Heinrich Barth
![]() | Ten artykuł dotyczy podróżnika. Zobacz też: Karl Heinrich Barth - pianista niemiecki. |
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 16 lutego 1821 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 25 listopada 1865 | ||
Zawód, zajęcie | geograf, archeolog i podróżnik; poliglota | ||
Alma Mater | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Barth-Haus.jpg/220px-Barth-Haus.jpg)
Henrich Barth (ur. 16 lutego 1821 w Hamburgu, zm. 25 listopada 1865 w Berlinie) – niemiecki geograf, archeolog i podróżnik; poliglota.
Pochodził z zamożnej rodziny kupieckiej. Od roku 1838 studiował geografię i archeologię na Uniwersytecie Berlińskim, gdzie w 1844 roku obronił doktorat pt. Corinthiorum commercii et mercaturae historiae particula. Studiował również arabistykę w Londynie. Doskonale znał język angielski, arabski, łacinę, dobrze francuski i hiszpański. W młodości wiele podróżował. Zwiedził Bliski Wschód i kraje Afryki Północnej. W roku 1848 został – mimo młodego wieku – profesorem archeologii na macierzystej uczelni[1].
W październiku 1849 roku otrzymał list od Carla Rittera, którym znany geograf powiadamiał go, że został wytypowany do udziału w drugiej wyprawie Jamesa Richardsona do Afryki. Wyprawę finansował rząd brytyjski, a jej celem miało być nawiązanie stosunków z królestwem Bornu leżącym na południowy zachód od jeziora Czad[2].
W grudniu Barth i inny uczestnik wyprawy, niemiecki geolog i astronom Adolf Overweg, udali się do Trypolisu celem przygotowania podróży przez Saharę. Kupili 20 wielbłądów oraz kilka worków muszli kauri, będących w Afryce w tamtych czasach środkiem płatniczym. W końcu marca 1850 roku przybył Richardson, który już przedtem był w Afryce i dotarł aż do oazy Ghat, więc uchodził za znawcę terenu[3]. Teraz droga wiodła do Murzuku w Fazzanie przez bezwodną hamadę, a następnie do Ghat, gdzie ich karawana dotarła 18 lipca[4].
Stamtąd udali się w stronę wyżyny Aïr i zatrzymali by przeczekać porę deszczową, co Barth wykorzystał by zwiedzić pobliskie miasto Agadez, kiedyś wielki ośrodek handlowy, konkurencyjny dla Timbuktu. Po powrocie do grupy doszło między Niemcem a Anglikiem do sprzeczki, w wyniku której nastąpiło rozstanie. Co się rzeczywiście stało – nie wiadomo. Richardson zmarł dwa miesiące później, Overweg też nie przeżył wyprawy, a Barth w swoich zapiskach jest wyjątkowo oszczędny. Napisał, że umówił się z Richardsonem na spotkanie 1 kwietnia 1851 roku w stolicy królestwa Bornu, Kukawie, bo postanowili z Overwegiem udać się do Kano w dzisiejszej Nigerii. Dotarli tam jako pierwsi biali w ostatnich dniach stycznia[5].
Po przybyciu do Kukawy okazało się, że Richardson zmarł z wyczerpania, więc przywództwo ekspedycji przejął Barth. Od jesieni 1851 do połowy 1852 roku obaj niemieccy podróżnicy podejmowali cztery wyprawy w rejon jeziora Czad. We wrześniu tego roku Overweg, któremu Barth zlecił opłynięcie jeziora, zachorował i zmarł na malarię, więc Barth, który bardzo odczuł śmierć współziomka, kontynuował badania samotnie. Mimo poważnych kłopotów finansowych (miał tylko 5000 kauri, a był winien swoim tragarzom i przewodnikom 750 000) dotarł do rzek Niger i Benue, miał zamiar przejść cały kontynent i dotrzeć do Zanzibaru, ale władze brytyjskie zleciły mu eksplorację środkowego biegu Nigru i dotarcie do Timbuktu. Przyznały także poważne środki pieniężne, co rozwiązało problemy z finansowaniem wyprawy[6].
