Jukos
![]() | |||
![]() Stacja benzynowa Jukosu w Moskwie, 2007 | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Siedziba | Moskwa | ||
Data założenia | 15 kwietnia 1993 | ||
Data likwidacji | 21 listopada 2007 | ||
Dyrektor | Michaił Chodorkowski | ||
Dane finansowe | |||
Przychody | 5,86 tln rubli (1994)[1] | ||
brak współrzędnych | |||
|
Jukos (ros. ОАО «НК „ЮКОС“») – nieistniejące rosyjskie przedsiębiorstwo naftowe.
Powstało w 1993. Jego nazwa pochodzi od pierwszych liter głównych aktywów należących wówczas do kompanii: Jugansknieftiegazu (Юганскнефтегаз) i Kujbyszewnieftieorgsintiez (КуйбышевнефтеОргСинтез). W 1995 państwo sprzedało 45% akcji Jukosu bankowi Menatep(inne języki), który wkrótce dokupił jeszcze 33% akcji. W 1996 na czele przedsiębiorstwa stanął Michaił Chodorkowski, będący jednocześnie głównym akcjonariuszem Menatepu.
W kolejnych latach Jukos przejął kilka mniejszych rosyjskich przedsiębiorstw naftowych, dzięki czemu mógł zwiększyć wydobycie. W 2003 stał się największym przedsiębiorstwem naftowym w Rosji. Roczne wydobycie ropy sięgało 81 mln ton, co dawało niemal 20% całości rosyjskiej produkcji. Sukces zawdzięczał dobremu zarządzaniu (jako jedna z pierwszych rosyjskich kompanii energetycznych, zatrudnił wielu menedżerów z Zachodu), względnej przejrzystości w działaniu i efektywnemu lobbowaniu swoich interesów w rosyjskiej Dumie.
Ówczesna struktura własności Jukosu nie była do końca jasna. Zgodnie z danymi opublikowanymi przez przedsiębiorstwo w 2002 roku jego największymi akcjonariuszami byli: Michaił Chodorkowski (9,5%), Leonid Niewzlin(inne języki) (8%), Płaton Lebiediew (8%), Władimir Dubow (7%), Michaił Brudno (7%) i Wasilij Szachnowski (4,5%).
Po kilku latach od prywatyzacji Jukos stał się potężnym przedsiębiorstwem o wielkich ambicjach. W kwietniu 2002 ogłoszono fuzję Jukosu z Sibnieftem, inną rosyjską kompanią energetyczną. W rezultacie połączenia miał powstać czwarty pod względem wydobycia koncern naftowy świata. Plany Chodorkowskiego pokrzyżował jednak Kreml.
2 lipca 2003 aresztowany został Płaton Lebiediew, wiceprezes przedsiębiorstwa. Oskarżono go o oszustwa i niepłacenie podatków. Wydarzenie to otworzyło tzw. „sprawę Jukosu”. 25 października 2003 aresztowany został Michaił Chodorkowski, który miał spędzić w kolonii karnej 10 lat, do ułaskawienia przez prezydenta Władimira Putina i emigracji z Rosji w 2013. Był to początek końca przedsiębiorstwa, które popadło w konflikt z władzą. Jego najważniejszymi przyczynami były: chęć Kremla, aby przejąć część aktywów Jukosu, który stał się zbyt potężny oraz ambicje polityczne jego największych akcjonariuszy. Oficjalnie Jukos został oskarżony o niepłacenie podatków w należnej wysokości. Suma zaległości przedstawionych przedsiębiorstwu do 2006 wyniosła ponad 50 mld dolarów, co przewyższało wartość całego przedsiębiorstwa sprzed „sprawy Jukosu”.
W grudniu 2004 na licytacji sprzedano, znacznie poniżej realnej wartości, największe złoże Jukosu – Jugansknieftiegaz. Przejął je Rosnieft, państwowa kompania naftowa[2]. W sierpniu 2006 przedsiębiorstwo zostało ogłoszone bankrutem, a dopiero w 2015 roku zawarto po latach formalne porozumienie z nieistniejącą realnie od 2007 roku firmą, kończąc ostatecznie „sprawę Jukosu”[3].
Przypisy
- ↑ Рейтинг крупнейших компаний России по объему реализации продукции. Эксперт РА. [dostęp 2021-05-01]. (ros.).
- ↑ Rosnieft przejął Bajkałfinansgrup, nabywcę spółki wydobywczej Jukosu. Puls Biznesu, 2004-12-23. [dostęp 2021-05-01]. (ros.).
- ↑ Andrzej Kublik: Rosnieft po latach osiągnął porozumienie z Jukosem. Gazeta Wyborcza, 2015-05-05. [dostęp 2021-05-01].
- Britannica: topic/Yukos
- NE.se: yukos-oil-company
- SNL: Jukos
- Catalana: 0282094