Janusz Zabłocki
![]() | Ten artykuł dotyczy polityka zmarłego w 2014. Zobacz też: Janusz Zabłocki – dyplomata zmarły w 2003. |
Data i miejsce urodzenia | 18 lutego 1926 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 13 marca 2014 |
Zawód, zajęcie | dziennikarz, publicysta, polityk |
Alma Mater | |
Stanowisko | poseł na Sejm PRL IV, V, VI, VII i VIII kadencji (1965–1985), prezes Polskiego Związku Katolicko-Społecznego (1981–1984) |
Partia | Chrześcijańsko-Demokratyczne Stronnictwo Pracy |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Janusz_Zab%C5%82ocki_%281926-2014%29_gr%C3%B3b.jpg/220px-Janusz_Zab%C5%82ocki_%281926-2014%29_gr%C3%B3b.jpg)
Janusz Zbigniew Zabłocki (ur. 18 lutego 1926 w Grodzisku Mazowieckim, zm. 13 marca 2014 w Warszawie[1]) – polski publicysta, polityk, działacz katolicki, prawnik. W latach 1981–1984 prezes Polskiego Związku Katolicko-Społecznego. Poseł na Sejm PRL IV, V, VI, VII i VIII kadencji.
Życiorys
Syn Leona i Wandy z Kuplińskich. Podczas okupacji niemieckiej uczęszczał na tajne komplety. Konspiracyjną maturę uzyskał w maju 1944 w Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie[2]. W styczniu 1941 przystąpił do Szarych Szeregów, gdzie przyjął pseudonim „Pionier”[3]. 15 sierpnia 1943 mianowany na stopień podharcmistrza. Zajmował się najpierw wywiadem, potem (w grudniu 1943) został komendantem Grup Szturmowych w rejonie Grodziska i Milanówka. We wrześniu 1943 został przyjęty do Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty Agricola[4]. Po jej ukończeniu, jako kapral podchorąży dowodził plutonem Armii Krajowej w ramach akcji „Burza”. Następnie zaangażował się na krótko w działalność podziemia antykomunistycznego (używał pseudonimu „Krzysztof”).
Jesienią 1945 zamieszkał w Krakowie i pod zmienionym nazwiskiem (Jan Grabowski) rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego[2]. W tym samym roku zapisał się do Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. Równocześnie w latach 1946–1948 odbywał studia w Szkole Nauk Politycznych przy Wydziale Prawa UJ, jednak ich nie ukończył[4]. Ujawnił się 7 marca 1947 w WUBP w Warszawie podczas ogłoszonej amnestii[5][4]. Studia prawnicze na UJ ukończył w 1949[4]. Następnie rozpoczął współpracę z dziennikiem „Słowo Powszechne” oraz czasopismami „Dziś i Jutro” i „Tygodnik Powszechny”[2]. Od 1952 członek Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Po poznaniu w 1950 Bolesława Piaseckiego związał się blisko ze środowiskiem Stowarzyszenia PAX. W wyborach do rad narodowych w 1954 został wybrany (z rekomendacji Pax-u) do Miejskiej Rady Narodowej Grodziska Mazowieckiego[4]. W 1955 popadł jednak w konflikt z Piaseckim i wspólnie z Tadeuszem Mazowieckim opuścił PAX[6]. Przez następny rok nie mógł nigdzie znaleźć pracy.
Po przełomie politycznym w 1956 zaczął współtworzyć nowe środowiska społeczno-polityczne: Znaku, Klubu Inteligencji Katolickiej (był członkiem zarządu warszawskiego KIK) oraz czasopisma „Więź” (którego był współzałożycielem i wieloletnim redaktorem naczelnym). Dla finansowania inicjatyw wydawniczych i społecznych środowisk katolickich powołał Centralę Wytwórczo-Usługową „Libella”, która prowadziła własną działalność gospodarczą. W 1966 został członkiem kombatanckiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W latach 1965–1985 sprawował nieprzerwanie mandat poselski na Sejm PRL. W 1967 został twórcą i głównym moderatorem Ośrodka Dokumentacji i Studiów Społecznych[7]. Od lat 60. współpracował z emigracyjnym Stronnictwem Pracy (m.in. Karolem Popielem i Konradem Sieniewiczem). Jako poseł koła Znaku był jednym z pięciu parlamentarzystów, którzy 11 marca 1968 złożyli w Sejmie interpelację sprzeciwiającą się brutalnej akcji milicji i ORMO[2][8]. W latach 1977–1983 członek prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu.
Według materiałów zgromadzonych w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej był od 1965 tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa o pseudonimie „Paweł”[9]. Jak ustalił Jan Żaryn, został zarejestrowany ze względu na rozmowy polityczne z SB, a nie ze względu na podpisanie zobowiązania do współpracy[10].
W 1981 był jednym ze współtwórców Polskiego Związku Katolicko-Społecznego, którego został następnie pierwszym prezesem (funkcję tę pełnił do 1984). W 1982 wszedł w skład prezydium Tymczasowej Rady Krajowej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego[11]. Od 1986 członek Stowarzyszenia Autorów ZAiKS. Od 1986 do 1989 wchodził w skład Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa Wojciechu Jaruzelskim[4].
W lutym 1989 wraz z Władysławem Siłą-Nowickim i środowiskiem chadeckiej emigracji reaktywował Stronnictwo Pracy (pod nazwą Chrześcijańsko-Demokratyczne Stronnictwo Pracy), którego został wiceprzewodniczącym. W wyborach parlamentarnych w 1989 wystartował bez powodzenia do Sejmu jako kandydat niezależny Klubu Chrześcijańsko-Demokratycznego. W kwietniu 1990 na III Kongresie ChDSP nie wszedł do nowych władz partii[3].
