Kazimierz Tomczak
Biskup tytularny Sicca Veneria | |||
![]() | |||
| |||
Kraj działania | Polska | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 17 lutego 1883 | ||
Data i miejsce śmierci | 21 października 1967 | ||
Miejsce pochówku | |||
Biskup pomocniczy łódzki | |||
Okres sprawowania | 1927–1967 | ||
Wyznanie | katolicyzm | ||
Kościół | |||
Prezbiterat | 7 stycznia 1907 | ||
Nominacja biskupia | 25 lutego 1927 | ||
Sakra biskupia | 3 kwietnia 1927 | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Data konsekracji | 3 kwietnia 1927 | ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Konsekrator | Aleksander Kakowski | ||||||||||||||
Współkonsekratorzy | Stanisław Gall | ||||||||||||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Gr%C3%B3b_Biskupa_Kazimierza_Tomczaka.jpg/240px-Gr%C3%B3b_Biskupa_Kazimierza_Tomczaka.jpg)
Kazimierz Tomczak (ur. 17 lutego 1883 w Besiekierzu, zm. 21 października 1967 w Łodzi) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup pomocniczy łódzki w latach 1927–1967.
Życiorys
Pochodził z rodziny wielodzietnej. Był wychowankiem Zakładu Naukowo-Wychowawczego Ojców Jezuitów w Chyrowie, w którym ukończył gimnazjum. Maturę uzyskał w zaborze austriackim 1901. Przez dwa lata uczył się języka rosyjskiego, by w 1903 eksternistycznie zdać maturę w zaborze rosyjskim. W 1903 wstąpił do Seminarium Duchownego w Warszawie. Od 1905 studiował w Akademii Duchownej w Petersburgu, a także w Paryżu i Fryburgu Bryzgowijskim. Święcenia kapłańskie otrzymał w Jakubowie 7 stycznia 1907[1].
Przez 16 lat pracował jako profesor w warszawskim seminarium duchownym, gdzie wykładał teologię moralną, historię filozofii, archeologię chrześcijańską, liturgię, a także literaturę i język polski.
25 lutego 1927 papież Pius XI mianował go pierwszym biskupem pomocniczym diecezji łódzkiej ze stolicą tytularną Sicca Veneria[1]. Święcenia biskupie otrzymał 3 kwietnia 1927 w archikatedrze warszawskiej. Udzielił mu ich kardynał Aleksander Kakowski[2].
W 1936 był jednym z założycieli Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Łodzi.
Po wybuchu II wojny światowej, mimo grożącego niebezpieczeństwa, wraz z biskupem ordynariuszem Włodzimierzem Jasińskim pozostał w Łodzi* [3]. Gdy wojewoda łódzki Henryk Józewski przysłał samochód po biskupów, stwierdził wówczas: „Powołaniem naszym jest zostać; zostać z ludem, nieść mu pomoc i dawać przykład”* [3][4]. 6 września 1939 stanął na czele powołanego w Łodzi Komitetu Obywatelskiego[5]. Do zadań Komitetu należało utrzymywanie w mieście ładu i porządku po opuszczeniu miasta przez władze polskie, a także reprezentowanie społeczeństwa miasta wobec niemieckich władz okupacyjnych. Aresztowany 9 listopada 1939 podczas dużej akcji łódzkiego gestapo przeciwko miejscowej inteligencji, tzw. Inteligenzaktion. osadzony na kilka dni w obozie przejściowym w fabryce Michała Glazera na Radogoszczu[6]. Ze względu na swoją pozycję w hierarchii katolickiej i w społeczeństwie łódzkim był wyznaczany do najcięższych i poniżających robót więziennych, m.in. do wynoszenia zawartości dołów kloacznych[7]. Zwolniony, ale osadzony w areszcie domowym, w budynku łódzkiej kurii biskupiej. 6 maja 1941 wraz z biskupem Włodzimierzem Jasińskim, członkami kapituły katedralnej oraz pracownikami kurii biskupiej został internowany przez władze hitlerowskie. Do lutego 1945 był osadzony w klasztorze Ojców Reformatów w Bieczu[1]. W 1943 wyjechał do Warszawy, gdzie przebywał do końca okupacji[8]. Po powrocie do Łodzi pod koniec stycznia 1945, wobec ogromnych braków kadrowych w łódzkim Kościele, objął parafię Podwyższenia św. Krzyża, którą kierował do śmierci[a].
