Jacek Wilczur
Podpułkownik | |
Data i miejsce urodzenia | 24 grudnia 1926 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 25 września 2018 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1943–1945 |
Siły zbrojne |
|
Jednostki | |
Stanowiska | członek grupy partyzanckiej |
Główne wojny i bitwy | |
Późniejsza praca | Dziennikarz, wykładowca wyższych uczelni, pracownik Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce |
Odznaczenia | |
Krzyż Walecznych (dwukrotnie) |
Jacek Edward Wilczur (ur. 24 grudnia 1926 r.we Lwowie[1], zm. 25 września 2018 r. w Warszawie) – polski historyk, prawnik i politolog, specjalista w zakresie niemcoznawstwa, członek Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, badacz podziemnego kompleksu Riese, żołnierz i egzekutor Armii Krajowej w Górach Świętokrzyskich oraz Batalionów Chłopskich.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Osowka_0005.jpg/220px-Osowka_0005.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Stara_Ku%C5%BAnica_%28woj_%C5%9Bwi%C4%99tokrzyskie%29_-_kuznia.jpg/220px-Stara_Ku%C5%BAnica_%28woj_%C5%9Bwi%C4%99tokrzyskie%29_-_kuznia.jpg)
Życiorys
Całą rodzinę stracił podczas wojny. Był jednym z najmłodszych żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich Kedywu Armii Krajowej w okręgu radomsko-kieleckim „Jodła” pod dowództwem Jana Piwnika ps. „Ponury” walczącego w Górach Świętokrzyskich oraz oddziału specjalnego Batalionów Chłopskich. W wieku 16 lat na swoją prośbę został wcielony do grupy egzekucyjnej, w której wykonywał wydane przez podziemne sądy wyroki śmierci na nazistach, kolaborantach oraz pospolitych przestępcach. Ukrywał się w kuźni wodnej w Starej Kuźnicy, w której został uratowany i operowany przez Adama Niewęgłowskiego, kowala ratującego od zagłady Polaków, Żydów oraz jeńców radzieckich zbiegłych z niewoli.
Dwukrotnie ranny w bezpośrednich starciach z Niemcami, dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Dwukrotnie został skazany na karę śmierci i trafił do celi śmierci. Uwolniony w przeddzień egzekucji przez oddział partyzancki.
Po wojnie ukończył dwie wyższe uczelnie, uzyskał doktorat na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Pracował w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. W latach sześćdziesiątych eksplorował poniemiecki, podziemny kompleks Riese w Górach Sowich na Dolnym Śląsku. Przesłuchiwał tam świadków oraz badał przeznaczenie tego największego projektu górniczo-budowlanego hitlerowskich Niemiec. Brał również udział w poszukiwaniu zrabowanej przez nazistów i do dzisiaj zaginionej Bursztynowej Komnaty. Opublikował w kraju i za granicą ponad trzydzieści książek poświęconych tematyce II wojnie światowej, ludobójstwu hitlerowskiemu, a także ok. 2000 artykułów prasowych, z czego ok. 600 poświęconych zagładzie narodów polskiego i żydowskiego, losom więźniów i jeńców wojennych w obozach niemieckich.
Przyczynił się do oskarżenia i skazania na śmierć w Jerozolimie w kwietniu 1988 ukraińskiego zbrodniarza wojennego, Iwana Demianiuka.
W maju 2015 wystąpił w krótkometrażowym filmie dokumentalnym pt. Wilczur wyprodukowanym przez telewizję TVN24, w którym pierwszy raz przed kamerą opowiedział o wykonywaniu wyroków śmierci oraz odkryciach dokonanych podczas ekspedycji w Góry Sowie.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Jacek_Wilczur_gr%C3%B3b.jpg/220px-Jacek_Wilczur_gr%C3%B3b.jpg)
Zmarł 25 września 2018 r. w Warszawie[2] i został pochowany na cmentarzu Bródnowskim (kwatera 25H-7-24)[3].
Pozostawił dwie córki (młodsza z nich zmarła w 2023 r.) oraz wnuczkę.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Walecznych – dwukrotnie
Publikacje
- Śmiertelny sojusz Hitler-Mussolini (Niewola i zagłada jeńców włoskich w niemieckich obozach jenieckich na ziemiach polskich, wrzesień 1943-maj 1945), Agencja Wydawnicza CB, Warszawa 2001 ISBN 83-86245-71-9
- Ścigałem Iwana "Groźnego" Demianiuka, Wrocław 2009, Wydawnictwo Nortom ISBN 978-83-89684-42-4
Przypisy
- ↑ Zmarł Jacek Wilczur, żołnierz Armii Krajowej, badacz kompleksu Riese w Górach Sowich, „walbrzych.naszemiasto.pl”, 25 września 2018 [dostęp 2018-11-18] (pol.).
- ↑ Andrzej Szałkowski: Zmarł Jacek Wilczur, żołnierz Armii Krajowej, badacz kompleksu Riese w Górach Sowich. walbrzych.naszemiasto.pl, 25 września 2018. [dostęp 2018-09-25].
- ↑ TomaszT. Urzykowski TomaszT., W środę pogrzeb prof. Wilczura, egzekutora Armii Krajowej, który badał kompleks Riese i szukał Bursztynowej Komnaty [online], warszawa.wyborcza.pl, 2 października 2018 [dostęp 2018-10-03] .
Bibliografia
- Dr Jacek Edward Wilczur, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2015-05-07] .
Linki zewnętrzne
- Jacek E. Wilczur, Do nieba nie można od razu (fragmenty). lwow.com.pl. [dostęp 2015-05-01]. (pol.).
- Mateusz Kudła, W imieniu AK wykonywał wyroki śmierci. Kiedyś musiał zabić przyjaciela. TVN24. [dostęp 2015-05-01]. (pol.).
- identyfikator osoby w serwisie „Nauka Polska”: 69418