John Dowland
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 1562 lub 1563 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 20 lutego 1625 lub 21 stycznia 1626 | ||
Instrumenty | lutnia | ||
Gatunki | muzyka poważna (renesansowa) | ||
Zawód | kompozytor, lutnista | ||
|
John Dowland (ur. w 1562[1] lub 1563[1][2][3] w Westminster (Anglia)[1][2] lub w Dalkey (Irlandia)[2]; zm. 20 lutego 1626[3] lub 21 stycznia 1626 w Londynie[1][2][3]) – angielski kompozytor schyłku renesansu, wirtuoz lutni.
Życiorys
Informacji o młodości Dowlanda jest niewiele[1]. W latach 1580–1586 służył na dworze ambasadorów angielskich we Francji[1][3]. Nawrócił się wówczas na katolicyzm[3]. Po powrocie do Anglii ożenił się i w 1588 r. uzyskał bakalaureat muzyczny na Uniwersytecie Oksfordzkim. W 1594 r. Dowland wyruszył w podróż po Europie[1][3].
Bardzo istotny dla rozwoju stylu muzycznego Dowlanda był jego pobyt we Włoszech. Przybył tam w 1595; został przyjęty w Wenecji przez księcia Ferdynanda I Medyceusza. Później przebywał w innych miastach Italii; spotkał się osobiście z Giulio Caccinim, kompozytorem i poetą, założycielem Cameraty florenckiej. Dzięki pobytowi we Włoszech i kontaktom z włoskimi artystami Dowland miał okazję poznać nowe formy muzyczne, m.in. włoski madrygał. Wpływ stylu włoskiego jest dostrzegalny w późnych utworach Dowlanda.
W 1596 kompozytor wyruszył znów w podróż i bezskutecznie próbował uzyskać stanowisko nadwornego lutnisty landgrafa heskiego. W 1598 został nadwornym lutnistą króla Danii – Christiana IV, w którego służbie pozostawał do 1606. W tymże roku Dowland powrócił do Anglii, ale tytuł nadwornego lutnisty królewskiego otrzymał dopiero w 1612 i zachował go do śmierci. Od 1621 nosił zaszczytny tytuł Doctor of Music.
Jako wirtuoz lutni tworzył przede wszystkim utwory na lutnię oraz pieśni z akompaniamentem lutni, które do dziś są znane (najbardziej popularną pieśnią Dowlanda jest Come Again, Sweet Love) i wykonywane również w różnych aranżacjach. Pieśni Dowlanda łączą w sobie nastrój angielskiej melancholii z typowo "kontynentalną" formą (rytmika taktowa, periodyczne rozczłonkowanie utworu), którą Dowland jako pierwszy wprowadził do muzyki angielskiej.
Dowland komponował także wartościową muzykę kościelną oraz utwory przeznaczone do wykonania przez zespoły instrumentów. W jego dorobku znalazły się trzy księgi pieśni oraz utwory instrumentalne, m.in. fantazje oraz Lachrimae or Seven Tears na pięć viol i lutnię. Jest także autorem traktatów teoretycznych poświęconych muzyce. Często jest uznawany za najwybitniejszego kompozytora angielskiego przed Henry Purcellem.
Dzieła[4]
pieśni:
- First Booke of Songes or Ayres of Foure Partes with Tableture for the Lute – 21 pieśni z towarzyszeniem lutni lub violi da gamba (wyd. 1597)
- Second Booke of Songs or Ayres 20 pieśni z tow. lutni lub violi (wyd. 1600)
- Third and Last Booke of Songs or Aires- 21 pieśni z tow. lutni lub violi (wyd. 1603)
- A Pilgrimes Solace – 19 pieśni z tow. lutni i violi (wyd. 1612)
na lutnię:
- 1 preludium
- 7 fantazji
- 10 pawan
- 30 galliard
- 10 almand
- 10 tańców i cyklów wariacji
na zespół instrumentalny:
- 10 pawan
- 9 galliard
- 2 almandy na 5 viol i lutnię (wyd. 1604)
na zespół wokalny:
- 13 psalmów i pieśni religijnych 4- i 5-głosowych
- Lamentatio Henrici Noel (wyd. 1597)
Zobacz też
- lutnia renesansowa
- muzyka renesansu
- Peter Pears – interpretator pieśni Dowlanda
Przypisy
- ↑ a b c d e f g John Dowland, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2019-10-15] (ang.).
- ↑ a b c d Dowland John, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2019-10-15] .
- ↑ a b c d e f John Dowland's life [online], JohnDowland.com [zarchiwizowane z adresu 2003-06-28] (ang.).
- ↑ Encyklopedia Muzyczna PWM, część CD, 1984 Kraków
Linki zewnętrzne
- John Dowland – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- Fine Knacks for Ladies – w projekcie Gutenberg
- ISNI: 0000000108716781
- VIAF: 14744124
- LCCN: n80008102
- GND: 11867238X
- NDL: 00820003
- LIBRIS: khwz0xr34pkcxpv
- BnF: 13893402b
- SUDOC: 087884593
- SBN: DDSV019693
- NLA: 35043550
- NKC: jn20000601371
- BNE: XX1051316
- NTA: 070444986
- BIBSYS: 90177294
- CiNii: DA05546872
- Open Library: OL4344514A
- PLWABN: 9810541947205606
- NUKAT: n97072501
- OBIN: 7962
- J9U: 987007279042305171
- PTBNP: 566262
- CANTIC: a16326428
- LNB: 000036935
- CONOR: 32198499
- RISM: people/30005371
- PWN: 3894010
- Britannica: biography/John-Dowland
- Universalis: john-dowland
- БРЭ: 5330294
- NE.se: john-dowland
- SNL: John_Dowland
- VLE: john-dowland
- Catalana: 0022916
- DSDE: John_Dowland
- Hrvatska enciklopedija: 16076