Józef Wysocki (generał)
![]() | Ten artykuł dotyczy polskiego generała. Zobacz też: inne osoby o tym nazwisku. |
![]() | |||
generał | |||
Data i miejsce urodzenia | 1809 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 31 grudnia 1873 | ||
Przebieg służby | |||
Główne wojny i bitwy | powstanie listopadowe, | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Genera%C5%82_J%C3%B3zef_Wysocki.jpg/220px-Genera%C5%82_J%C3%B3zef_Wysocki.jpg)
Józef Wysocki (ur. 1809 w Tulczynie, zm. 31 grudnia 1873 w Paryżu) – generał brygady[1] Wojska Polskiego, uczestnik Wiosny Ludów, dwóch polskich powstań narodowych i powstania węgierskiego – 1848–1849.
Życiorys
Był działaczem Towarzystwa Patriotycznego[2]. W 1831 uczestniczył w powstaniu listopadowym[3] w stopniu podporucznika[4]. Po jego upadku emigrował do Francji, gdzie od 1833 był członkiem Centralizacji Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Wraz z Ludwikiem Mierosławskim przygotował plan ogólnonarodowego powstania w 1846. W czasie Wiosny Ludów był w krakowskim Komitecie Narodowym szefem Dyrektoriatu Wojny oraz organizatorem Gwardii Narodowej w Krakowie[1][3].
W latach 1848–1849 Wysocki dowodził utworzonym przez siebie Legionem Polskim na Węgrzech, gdzie został skierowany jako delegat lwowskiej Centralnej Rady Obywatelskiej. Na początku służby na Węgrzech został awansowany do stopnia majora, a później stopniowo awansował tak że ostatecznie w czasie trwania powstania węgierskiego dosłużył się stopnia generała[4]. Za swoją służbę został odznaczony węgierskim powstańczym Orderem Zasługi Wojskowej II i III klasy[5]. Ideę stworzenia osobnego legionu polskiego popierał dowódca powstania węgierskiego Lajos Kossuth[3]. Początkowo oddział liczył 1200 ludzi, cztery działa i dwa szwadrony ułanów. Maksymalną liczebność osiągnął pod koniec powstania, kiedy to liczył blisko 3 tys. żołnierzy. Polacy z legionu Wysockiego wzięli udział w wielu bitwach m.in. pod Aradem, Koszycami, Miszkolcem, w obronie Pesztu oraz w bojach pod Cisą. Wyróżnili się w wielu trudnych bojach, m.in. pod Szolnokiem, Hatvanem, Tápióbicske, Vácem, Isaszegiem, Nagysalló. Jako demokrata, Wysocki często był w konflikcie z Bemem i Dembińskim, którzy byli monarchistami. Początkowo w randze majora, po zwycięskich walkach o Budę mianowany został przez Węgrów generałem w 1849 r., a węgierski rząd powstańczy zezwolił mu na sformowanie polskiej armii na Węgrzech, którą planowano na 5000 żołnierzy[3]. Po zdławieniu powstania z resztkami Legionu schronił się w Turcji, gdzie wraz z innymi powstańcami uchodzącymi z Węgier został internowany. W areszcie pozostawał do 1851.
W czasie wojny krymskiej, w styczniu 1854, udał się do Konstantynopola. Tam, z ramienia demokratów skupionych w paryskim Kole Polskim, próbował formować polską organizację wojskową. Z powodu niepowodzenia zakończył swoją misję w czerwcu 1854, ale pozostał w Turcji aż do stycznia 1855.
Od 1862 kierował Polską Szkołą Wojskową w Cuneo. Współtwórca i czasowo komendant polskiej Szkoły Wojennej w Genui[1]. W czasie powstania styczniowego przewidziany na naczelnika powstania na Naddnieprzańskiej Ukrainie. 17 lutego został mianowany naczelnym dowódcą sił zbrojnych na lewym brzegu Wisły[6]. Dowodził powstańczymi siłami Małopolski Wschodniej[1]. Stoczył kilka walk na Wołyniu. Po rozbiciu jego oddziału w 1863 pod Radziwiłłowem[1], przedostał się do Galicji, aresztowany i internowany do 1865. Po klęsce pod Radziwiłłowem jego żona Izabella i córka Wanda opiekowały się rannymi powstańcami w jego dworze w Łopatynie[7].
Zagorzały demokrata, przeciwnik dyktatury M. Langiewicza. Wyemigrował do Francji, był członkiem Komitetu Zjednoczenia Emigracji. Na emigracji działał w organizacjach politycznych i społecznych. Zmarł w Paryżu. Pochowany na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu.
Jego córka Wanda była zamężna z Aleksandrem Misiągiewiczem (powstaniec styczniowy, przemysłowiec)[7].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Mogila_zbiorowa%2C_w_ktorej_pochowano_gen._Jozefa_Wysockiego.jpg/220px-Mogila_zbiorowa%2C_w_ktorej_pochowano_gen._Jozefa_Wysockiego.jpg)
Prace
- Kurs sztuki wojskowej, cz. 1-2, 1842–1844;
- Pamiętnik dowódcy Legionu Polskiego na Węgrzech z czasów kampanii węgierskiej 1848 i 1849, 1950.
Zmarli powstańcy 1863 zostali odznaczeni przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego 21 stycznia 1933 Krzyżem Niepodległości z Mieczami[8].
Przypisy
- ↑ a b c d e Henryk P. Kosk, Generalicja polska t-2, 2001, s. 266.
- ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska t-2, 2001, s. 266
- ↑ a b c d Gałczyńska-Kiliańska 1974 ↓, s. 99-109.
- ↑ a b JuliuszJ. Falkowski JuliuszJ., Wspomnienia z 1848 i 1849. Część 1, Warszawa 1908 .
- ↑ JózefJ. Wysocki JózefJ., Pamiętnik dowódcy Legionu Polskiego na Węgrzech z czasów kampanii węgierskiej, Kraków 1888, s. 131-145 .
- ↑ nr 13, s. 1. [w:] op. cit. Ruch [on-line]. luty 1863.
- ↑ a b Osobiste. † Wanda z Wysockich Misiągiewiczowa. „Kurjer Lwowski”. Nr 14, s. 4, 16 stycznia 1914.
- ↑ Zarządzenie o nadaniu Krzyża Niepodległości z mieczami poległym i zmarłym Powstańcom 1863 r. (M.P. z 1933 r. nr 24, poz. 32).
Bibliografia
- Andrzej Szmyt, Generał Józef Wysocki (1809-1973), wyd. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2001.
- Henryk P. Kosk, Generalicja polska t – 2, Wyd. Oficyna Wydawnicza Ajaks Pruszków 2001.
- Kira Gałczyńska-Kiliańska: Polacy w kraju półksiężyca” rozdz. Dwie brygady. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1974.
Linki zewnętrzne
- Publikacje Józefa Wysockiego w bibliotece Polona