W 1990 został członkiem Stowarzyszenia Szarych Szeregów oraz Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. W 1992 przyjęty do Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy[4]. W 1999 został awansowany na stopień podporucznika w stanie spoczynku. W 2003 mianowany porucznikiem[12].
Pochowany został na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 261-7-9/10)[13]. Nad jego grobem przemawiali m.in. prof. Jan Żaryn, prof. Ryszard Bender oraz Ryszard Gajewski[14].
Życie prywatne
Od 1948 był żonaty z Krystyną Agnieszką Skarżyńską, z którą miał czworo dzieci: Krzysztofa (1949–1999), Jadwigę (1951–1970), Wandę (ur. 1952) i Macieja (ur. 1959).
Odznaczenia i wyróżnienia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2014, pośmiertnie)[15][16]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1969)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1964)
- Krzyż Partyzancki (1995)
- Krzyż Armii Krajowej (1971)
- Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974)
- Krzyż Niezłomnych (1998)
- Odznaka pamiątkowa Akcji „Burza” (1994)
- Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)[17]
Książki wydane
Prace własne
- Kościół i świat współczesny (Wyd. „Znak”, Kraków 1967, II wydanie ODiSS 1986),
- Na polskim skrzyżowaniu dróg (ODiSS 1972),
- Tożsamość i siły narodu (Odnowa Londyn 1978),
- Kawałki pociętego sztandaru (Fundacja Szarych Szeregów – ODiSS 1992),
- Chrześcijańska demokracja w kraju i na emigracji 1947–1970 (OSPiS Lublin 1999),
- Odwagę łączyć z rozwagą – Polski Związek Katolicko-Społeczny w latach 1980–1983 (OSPiS Lublin 2001),
- Prymas Stefan Wyszyński – Opór i zwycięstwo 1948–1956, (Bertelsmann 2002), ISBN 83-7311-495-5[18],
- Dzienniki 1956–1965 t. 1, 1951–1965 (Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2008)[19],
- Dzienniki 1966–1975 t. 2, 1966–1975 (Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2011),
- Dzienniki 1976–1986, t. 3, cz. 1: 1976–1981 (Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2013),
- Dzienniki 1976–1986, t. 3, cz. 2: 1982–1986 (Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2013).
Współautor w pracach zbiorowych
- Polnisches Mosaik (Verlag Klaus Hesse Bonn 1974),
- Sługa Boży Stefan kardynał Wyszyński (1901–1981) (Adam Warszawa 2000),
- Kardynał Stefan Wyszyński Prymas Tysiąclecia Mąż Stanu 1901–1981–2001 (Wyd. Sejmowe 2001),
- Sowieckiemu zniewoleniu nie – Harcerska druga konspiracja 1944–1956 (Wyd. Ład 2005).
Napisał też kilkaset artykułów w pismach krajowych i zagranicznych.
Przypisy
- ↑ Zabłocki Janusz, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-09-28] .
- ↑ a b c d Nie żyje Janusz Zabłocki [online], Stowarzyszenie Autorów ZAiKS [dostęp 2022-10-02] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-31] .
- ↑ a b Pogrzeb Janusza Zabłockiego, znanego działacza katolickiego [online], ekai.pl, 24 marca 2014 [dostęp 2019-10-31] .
- ↑ a b c d e f g Nota biograficzna na stronie prywatnej. [dostęp 2022-10-02].
- ↑ Zaświadczenie nr 12331 – WUBP w Warszawie. [dostęp 2019-12-19].
- ↑ Janusz Zabłocki, „chadek” Wojciecha Jaruzelskiego i Czesława Kiszczaka [online], naszahistoria.pl, 16 maja 2018 [dostęp 2020-05-02] .
- ↑ JanJ. Żaryn JanJ., Zmarł Janusz Zabłocki. Dokonywał trudnych wyborów, zawsze w stanie miłości do Ojczyzny [online], wpolityce.pl, 13 marca 2014 [dostęp 2019-10-31] .
- ↑ 10 kwietnia 1968 r. „Mącą i deprawują” – premier Cyrankiewicz odpowiada kołu „Znak” [online], interia.pl, 10 kwietnia 2014 [dostęp 2019-10-31] .
- ↑ Informacje w inwentarzu IPN
- ↑ „Janusz Zabłocki w naszej pamięci” – konferencja IDMN i Fundacji Spes [online], ekai.pl, 17 marca 2023 [dostęp 2023-03-20] .
- ↑ „Dziennik Polski”, r. XXXVIII, nr 223 (11 807), 20 grudnia 1982, s. 2.
- ↑ Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: Ludwik Jarek, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-03-07] .
- ↑ Informacje na stronie prywatnej. [dostęp 2019-12-19].
- ↑ M.P. z 2014 r. poz. 653
- ↑ Krzyż Komandorski OOP dla Janusza Zabłockiego [online], prezydent.pl, 24 marca 2014 [dostęp 2019-09-25] .
- ↑ Nadzwyczajna sesja Sejmu [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1.
- ↑ Prymas Stefan Wyszyński [online], lubimyczytac.pl [dostęp 2020-04-29] .
- ↑ Dzienniki 19511965. Tom 1 [online], lubimyczytac.pl [dostęp 2020-04-29] .
- PWN: 3999652