Jean-Antoine Nollet
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 19 listopada 1700 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 25 kwietnia 1770 | ||
Wyznanie | katolicyzm | ||
Kościół | |||
|
Jean-Antoine Nollet (ur. 19 listopada 1700 w Pimprez, zm. 25 kwietnia 1770 w Paryżu) – francuski fizyk eksperymentalny, duchowny, wynalazca elektrometru, twórca teorii o przepływie ładunku elektrycznego na skutek przyciągania i odpychania pomiędzy naładowanymi ciałami oraz teorii o możliwym korzystnym wpływie elektryczności na organizmy żywe.
Życiorys
Urodził się w Pimpréz na północ od Paryża. Ojciec, prosty wieśniak z trudem dał się przekonać, by syn się kształcił. Uczył się najpierw w Beauvais, następnie zaczął studiować teologię w Paryżu. Poprzestał na uzyskaniu święceń diakona. Potem zawsze występował jako abbé Nollet[1]. W 1728 roku dostał się do stowarzyszenia, które zajmowało się badaniami przyrody. Tam zwrócił na siebie uwagę zdolnościami w konstruowaniu przyrządów. Dzięki temu uczony Du Fay zatrudnił Nolleta jako asystenta[1]. Oprócz zainteresowań teologicznych i prowadzenia klasztoru, Nollet zasłynął z budowy globusów przedstawiających plan kuli ziemskiej i nocnego nieba (1728) dla księżnej du Maine, córki króla Francji Ludwika XIV. Ojciec Nollet zajął się również z Du Fayem badaniami nad elektrycznością – między innymi zauważył on wyładowania na ostro zakończonych przewodnikach, prowadził też badania nad przewodzeniem w różnych warunkach i wpływem elektryczności na organizmy żywe. W 1734 roku został zaproszony do Królewskiego Stowarzyszenia w Londynie. Następnie odbył podróż do Holandii, gdzie zetknął się ze słynnymi uczonymi, jak John Theophilus Desaguliers, Willem Jacob ’s Gravesande i Pieter van Musschenbroek[1]. Został pierwszym profesorem fizyki eksperymentalnej na Uniwersytecie Paryskim. W 1739 roku dołączył do Królewskiej Akademii Nauk w Paryżu, której został członkiem rzeczywistym w 1742 roku. W 1743 roku wydał pierwszy tom swego dzieła „Leçons de physique axperimentale” (Wykłady z fizyki doświadczalnej). Wkrótce ukazało się następnych pięć tomów[1]. W 1745 roku ogłosił swoją teorię o przepływie ładunku elektrycznego na skutek przyciągania i odpychania pomiędzy naładowanymi ciałami.
W 1748 roku Nollet zbudował pierwszy ze swoich elektrometrów – elektroskop do mierzenia stopnia elektryzacji. Nollet pierwszy też opisał zjawisko osmozy w 1748 roku. Słynne są również jego doświadczenia z 1746 roku – gdzie 180 gwardzistów królewskich w Galerii Zwierciadlanej pałacu w Wersalu ustawionych w podkowę zostało połączonych krótkimi odcinkami drutu i gdy wszyscy doznali elektrowstrząsów po podłączeniu ich do ogniwa. Eksperyment został powtórzony na jeszcze większą skalę. W paryskim klasztorze kartuzów 700 mnichów utworzyło łańcuch o długości prawie 1800 metrów[1].
W 1756 roku objął utworzoną przez Ludwika XV katedrę fizyki eksperymentalnej w paryskim Collége de Navarre. Dwa lat później król mianował Nolleta nauczycielem fizyki swoich synów[1].
Był nie tylko wspaniałym wykładowcą, ale także zdolnym badaczem. Skonstruował elektroskop listkowy do pomiarów naelektryzowania ciał, mierzył prędkość dźwięku w wodach Sekwany, odkrył zjawisko dyfuzji cieczy[1].
Zmarł w Paryżu 25 kwietnia 1770 roku na zapalenie wyrostka robaczkowego[1].
Przypisy
- ISNI: 0000000083422057
- VIAF: 22150497
- ULAN: 500056987
- LCCN: n84804675
- GND: 119027275
- LIBRIS: nl036s661d9sn4j
- BnF: 11929953h
- SUDOC: 027207420
- SBN: UFIV124083
- NLA: 35886213
- NKC: ola2007365034
- RSL: 000097303, 000097305
- BNE: XX1382774
- NTA: 06783714X
- BIBSYS: 97025392
- CiNii: DA00830813
- Open Library: OL1171906A
- PLWABN: 9810656420605606
- NUKAT: n2016137151
- J9U: 987007463547605171
- PTBNP: 1777463
- CANTIC: a10130871
- NSK: 000768795
- CONOR: 80228195
- ΕΒΕ: 244596
- Britannica: biography/Abbe-Jean-Antoine-Nollet
- Treccani: jean-antoine-nollet
- Universalis: jean-antoine-nollet
- Catalana: 0046296