Jezioro Solińskie
![]() Jezioro z lotu ptaka | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Rzeka | San, Solinka | ||
Data budowy | 1961–1968 | ||
Data uruchomienia | 1968 | ||
Typ zapory | Betonowa | ||
Pojemność całkowita | 472 mln m³ | ||
Powierzchnia | 22 km² | ||
Wysokość zapory | 82 m | ||
Głębokość | 60 m | ||
Położenie na mapie Bieszczadów Zachodnich ![]() | |||
Położenie na mapie Karpat ![]() | |||
Położenie na mapie Beskidów Wschodnich ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Soli%C5%84skie_Lake%2C_dam_view_from_NE%2C_San_river%2C_Subcarpathian_Voivodeship%2C_Poland.jpg/240px-Soli%C5%84skie_Lake%2C_dam_view_from_NE%2C_San_river%2C_Subcarpathian_Voivodeship%2C_Poland.jpg)
Jezioro Solińskie[1] – zbiornik retencyjny położony w województwie podkarpackim w pobliżu miejscowości Solina.
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Bieszczady68-45-Budowa_zapory_w_Solinie.jpg/240px-Bieszczady68-45-Budowa_zapory_w_Solinie.jpg)
Pierwszy projekt zagospodarowania hydroenergetycznego Sanu poprzez budowę zapory wodnej opracował w 1921 r. prof. Karol Pomianowski z Politechniki Warszawskiej (wcześniej: Politechniki Lwowskiej). Pierwsze rozpoznanie geologiczno-hydrologiczne w dolinie Sanu przeprowadzono jednak dopiero w latach 1936–1937, a dalsze prace przerwała II wojna światowa. Nowa koncepcja zabudowy doliny Sanu powstała w roku 1955 pod kierownictwem inż. Bolesława Kozłowskiego[2]. Na miejsce wzniesienia zapory wybrano przewężenie doliny poniżej ujścia Solinki do Sanu, koło wsi Solina. Podczas napełniania zbiornika, zatopione zostały wsie Solina (jej historyczna lokacja, 49°23'09.8"N 22°27'04.9"E)[3], Teleśnica Sanna, Horodek, Sokole, Chrewt i duża część Wołkowyi.
Budowę zapory rozpoczęto w 1960 r. Główne prace ziemne i roboty fundamentowe zakończono w 1964 r. W lipcu tegoż roku rozpoczęto wznoszenie korpusu zapory. Podstawowe prace betoniarskie przy zaporze zamknięto pod koniec lutego 1968 r. W międzyczasie trwała budowa budynku elektrowni i montaż urządzeń hydroenergetycznych. Wstępny rozruch pierwszej turbiny odbył się 9 marca 1968 r., a 20 lipca (dwa dni przed ówczesnym świętem 22 lipca) oddano zaporę do eksploatacji[2].
Generalnym projektantem całego kompleksu hydroenergetycznego był inż. Feliks Niczkie. Współpracowali z nim główni projektanci - inżynierowie: J. Matwiszyn i Z. Szymczak (konstrukcja zapory), R. Barucki i W. Neuman (architektura) oraz R. Wiśniowska i T. Owczarski (konstrukcja elektrowni). Przy budowie zapory, która trwała blisko 9 lat, pracowało ponad 2000 ludzi[2].
Pozostałości dawnej wsi Solina znajdują się obecnie na dnie obecnego zbiornika. Zapora w Solinie, która ma 81,8 m wysokości i 664 m długości, jest najwyższa w Polsce.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Solina_tama_sciana.jpg/240px-Solina_tama_sciana.jpg)
Charakterystyka
Zbiornik ma powierzchnię ok. 22 km² i największą w Polsce pojemność (472 mln m³). Jezioro ma bardzo rozwiniętą linię brzegową (ok. 166 km przy średnim stanie wody z lustrem na poziomie 420 m n.p.m.), z licznie występującymi zatoczkami – ujściami strumieni. Maksymalna głębokość zbiornika to 60 m przy zaporze. Poniżej zapory znajduje się elektrownia wodna o mocy 200 MW.
Zapora | Zbiornik |
---|---|
|
|
Hydrologia
Średni przepływ w Sanie na wysokości zapory: 19,6 m³/s. Maksymalny zarejestrowany dopływ do jeziora: 1265 m³/s w lipcu 1984 r. (2004). Łączny wydatek urządzeń upustowych zapory wraz z elektrownią sięga przy nadpiętrzeniu 2600 m³/s. Przepływy znamionowe Q 1% – 1500 m³/s, Q 0,1% – 2250 m³/s, a Q 0,01% – 3000 m³/s.