20 października 1957 podczas kazania w Piotrkowie Trybunalskim na poświęceniu ołtarza doznał wylewu krwi do mózgu, który skutkował paraliżem[8]. Zmarł 21 października 1967. Pochowany został – zgodnie ze swoją ostatnią wolą – wśród grobów robotników przy głównej alei na Starym Cmentarzu w Łodzi[9].
Powszechnie przez środowiska katolickie uznawany za najwybitniejszego teologa łódzkiego Kościoła.
Odznaczenia
W 1932 za zasługi na polu pracy społecznej został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[10]
Uwagi
- ↑ W kościele tym, na ścianie nawy bocznej, znajduje się wmurowana brązowo-mosiężna tablica pamiątkowa ku jego czci.
Przypisy
- ↑ a b c A. Gronczewska: Pierwszy biskup pomocniczy. dzienniklodzki.pl, 2012-10-01. [dostęp 2014-02-23].
- ↑ Ł. Głowacki: Bp Kazimierz Tomczak – pierwszy łódzki sufragan. archidiecezja.lodz.pl, 2012-02-25. [dostęp 2014-02-23].
- ↑ a b M. Budziarek: Katedra przy Adolf Hitlerstrasse. Warszawa: 1984, s. 41. ISBN 83-211-0460-6.
- ↑ J. Kulik. Mowa żałobna nad trumną biskupa K. Tomczaka. „Wiadomości Diecezjalne Łódzkie”. Nr 3, s. 60, 1968.
- ↑ M. Budziarek: Katedra przy Adolf Hitlerstrasse. Warszawa: 1984, s. 83. ISBN 83-211-0460-6.
- ↑ S. Rapalski: Byłem w piekle. Wspomnienia z Radogoszcza. Łódź: 1969, s. 84, 87, 92, 97.
- ↑ M. Budziarek: Katedra przy Adolf Hitlerstrasse. Warszawa: 1984, s. 93. ISBN 83-211-0460-6.
- ↑ a b A. Gronczewska, Pierwszy biskup pomocniczy, [w:] „Kocham Łódź” (dod. do „Polska. Dziennik Łódzki”, 21 IX 2012, nr 200, s. 14).
- ↑ A. Ziółkowska, Diecezja łódzka i jej biskupi, Łódź: Diecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, 1987, s. 86, ISBN 83-85022-00-7.
- ↑ M.P. z 1932 r. nr 259, poz. 295. [dostęp 2019-12-07].
Bibliografia
- MarekM. Budziarek MarekM., Katedra przy Adolf Hitlerstrasse, wyd. 1, Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1984, ISBN 83-211-0460-6, OCLC 19879038 .
- Budziarek M., Łodzianie, Łódź 2002, s. 36–39 (rozdz. Żołnierz Chrystusa).
- Piąstka Z., W cieniu alei cmentarnych. Łódź 1990, s. 112.
- Rapalski S., Byłem w piekle. Wspomnienia z Radogoszcza, wyd. 3, Łódź 1969, s. 84, 87, 92, 97.
- Ziółkowska A., Diecezja łódzka i jej biskupi, Łódź: DWŁ, 1987, ISBN 83-85022-00-7
Linki zewnętrzne
- Kazimierz Tomczak [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2010-12-06] (ang.).
- p
- d
- e
Biskupi diecezjalni |
|
---|---|
Biskupi pomocniczy |
|