Jarosław Ładosz
Data i miejsce urodzenia | 20 października 1924 | ||
---|---|---|---|
Data śmierci | 14 listopada 1997 | ||
profesor nauk humanistycznych | |||
Specjalność: filozofia marksizmu | |||
Profesura | 1971 | ||
Nauczyciel akademicki | |||
Uczelnia | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() | |||
|
Jarosław Ładosz (ur. 20 października 1924 w Warszawie, zm. 14 listopada 1997[1]) – polski filozof-marksista, logik, przewodniczący Związku Akademickiego Młodzieży Polskiej, doktorant Adama Schaffa, profesor i wieloletni dyrektor Instytutu Filozofii, Socjologii i Logiki Uniwersytetu Wrocławskiego, profesor i dyrektor Instytutu Filozofii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, redaktor naczelny lewicowego pisma Nowe Horyzonty. Od końca lat siedemdziesiątych redaktor nowej edycji dzieł W.I. Lenina w Polsce. Członek i działacz Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Towarzystwa Krzewienia Kultury Świeckiej. W latach 1981–1983 był członkiem Komisji KC PZPR powołanej dla wyjaśnienia przyczyn i przebiegu konfliktów społecznych w dziejach Polski Ludowej[2]. Od 1990 do śmierci w 1997 prezes Stowarzyszenia Marksistów Polskich.
Syn Janiny Dziarnowskiej i Henryka Ładosza. W latach wojny działał w organizacji Polskich Socjalistów, a od 1942 w Polskiej Partii Robotniczej oraz w Gwardii Ludowej. Wkrótce, 28 kwietnia 1943, jako dziewiętnastoletni młodzieniec został aresztowany wraz z Wandą Jakubowską i Szymonem Syrkusem. Po uwięzieniu na Pawiaku osadzony w obozach koncentracyjnych: Oświęcim-Brzezinka, Oranienburg, Sachsenhausen i Barth (komando Ravensbürck).
Pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera B32-2-29)[1].
Praca naukowa i poglądy
Początkowo zajmował się głównie logiką matematyczną i teorią poznania. Później jego zainteresowania ewoluowały w stronę filozofii i socjologii, które programowo uprawiał jako materializm historyczny i dialektyczny. Ortodoksyjny marksista, znawca dorobku Karola Marksa i tradycji myśli marksistowskiej, historii ruchu robotniczego. Krytyk marksistowskiej scholastyki i apologetyki. W dyskusjach dotyczących socjalizmu w Polsce zajmował stanowisko uznające, że w Polsce nie ma społeczeństwa socjalistycznego, lecz mamy do czynienia ze społeczeństwem okresu przejściowego z dyktaturą proletariatu jako formą organizacji politycznej i państwowej. Podkreślał istnienie w Polsce klas społecznych, sprzeczności, wyzysku i walki ideologicznej i politycznej. Przedmiotem jego krytyki była zarówno ta tendencja w ramach polskiego marksizmu, która nawiązywała do „młodego Marksa” i próbowała rozwijać jego myśl w duchu młodomarksowskiego humanizmu, m.in. Adam Schaff, Marek Fritzhand, jak i socjologizujący nurt empiryczny. Ten ostatni – reprezentowany m.in. przez Jerzego Wiatra, Włodzimierza Wesołowskiego – był przez J. Ładosza traktowany jako marksizm zdegenerowany i jednocześnie apologetyczny wobec status quo. Krytykował także marksizm szkoły poznańskiej i tzw. warszawską szkołę etyczną. Pozostawał pod wyraźnym wpływem francuskiej myśli społecznej: Jeana Piageta oraz Louisa Althussera.
Odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1 lutego 1955)[3]
- Order Sztandaru Pracy I. klasy (21 lipca 1977)[4]
Dzieła
- Wielowartościowe rachunki zdań a rozwój logiki, Warszawa 1966;
- Szkice z epistemologii matematyki: matematyka jako działalność konstruktywna, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1968;
- Marksistowska teoria walki klas, Warszawa 1969;
- Dialektyka a społeczeństwo (razem z S. Kozyrem-Kowalskim) Warszawa 1972
- Materializm dialektyczny, Warszawa 1973;
- Przedmiot filozofii i jej rola społeczna, Warszawa 1976;
- Klasa a zawód, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1980;
- Przeciw pustym frazesom, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1984;
- Socjalizm i komunizm. Warszawa: Iskry, 1985. ISBN 83-207-0706-4.
Bibliografia
- Wspomnienie o Jarosławie Ładoszu. smp.republika.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-04-16)].
- Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, tom II: H–Ł (redaktor naukowy Janusz Kapuścik), Warszawa 1999, s. 697–698 (z fotografią).
Przypisy
- ↑ a b Wyszukiwarka cmentarna [online], Warszawskie cmentarze [dostęp 2021-11-16] .
- ↑ "Trybuna Robotnicza", nr 177 (11.529), 4-6 września 1981, s. 2
- ↑ Uchwała Rady Państwa z dnia 1 lutego 1955 r. o nadaniu odznaczeń państwowych (M.P. z 1955 r. nr 50, poz. 504).
- ↑ Nowiny, nr 165 (8951), 22-23-24 lipca 1977, s. 2.
Linki zewnętrzne
- Jarosław Ładosz, Materializm dialektyczny – pełny tekst
- Stanisław Kozyr Kowalski, Jarosław Ładosz, Dialektyka a społeczeństwo – pełny tekst