José de Espronceda
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 25 marca 1808 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 23 maja 1842 | ||
Narodowość | hiszpańska | ||
Język | |||
Dziedzina sztuki | dramat, poezja | ||
Epoka | romantyzm | ||
| |||
|
José Ignacio Javier Oriol Encarnación de Espronceda y Delgado (ur. 25 marca 1808 w Almendralejo, zm. 23 maja 1842 w Madrycie) – hiszpański poeta i dramaturg epoki romantyzmu.
Był synem wojskowego. W latach 1821–1823 kształcił się w Colegio de San Mateo w Madrycie. Jako piętnastolatek przyłączył się do tajnej organizacji politycznej Sociedad Numantina[1]. Został aresztowany za działalność spiskową, skierowaną przeciwko królowi Ferdynandowi VII i skazany na uwięzienie w klasztorze[2]. W 1827 uciekł do Portugalii, gdzie poznał Teresę Mancha, córkę hiszpańskiego emigranta, z którą połączył go romans. Po wyjeździe z Portugalii, Esprancedo przebywał w Wielkiej Brytanii i Holandii; w latach w roku 1828 zamieszkał we Francji. W 1830 planował wyjechać do Polski, aby wziąć udział w powstaniu listopadowym[2], ostatecznie jednak udał się do Hiszpanii, gdzie wziął udział w nieudanej próbie dokonania rewolucji, dokonanej przez liberałów. Wrócił do Francji, gdzie mieszkał do 1833 roku. Następnie wraz z Teresą Mancha (która od 1829 roku była żoną innego mężczyzny, Gregoria del Bayo) udał się do Hiszpanii. W 1834 został ojcem. W tym samym roku założył czasopismo "El Siglo". Po śmierci Teresy nawiązał romans z Carmen de Osorio. Był zaangażowany w życie polityczne kraju. Umarł w 1842 roku, prawdopodobnie na błonicę[1].
Był autorem m.in. powieści poetyckiej Student z Salamanki, Pieśni Kozaka, Pieśni pirata oraz nieukończonego poematu dygresyjnego El diablo mundo (Diabeł – świat), w której zawarł poświęcony zmarłej kochance utwór Canto a Teresa. Inspirował się twórczością Byrona i Goethego. Uznawany za jednego z najwybitniejszych hiszpańskich twórców epoki[3].
Przypisy
- ↑ a b Christopher John Murray: Encylopedia of the Romantic Era, 1760–1850. Fitzroy Dearborn, 2004, s. 323. ISBN 1-57958-361-X.
- ↑ a b Maria Strzałkowa: Historia literatury hiszpańskiej. Zarys. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968, s. 205.
- ↑ Maria Strzałkowa: Historia literatury hiszpańskiej. Zarys. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968, s. 207.
Bibliografia
- Maria Strzałkowa: Historia literatury hiszpańskiej. Zarys. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968.
- Christopher John Murray: Encylopedia of the Romantic Era, 1760–1850. Fitzroy Dearborn, 2004. ISBN 1-57958-361-X.
- ISNI: 0000000108608270
- VIAF: 20632
- LCCN: n80107188
- GND: 118682407
- NDL: 001127914
- LIBRIS: fcrttt7z2d4q0xc
- BnF: 119964128
- SUDOC: 028051394
- SBN: SBLV111876
- NLA: 35068382
- NKC: jn19990002115
- DBNL: espr002
- BNE: XX832205
- NTA: 069282528
- CiNii: DA02162717
- Open Library: OL92552A, OL4331376A
- PLWABN: 9810700386605606
- NUKAT: n2003044234
- J9U: 987007276041305171
- PTBNP: 75149
- CANTIC: a10410089
- CONOR: 135830627
- KRNLK: KAC201829105
- PWN: 3898706
- Britannica: biography/Jose-de-Espronceda-y-Delgado
- Universalis: jose-de-espronceda
- NE.se: jose-de-espronceda-y-delgado
- SNL: José_de_Espronceda
- VLE: jose-de-espronceda-y-delgado
- Catalana: 0025035
- DSDE: José_de_Espronceda
- Hrvatska enciklopedija: 18404