Jerzy Axer
Prof. Jerzy Axer (2013) | |||
Państwo działania |
| ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 18 kwietnia 1946 | ||
profesor doktor habilitowany nauk humanistycznych | |||
Specjalność: filologia klasyczna i neolatynistyka, teatrologia, źródłoznawstwo | |||
Alma Mater | Uniwersytet Warszawski | ||
Doktorat | 1972 | ||
Habilitacja | 1976 | ||
Profesura | 1986 | ||
Polska Akademia Nauk / Umiejętności | |||
Status PAN | Członek rzeczywisty | ||
Status PAU | Członek czynny Wydziału I Filologicznego | ||
Doktor honoris causa Uniwersytet Państwowy im. Iwana Franki we Lwowie – 2003 | |||
Nauczyciel akademicki | |||
Uczelnia | Uniwersytet Warszawski | ||
Wydział | |||
Stanowisko | profesor zwyczajny | ||
Uczelnia | |||
Wydział | |||
Stanowisko | profesor zwyczajny | ||
Dziekan | |||
Wydział | |||
Okres spraw. | 2012–2016 | ||
Następca | dr hab. Robert Sucharski | ||
Dyrektor | |||
Kolegium | Kolegium Artes Liberales | ||
Okres spraw. | od 2016 | ||
Poprzednik | prof. dr hab. Piotr Wilczek | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
Jerzy Axer (ur. 18 kwietnia 1946 r. w Łodzi[1]) – polski filolog klasyczny, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego, od 2022 członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk[2].
Życiorys
Syn Erwina Axera, znanego polskiego reżysera teatralnego, wychowanego we Lwowie, i Bronisławy z Kreczmarów – przedstawicielki warszawskiej rodziny nauczycielskiej. Żonaty z Anną Axer. Absolwent VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1964)[3].
Kariera naukowa i tytuły
- magisterium z zakresu filologii klasycznej, Uniwersytet Warszawski, 1969 r.
- stopień naukowy doktora nadany na podstawie rozprawy doktorskiej pt. Georgius Ticinius – humanista i dyplomata, Uniwersytet Warszawski, 1972 r.
- stopień doktora habilitowanego nadany na podstawie rozprawy habilitacyjnej pt. Styl i kompozycja mowy Cycerona „Pro Q. Comoedo” (Wrocław, 1975 r., Warszawa, 1980 r.) oraz krytycznego wydania tej mowy (łac. Oratio pro Q. Roscio Comoedo) w Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana(inne języki), 1976 r.
- tytuł profesora nauk humanistycznych: 1986 r.[4]
Członkostwo w towarzystwach naukowych
Członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk (2022)[2]. Członek z wyboru wielu towarzystw naukowych, polskich i zagranicznych, m.in. Polskiej Akademii Umiejętności (PAU), Polskiego Towarzystwa Filologicznego (PTF, prezes 1992–2001), Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (TNW), International Society for the History of Rhetoric (wiceprzewodniczący 1997–1999, przewodniczący 1999–2001, past-president 2001–2003), Academia Europaea (Londyn, od 1993), Academia Latinitati Fovendae(inne języki) (Rzym, od 1990)[5]. Członek honorowy Collegium Invisibile[6].
Zainteresowania naukowe
Początkowo zajmował się krytyką tekstu, przede wszystkim na przykładzie twórczości Cycerona. Od czasów studenckich łączył jednak latynistykę z zainteresowaniami historią nowożytną, w tym teatrem jezuickim, dziejami dyplomacji, a także edytorstwem źródeł historycznych. Kieruje obecnie międzynarodowym programem edycji źródeł historycznych: Corpus epistularum Ioannis Dantisci, któremu patronuje International Academic Union[7].
Przedmiotem jego zainteresowania jest również obecność i funkcja tradycji antycznej w wielkich dziełach literackich – Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza, Henryka Sienkiewicza.
W jego twórczości naukowej ważną rolę odgrywa problematyka widowisk w świecie antycznym i nowożytnym. Interesują go także przemiany klasycznego kanonu w czasach najnowszych. Od lat dziewięćdziesiątych zajmuje się jednak przede wszystkim recepcją kultury antycznej w kulturach narodowych i regionalnych Europy Środkowowschodniej, kierując międzynarodowymi programami badawczymi, m.in. „Łacina w Polsce. Teksty literackie i dokumenty z Europy Środkowowschodniej” (z udziałem uczonych ukraińskich, białoruskich, litewskich, włoskich, niemieckich i polskich; wyniki programu opublikowane zostały w zeszytach naukowych „Łacina w Polsce”, t. 1–12, 1995–1998) oraz „Respublica Polonorum a Respublica Litteraria Europaea”, również z udziałem badaczy wschodnioeuropejskich.
