „zielony”)[1]
- firma podkreśla „mniejsze zło” używania jej produktów — na przykład „ekologiczne” papierosy czy „przyjazne dla środowiska” pestycydy[1]
- firma stosuje białe kłamstwo — nielegalnie i bezpodstawnie używa ekoznaków i certyfikatów, a także stosuje zbyt przerysowane, sugestywne obrazy, podaje zmyślone dane, mające poświadczyć ekologiczność wyrobu — innymi słowy treść i forma fałszywych etykiet ma wprowadzić klienta w błąd[1][5]
- firma zniekształca rzeczywisty wpływ produktu na środowisko — eksponuje aspekt ekologiczny (na przykład że opakowanie wyprodukowane jest z tworzywa ulegającego biodegradacji), nie wspomina jednak, jak duży ślad ekologiczny zostawia wyprodukowanie samego produktu lub nawet opakowania[5]
- firma pomija pewne informacje, których ujawnienie mogłoby nadwerężyć „ekologiczny” charakter produktu (np. pralnia chemiczna nazywana jest pralnią ekologiczną)[5]
Zobacz też
![]() | Zobacz hasło greenwashing w Wikisłowniku |
- Leanwashing – zjawisko polegające na wywoływaniu u klientów wrażenia, że oferowany produkt spożywczy jest zdrowy
- afera Volkswagena
- Greenpeace
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h Anna Milczarek: Ekologiczne pranie mózgu, czyli greenwashing w reklamach cz. 1. Ulica Ekologiczna, 21 lutego 2011. [dostęp 2013-03-07]. (pol.).
- ↑ a b c d Greenwashing – zielone kłamstwa firm. CSR.pl, 4 listopada 2011. [dostęp 2013-03-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (4 marca 2016)]. (pol.).
- ↑ Magdalena Czaja: Greenwash w Polsce, czyli „zielone kłamstwo” w reklamie. Wirtualne Media, 13 czerwca 2011. [dostęp 2013-03-07]. (pol.).
- ↑ Greenwashing, czyli ekościema [online], ŚwiatOZE.pl, 7 maja 2020 [dostęp 2020-05-13] (pol.).
- ↑ a b c d e f g h Katarzyna Motek: Greenwashing Zielony Wybielacz. Prezi.com, 11 grudnia 2012. [dostęp 2013-03-07]. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Greenwashing Index. greenwashingindex.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-05)].
- Zielona wyspa Śląsk – przykład greenwashingu w wydaniu Kompanii Węglowej i koncernu energetycznego Tauron. zielonawyspaslask.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-05)].
- Przyjazna Motoryzacja – przykład greenwashingu w wydaniu Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego
- Britannica: money/greenwashing