Udający Araba Barth przybył do Timbuktu 7 września 1853 roku i przebywał tam do 18 marca 1854 (nie z własnej woli; przetrzymywał go tam miejscowy szejk). Wprawdzie byli tam przed nim Alexander Gordon Laing i René-Auguste Caillié, ale dopiero on zbadał dokładnie miasto i raz na zawsze obalił mity o jego bogactwie i pięknie, które – mimo relacji Caillié'go – utrzymywały się jeszcze w Europie. W drodze powrotnej do Kukawy spotkał ekspedycję ratunkową wysłaną na jego poszukiwania. Na jej czele stał inny niemiecki badacz Afryki, Eduard Vogel. Do Londynu przybył 6 września 1855 roku, po pięciu latach badań wnętrza Afryki. Tam premier Palmerston poinformował go, że królowa odznaczyła go Orderem Łaźni. W roku następnym otrzymał złoty medal brytyjskiego Królewskiego Towarzystwa Geograficznego[7].
Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych Barth odbył jeszcze ekspedycję naukową do Grecji i Turcji. W międzyczasie, w 1859 r. odwiedził również Tatry, które bardzo mu się spodobały, a Dolinę Małej Zimnej Wody uznał za jedną z najpiękniejszych górskich dolin świata.[8] W roku 1863 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego geografii Uniwersytetu Berlińskiego, ale członkostwa w Pruskiej Akademii Nauk nie uzyskał, co mocno zaważyło na jego psychice. Mimo to uważa się go za jednego z największych geografów i podróżników niemieckich[9].
Przypisy
- ↑ Waldman i Wexler 2004 ↓, s. 38.
- ↑ Herrmann 1968 ↓, s. 400.
- ↑ Herrmann 1968 ↓, s. 400-401.
- ↑ Herrmann 1968 ↓, s. 406.
- ↑ Waldman i Wexler 2004 ↓, s. 38-39.
- ↑ Herrmann 1968 ↓, s. 416.
- ↑ Herrmann 1968 ↓, s. 423.
- ↑ Bohuš Ivan: Rozprávanie o tatranských dolinách 11. Malá Studená dolina. I. Časť, w: „Krásy Slovenska” R. LXI, nr 9/84, s. 32
- ↑ Waldman i Wexler 2004 ↓, s. 39.
Bibliografia
- Paul Herrmann: Pokażcie mi testament Adama. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1968.
- Carl Waldman, Alan Wexler: Encyclopedia of Exploration. T. I: The Explorers. New York: 2004. ISBN 0-8160-4678-6.
Zobacz też
- Steve Kemper, A Labyrinth of Kingdoms: 10,000 Miles through Islamic Africa - ceniona biografia z 2012 roku, http://www.stevekemper.net/newsletter.htm
![]() | Zobacz galerię związaną z tematem: Heinrich Barth |
- ISNI: 0000000108550013
- VIAF: 9813857
- LCCN: n50018097
- GND: 119076950
- LIBRIS: vs688x1d5qvv4f1
- BnF: 118903936
- SUDOC: 026707314
- SBN: CUBV014221, GEAV013872
- NLA: 35648233
- NKC: mzk2002148002
- BNE: XX4914122, XX1199482
- NTA: 070254842
- BIBSYS: 90182248
- CiNii: DA05902274, DA04919001
- Open Library: OL749737A
- PLWABN: 9810648147005606
- NUKAT: n2003082042
- J9U: 987007462899705171
- PTBNP: 907284
- CONOR: 296680035
- ΕΒΕ: 152937
- LIH: LNB:BvGx;=CH
- PWN: 3874653
- Britannica: biography/Heinrich-Barth
- Treccani: heinrich-barth
- Universalis: heinrich-barth
- NE.se: heinrich-barth
- SNL: Heinrich_Barth
- VLE: heinrich-barth
- Catalana: 0007988
- DSDE: Heinrich_Barth
- Hrvatska enciklopedija: 6066