Działalność organizatorska
Na fali ruchu pierwszej „Solidarności” został wybrany prodziekanem, a następnie dziekanem Wydziału Polonistyki UW (1980–87). Wkrótce potem (1991) utworzył w Uniwersytecie Warszawskim centrum interdyscyplinarnych badań humanistycznych – Ośrodek Badań nad Tradycją Antyczną w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej na Uniwersytecie Warszawskim (od roku 2008 Instytut Badań Interdyscyplinarnych „Artes Liberales”, od roku 2012 Wydział „Artes Liberales”) i powołał organizacyjnie z nim związaną nową formę studiów humanistycznych – Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych (1992), próbując stworzyć środowisko zdolne do łączenia wysokiej klasy badań naukowych z dydaktyką przywracającą między studentem a profesorem relacje mistrz – uczeń. 10 grudnia 2008 na mocy porozumienia z Fundacją „Instytut Artes Liberales” i Uniwersytetem Warszawskim powołał do życia Collegium Artes Liberales, będące jedyną w Europie Wschodniej placówką szkolnictwa wyższego nawiązującą do tradycji edukacji liberalnej, ugruntowanej w amerykańskich college’ach. Stanął na jego czele[8]. Sprawuje funkcję Prezydenta Rady Fundacji „Instytut Artes Liberales”[9].
Odznaczenia
- Krzyż Złoty Orderu Feniksa (Grecja, 1996)[10]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1998)[10]
Publikacje
Wybrana bibliografia:
- M.T. Cicero, Pro Roscio Comoedo, oprac. Jerzy Axer, Bibliotheca Teubneriana, Leipzig 1976
- Jerzy Axer, The Style and Composition of Cicero’s Speech „Pro Roscio Comoedo”, przeł. Joanna Holzman, Warszawa 1980
- Joannes Joncre, Tragoedia Boleslaus Secundus Furens, oprac. Jerzy Axer, Wrocław 1972
- Georgii Ticinii ad Martinum Cromerum epistulae, oprac. Jerzy Axer, Wrocław 1978
- Georgii Ticinii ad principes Radziwiłł epistulae, oprac. Jerzy Axer, Wrocław 1980
- Polski dyplomata na papieskim dworze: wybór listów Jerzego z Tyczyna do Marcina Kromera, tł., wstęp i oprac. Jerzy Axer, Warszawa 1982
- Españoles y polacos en la corte de Carlos V. Cartas del embajador Juan Dantisco, red. Antonio Fontán, Jerzy Acer, Madrid 1994
- J. Kochanowski, Dzieła wszystkie. T. 2: Treny (współautor komentarza), Wrocław 1983
- Jerzy Axer, Filolog w teatrze, Warszawa 1991
- Z Rzymu do Rzymu (koncepcja i redakcja naukowa z M. Bokszczanin), Warszawa 2002
- Rhetoric of Transformation (koncepcja i redakcja naukowa), Warszawa 2003
- Łacina jako język elit (koncepcja i redakcja naukowa), Warszawa 2004
- Jerzy Axer, „Présentation. Une République aux confins de l’Europe”, w: Adam Mickiewicz, Les Slaves. Cours du Collège de France 1842, Paris 2005
- Jerzy Axer, „The Classical Tradition in Central-Eastern Europe”, w: Companion to the Classical Tradition, London 2007
- Po co Sienkiewicz (koncepcja i redakcja naukowa wraz z T. Bujnickim), Warszawa 2007
Nagrody
- Nagroda imienia Stefanii Światłowskiej od VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie[11].
Przypisy
- ↑ Prof. dr hab. Jerzy Axer. mpd.al.uw.edu.pl. [dostęp 2020-10-15].
- ↑ a b AXER, Jerzy [online], Polska Akademia Nauk - Członkowie PAN, 1 maja 2020 [dostęp 2023-02-01] (pol.).
- ↑ W. Rylski: Absolwenci Szkoły im. Tadeusza Reytana w Warszawie, rocznik 1964, nr 1. wne.uw.edu.pl (zarchiwizowane w archive.org). [dostęp 2020-07-11].
- ↑ Prof. dr hab. czł. koresp. PAN Jerzy Axer, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2019-01-13] .
- ↑ Jerzy Axer. ae-info.org. [dostęp 2021-01-28]. (ang.).
- ↑ Collegium Invisible. Raport roczny 2007/2008, s. 15. ci.edu.pl. [dostęp 2020-10-15].
- ↑ Corpus epistularum Ioannis Dantisci. dantiscus.al.uw.edu.pl. [dostęp 2020-10-28].
- ↑ Kierownictwo Collegium. mish.uw.edu.pl. [dostęp 2020-10-14].
- ↑ Prof. hab. Jerzy Axer. ial.org.pl. [dostęp 2022-10-03].
- ↑ a b Antyk i my. Warszawa: Wydział „Artes Liberales” UW, 2013, s. 269–270. ISBN 978-83-63636-18-0.
- ↑
Nagroda im. Stefanii Światłowskiej, reytan.edu.pl [dostęp 2023-11-26].
- p
- d
- e
|
- ISNI: 0000000107797583
- ORCID: 0000-0001-9588-7940
- VIAF: 36963955
- LCCN: n81112592
- GND: 1021168564
- LIBRIS: 20dgg32l5dx3r0s
- BnF: 121959005
- SUDOC: 030570174
- NLA: 35802280
- NKC: js2009524993
- NTA: 072833998
- BIBSYS: 9021871
- CiNii: DA04825826
- Open Library: OL796959A
- PLWABN: 9810663008605606
- NUKAT: n93080122
- J9U: 987007423981505171
- ΕΒΕ: 86029
- LIH: LNB:mg7;=Br
- ETP: 40197
- PAN: axer_jerzy
- identyfikator osoby w serwisie „Nauka Polska”: 57776
- Ludzie Nauki: pCKOAJ54uTc
- Scopus: 56885708000