Julius Roger
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 28 lutego 1819 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 7 stycznia 1865 | ||
Zawód, zajęcie | lekarz, entomolog, etnograf | ||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/1863_Julius_Roger_Pie%C5%9Bni_Ludu_Polskiego_na_G%C3%B3rnym_%C5%9Al%C4%85sku.png/220px-1863_Julius_Roger_Pie%C5%9Bni_Ludu_Polskiego_na_G%C3%B3rnym_%C5%9Al%C4%85sku.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Pomnik_Juliusza_Rogera_02.jpg/220px-Pomnik_Juliusza_Rogera_02.jpg)
Julius Roger (ur. 28 lutego 1819 w Niederstotzingen koło Ulm, zm. 7 stycznia 1865 w Rudach) – niemiecki lekarz i przyrodnik, z zamiłowania etnolog, działacz społeczny[1] .
Życiorys
Urodził się 28 lutego 1819 roku w Niederstotzingen koło Ulm w Niemczech[2]. Studiował filozofię w Monachium i medycynę w Tybindze. W 1843 roku otrzymał dyplom lekarski i rozpoczął karierę zawodową. Na Górny Śląsk trafił w 1847 roku przyjmując posadę lekarza przybocznego księcia raciborskiego Wiktora I.[3][4] Wkrótce dr Roger otrzymał tytuł Królewskiego Radcy Sanitarnego. Oprócz leczenia rodziny książęcej swoją pracę dzielił między trzy ośrodki: Pilchowice, Rudy Raciborskie i Rybnik. Zainicjował w Rybniku budowę nowego szpitala. Dzieła swojego nie dokończył ze względu na nagłą śmierć w 1865 roku. Szpital jednak powstał w latach 1868–1869 staraniem księcia raciborskiego i z pieniędzy społecznych. Ze względu na osobę wielkiego inicjatora budowy szpital otrzymał imię „Juliusza” („Juliuskrankenhaus”), Nazwa „św.” pojawiła się dopiero w okresie międzywojennym. Szpitalna kaplica jest pod wezwaniem św. Juliusza.
Oprócz leczenia doktor Roger miał również dwie pasje: był przyrodnikiem i zbieraczem pieśni ludowych. Od miejscowej ludności nauczył się języka polskiego i zebrał 546 pieśni, które wydał po polsku w 1863 roku pt. Pieśni Ludu Polskiego w Górnym Szląsku[5] . W książce opracował pieśni śląskie, pod względem folklorystycznym porównując je z pieśniami występującymi w Polsce. Jedną ze zidentyfikowanych wsi, w których zbierał materiały do swojej pracy były Rudy w powiecie raciborskim[6][7].
Utrzymywał kontakty z górnośląskimi literatami Józefem Lompą i Pawłem Stalmachem[7].
Dzieła
- Roger J. „Pieśni ludu polskiego w Górnym Szląsku”, Wrocław, 1863, [wyd. fototypiczne] Opole 1976, 1991[4]
Film
- Juliusz Roger stał się bohaterem pierwszego odcinka programu z cyklu „Tajemniczy Śląsk” produkowanego i prowadzonego przez Pawła Poloka, a emitowanego w Telewizji Silesia.
Upamiętnienie
- Patron Szkoły Podstawowej im. Juliusza Rogera w Sośnicowicach[8]
- Obelisk w miejscu nagłej śmierci Rogera w lesie między Rachowicami a Kozłowem[9]
- Chór im. Juliusza Rogera w Rudach - w 1956 r. decyzją Ministerstwa Kultury i Sztuki nadano rudzkiemu chórowi imię Juliusza Rogera[10]
- W Rybniku w 1871 powstawał szpital jego imienia, Julius Krankenhaus (Szpital Juliusza). Obecnie znajduje się tam Edukatorium Juliusz, prezentujące na interaktywnych stanowiskach, w dawnych salach szpitalnych, zagadnienia z różnych specjalności medycznych (okulistyki, ortopedii, chirurgii itp.)[11].
Przypisy
- ↑ Świerc 1963 ↓.
- ↑ Piotr Świerc. Juliusz Roger. „Studia Śląskie”. tom XXVI, s. 324, 1974. Opole: Instytut Śląski.
- ↑ F.Korniłowicz, „Juliusz Roger (1819-1865)”, Kwartalnik Opolski nr.4, 1977.
- ↑ a b Grażyna Barbara Szewczyk: Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, 2011, s. 392. ISBN 978-83-60470-41-1.
- ↑ Roger 1863 ↓.
- ↑ Triest 1865 ↓, s. 809.
- ↑ a b Simonides 1984 ↓, s. 292.
- ↑ Szkoła Podstawowa w Sośniowicach. Historia szkoły [online], www.jroger.pl [dostęp 2023-05-28] .
- ↑ Rachowice - Obelisk poświęcony drowi Juliuszowi Rogerowi. Atrakcje turystyczne Rachowic. Ciekawe miejsca Rachowic [online], www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2023-05-28] .
- ↑ Chór im. Juliusza Rogera, [[Rudy (województwo śląskie)|Rudy]] [online], chortownia.org [dostęp 2023-05-28] .
- ↑ Historia obiektu [online], Edukatorium Juliusz w Rybniku [dostęp 2023-05-28] (pol.).
Bibliografia
- Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschliesen. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.
- Juliusz Roger: Pieśni Ludu Polskiego na Górnym Śląsku. Wrocław: Juliusz Roger, 1863.
- Dorota Simonides: „Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny” t. II, hasło Juliusz Roger. Warszawa: PWN, 1984, s. 292. ISBN 83-01-01520-9.
- Piotr Świerc: Juliusz Roger i jego zbiór śląskich pieśni ludowych. Opole: PWN, 1963.
- F. Korniłowicz, „Juliusz Roger (1819-1865)”, Kwartalnik Opolski nr.4, 1977.
Linki zewnętrzne
- Bogusława Kordas: Notka biograficzna z ilustracjami, obszerna bibliografia oraz prezentacja multimedilana o Juliuszu Rogerze. [dostęp 2019-02-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-13)]. (pol.).
- Dzieła Juliusa Rogera w bibliotece Polona
- PWN: 3968398