Józef Saturn
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 18 września 1899 |
---|---|
Data śmierci | 5 grudnia 1971 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne |
|
Jednostki | Batalion GL im. „Webera”, |
Stanowiska | dowódca batalionu partyzanckiego, |
Główne wojny i bitwy | II powstanie śląskie;
|
Późniejsza praca | Milicja Obywatelska |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Józef Włoch-Saturn, właśc. Józef Saturn, ps. „Bartek”, „Włoch”[1] (ur. 18 września 1899 w Wojsławicach[2], zm. 5 grudnia 1971[3]) – uczestnik kampanii wrześniowej, członek Związku Walki Zbrojnej i Polskiej Partii Robotniczej, organizator batalionu Gwardii Ludowej im. „Webera”, dowódca brygady Armii Ludowej, major rezerwy Wojska Polskiego, współorganizator Milicji Obywatelskiej na Rzeszowszczyźnie[4].
Życiorys
Syn Michała, jako kilkunastoletni chłopiec opuścił wieś i w poszukiwaniu pracy udał się na Śląsk. Tam w 1920 wziął udział w II powstaniu śląskim. Po powstaniu pracował w Łodzi[5].
W 1939 jako podoficer walczył w czasie kampanii wrześniowej[6]. W 1940 wstąpił do Związku Walki Zbrojnej, następnie do Polskiej Partii Robotniczej i do Gwardii Ludowej. W 1943 zorganizował batalion GL im. „Webera” z oddziałów partyzanckich działających na terenie Ponidzia[7]. Po utworzeniu 1. Brygady AL Ziemi Krakowskiej w stopniu kapitana został dowódcą brygady[8], biorąc udział w walkach z Niemcami na terenie tzw. Republiki Pińczowskiej[9]. W czasie bitwy pod Młodzawami, toczonej w ostatnich dniach lipca 1944 przez oddziały Armii Ludowej i Armii Krajowej z Niemcami, dowodził oddziałem AL. Oddział niemiecki w sile około 240 ludzi przybył w rejon Młodzaw w celu pacyfikacji wsi Młodzawy Duże i Młodzawy Małe[10]. Po zakończeniu wojny partyzantom biorącym udział w bitwie, dzięki którym ocaleli mieszkańcy pacyfikowanych wsi, zbudowano pomnik w Młodzawach usytuowany przy skrzyżowaniu dróg do Chrobrza i Kozubowa[11]. Po bitwie pod Baranowem Józef Saturn, dowodząc brygadą, przebił się przez linię frontu w okolicach wsi Kików i Szklanów i razem z oddziałem przeszedł na przyczółek baranowsko-sandomierski.
Osobny artykuł: Potyczka pod Baranowem.
Po zakończeniu działań wojennych został komendantem Milicji Obywatelskiej, początkowo w Rzeszowskiem, a później w Krakowskiem[12].
Wspomnienia Józefa Saturna dotyczące okresu II wojny światowej zostały zamieszczone w książce Wspomnienia żołnierzy GL i AL[13].
Pochowany w alei zasłużonych cmentarza Rakowickiego w Krakowie (kwatera LXVII-zach. 1-6)[14].
Ordery i odznaczenia
- Order Krzyża Grunwaldu III klasy[3]
- Złoty Krzyż Zasługi (24 kwietnia 1946)[15]
- Krzyż Partyzancki
- Śląski Krzyż Powstańczy
- Srebrny Krzyż Zasługi (10 października 1945)[16]
- Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Gr%C3%B3b_J%C3%B3zefa_Saturna.jpg/220px-Gr%C3%B3b_J%C3%B3zefa_Saturna.jpg)
Upamiętnienie
Na pomniku w Młodzawach umieszczono napis poświęcony Józefowi Saturnowi:
Majorowi Józefowi Saturnowi 1899–1971 uczestnikowi kampanii wrześniowej 1939, w okresie okupacji w Służbie Zwycięstwu Polski, w Związku Walki Zbrojnej, Gwardii i Armii Ludowej, dowódcy 1 Brygady AL Ziemi Krakowskiej im. Bartosza Głowackiego.
Przypisy
- ↑ Sokołowski 1994 ↓, s. 56, 57.
- ↑ Garas 1962 ↓, s. 440.
- ↑ a b Wojskowy Przegląd Historyczny nr 1 1972 ↓, s. 433.
- ↑ Mała encyklopedia 1971 ↓, s. 125.
- ↑ Ważniewski 1980 ↓, s. 97.
- ↑ Wojskowy Przegląd Historyczny nr 4 1978 ↓, s. 170.
- ↑ Garas 1963 ↓, s. 316, 317.
- ↑ Piętka 2020 ↓, s. 149.
- ↑ Ważniewski 1975 ↓, s. 234, 235.
- ↑ Dolata i Jurga 1977 ↓, s. 312.
- ↑ Praca zbiorowa 1988 ↓, s. 320.
- ↑ Sobczak 1975 ↓, s. 560.
- ↑ Ważniewski 1975 ↓, s. 243.
- ↑ Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Józef Saturn. rakowice.eu. [dostęp 2018-08-22].
- ↑ M.P. z 1947 r. nr 1, poz. 1 „za zasługi położone przez powstańców śląskich, którzy jako uczestnicy walk z Niemcami na terenie całego Śląska przyczynili się w szczególnej mierze do przyłączenia ziem Śląskich do Polski”.
- ↑ M.P. z 1945 r. nr 44, poz. 109 „za działalność w konspiracji, udział w walkach partyzanckich i za zasługi w organizowaniu służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej”.
Bibliografia
- Józef Garas, Czesław Gołąbek, Bogdan Kobuszewski, Tadeusz Tarnogrodzki (opr.): Wspomnienia żołnierzy GL i AL. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny, 1962.
- Józef Garas: Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942–1945. Warszawa: MON, 1963.
- Mała encyklopedia wojskowa. R-Ż. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.
- 5.12. zmarł w wieku 71 lat mjr rez. Józef Włoch-Saturn. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. R. 17, nr 1 (1972). ISSN 0043-7182.
- Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: MON, 1975.
- Władysław Ważniewski: Walki partyzanckie nad Nidą 1939–1945. Warszawa: MON, 1975.
- Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga: Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939–1945. Warszawa: MON, 1977.
- Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977.
- „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 4, 1978. ISSN 0043-7182.
- Władysław Ważniewski: Partyzanci spod znaku Bartosza. Warszawa: Książka i Wiedza, 1980.
- Stefan Sokołowski: Dzielnica „Nida”. Koszalin: Feniks, 1994.
- Bohdan Piętka: Kłamstwa o historii. Warszawa: 2020. ISBN 978-83-64407-70-3.