Hakodziób amerykański
Chondrohierax uncinatus[1] | |||
(Temminck, 1822) | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | szponiaste | ||
Rodzina | jastrzębiowate | ||
Podrodzina | |||
Plemię | Pernini | ||
Rodzaj | Chondrohierax | ||
Gatunek | hakodziób amerykański | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
|
Hakodziób amerykański[5], hakodziób[6] (Chondrohierax uncinatus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący Amerykę Północną i Południową. Nie jest zagrożony.
Zasięg występowania
Hakodziób amerykański występuje w zależności od podgatunku[7][8]:
- C. uncinatus uncinatus – zach. Meksyk (Sinaloa) i skrajnie płd. Stany Zjednoczone (płd. Teksas) na płd. przez Amerykę Centralną, Trynidad, Gujanę i Brazylię do wsch. Peru i wsch. Boliwii, Paragwaju i płn. Argentyny.
- C. uncinatus mirus – Grenada (Małe Antyle).
Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy opisał w 1822 roku holenderski ornitolog Coenraad Jacob Temminck, nadając mu nazwę Falco uncinatus[2]. Holotyp pochodził z Bahii w Brazylii[2]. Wyróżniany podgatunek wilsonii z Kuby został wyodrębniony do rangi gatunku na bazie różnic morfologicznych i nikłych rozbieżności mtDNA[9][10], co zostało zaakceptowane w 2022 roku przez American Ornithological Society[11].
Etymologia
- Chondrohierax: gr. χονδρος khondros „zgrubny”; ἱεραξ hierax, ἱερακος hierakos „jastrząb”[12].
- uncinatus: łac. uncinatus „haczykowaty”, od uncus, unci „hak”[13].
Morfologia
Długość ciała 39–51 cm, masa ciała samców 215–277 g, samic 235–360 g, rozpiętość skrzydeł 78–98 cm[8]. Dziób hakowaty, woskówka zielonawa, przed białymi oczami naga skóra. Samiec najczęściej szary z wierzchu, od spodu pręgowany, z 2 szerokimi jasnymi przepaskami na ogonie. Samica zwykle brązowa z wierzchu, z rdzawym kołnierzem; od spodu rdzawo pręgowana. Istnieje też odmiana melanistyczna.
Środowisko
Wilgotne lasy nizinne i zadrzewione mokradła. Przeważnie czatuje poniżej koron drzew.
Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje hakodzioba amerykańskiego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). W 2019 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność światowej populacji na około 200 tysięcy dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy[4].
Przypisy
- ↑ Chondrohierax uncinatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c C.J. Temminck: Nouveau recueil de planches coloriées d’oiseaux: pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon, édition in-folio et in-4º de l’Imprimerie royale, 1770. Cz. 1. Strasbourgh: Chez Legras Imbert et Comp., 1838, s. ryc. 103, 104, 115. (fr.).
- ↑ J.J. Kaup. Ueber Falken. Mit besonderer Berücksichtigung der im Museum der Senckenbergischen naturforschenden Gesellschaft aufgestellten Arten. „Museum Senckenbergianum”. 3, s. 262, 1845. (niem.).
- ↑ a b BirdLife International, Chondrohierax uncinatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2022-1 [dostęp 2022-10-12] (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Pernini Blyth, 1851 (Wersja: 2022-08-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2022-10-12].
- ↑ P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 42, 1999. ISSN 0550-0842.
- ↑ Hakodziób amerykański (Chondrohierax uncinatus) (Temminck, 1822). Avibase. [dostęp 2012-03-12].
- ↑ a b R.O. Bierregaard, Jr, G.M. Kirwan, J.S. Marks: Hook-billed Kite (Chondrohierax uncinatus). W: Handbook of the Birds of the World Alive. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.). Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-11-30]. (ang.).
- ↑ D.F. Stotz, J.W. Fitzpatrick, T.A. Parker III & D.K. Moskovits: Neotropical Birds: Ecology and Conservation. Chicago: University Of Chicago Press, 1996. ISBN 978-0226776309. (ang.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v12.2). [dostęp 2022-10-12]. (ang.).
- ↑ R.T. Chesser, S.M. Billerman, K.J. Burns, C. Cicero, J.L. Dunn, B.E. Hernández-Baños, R.A. Jiménez, A.W. Kratter, N.A. Mason, P.C. Rasmussen, J.V. Remsen, D.F. Stotz & K. Winker. Sixty-third supplement to the American Ornithological Society’s Check-list of North American Birds. „Ornithology”. 139 (3), s. ukac020, 2022. DOI: 10.1093/ornithology/ukac020. (ang.).
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, Chondrohierax [dostęp 2018-07-25] .
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, Uncinata [dostęp 2018-07-25] .
Bibliografia
- Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2000. ISBN 83-7073-059-0.
- The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- SNL: kroknebbglente