Na skutek częstych zmian wysokości lustra wody oraz niszczącej działalności fal (abrazji) do zbiornika dostaje się ok. 200 tys. m³ materiału skalnego rocznie, powodując przyspieszone zasypywanie jeziora[4].
Fauna zbiornika
W wodach zbiornika występuje obecnie duża rozmaitość gatunków ryb. Głównie spotykane są sandacze oraz okonie, ale również duże okazy boleni, leszczy i płoci, szczupaków, sumów, karpi i kleni. Liczne okazy dorodnych karpiowatych można obserwować w wodach jeziora z korony zapory: korzystają one tu z obfitego dokarmiania przez zwiedzających zaporę turystów.
Na skutek budowy zapory zaobserwowano liczne populacje płoci, uklei czy okonia, migrujących ze zbiornika w górę rzek i ich dopływów; gatunki te mogą stanowić zagrożenie (jako konkurenci lub drapieżcy) dla gatunków miejscowych, w tym dla pstrąga potokowego[5].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Pola%C5%84czyk_Solina_lake.jpg/240px-Pola%C5%84czyk_Solina_lake.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Wolkowyja.jpg/240px-Wolkowyja.jpg)
Turystyka i rekreacja
Jezioro Solińskie odwiedzają turyści i wczasowicze. Na brzegach powstały ośrodki rekreacyjne, na zachodnim brzegu jeziora znajduje się miejscowość uzdrowiskowa Polańczyk. Poza wyznaczonymi kąpieliskami kąpiel jest niebezpieczna z powodu niedostępnych brzegów i przeszkód podwodnych. Na całym zbiorniku obowiązuje strefa ciszy (zakaz używania silników spalinowych nie dotyczy Policji i WOPR). Uprawiane jest żeglarstwo i windsurfing, jednak akwen nie należy do łatwych: jego szczególną cechą (w porównaniu z akwenami nizinnymi), spowodowaną rozczłonkowaniem tafli wody oraz wpływem wysokich brzegów, jest zmienność i nieprzewidywalność wiatrów. Większość nadających się do cumowania miejsc jest błotnista (z powodu wahań poziomu wody) lub kamienista. Poza okolicami Polańczyka na jeziorze znajduje się kilka dostępnych przystani o ograniczonej infrastrukturze. Zbiornik Soliński jest popularny wśród żeglarzy i kajakarzy ze względu na walory krajobrazowe i mniej „skomercjalizowany” charakter niż np. Kraina Wielkich Jezior Mazurskich.
W sezonie letnim po jeziorze kursują statki wycieczkowe.
Zatoki, wyspy i półwyspy
- Wyspa Energetyk
- Wyspa Zajęcza
- Wyspa Okresowa
- Wyspa Skalista
- Półwysep Brosa
- Półwysep Horodek
- Zatoka Karpiowa
- Zatoka Potoku Czarnego
- Zatoka Suchego Drzewa
- Zatoka Victoriniego
Zobacz też
- sztuczne zbiorniki wodne w Polsce
- zbiornik antropogeniczny
- zbiornik zaporowy
- Jezioro Myczkowskie
- Zespół Elektrowni Wodnych Solina-Myczkowce
Przypisy
- ↑ Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 2. Wody stojące, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 320, ISBN 83-239-9607-5 .
- ↑ a b c StanisławS. Kłos StanisławS., Bieszczady. Przewodnik, Warszawa: Sport i Turystyka, 1986, s. 148, ISBN 83-217-2466-3 .
- ↑ Solina na mapie austriackiej z XIX wieku.
- ↑ WojciechW. Chełmicki WojciechW., Blaski i cienie zapór wodnych, „Poznaj Świat”, R. XXXIV, nr 2 (397), luty 1986, s. 21–22 .
- ↑ KrzysztofK. Kukuła KrzysztofK., AnetaA. Bylak AnetaA., Ekspansja okonia Perca fluviatilis l. w Bieszczadzkim Parku Narodowym, „Roczniki Bieszczadzkie”, 19, 2011, s. 223–230 [dostęp 2015-08-04] .
Bibliografia
- HenrykH. Nicpoń HenrykH., Tajemnice Soliny, 2010, ISBN 978-83-61746-15-7 .
Linki zewnętrzne
- Ruchoma kamera internetowa LIVE z widokiem na jezioro, zaporę i Polańczyk.
- Wschód słońca nad Jeziorem Solińskim. resfoto.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-19)]. – fotogaleria i panoramy.
- VIAF: 234755173