Klasyfikacja gromad gwiazd
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/NGC_5139HST.jpg/300px-NGC_5139HST.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Pleiades_large.jpg/300px-Pleiades_large.jpg)
Gromady gwiazd występują jako kuliste, otwarte oraz asocjacje gwiazdowe. Dla ułatwienia rozpoznawania różnic między gromadami powstały sposoby ich klasyfikacji.
Klasyfikacja gromad kulistych
Klasyfikacja Shapleya-Sawyer
W latach 1927–1929 Harlow Shapley oraz Helen Sawyer Hogg stworzyli skalę klasyfikacji gromad kulistych w zależności od stopnia koncentracji gwiazd do centrum gromady. W klasyfikacji tej stosuje się cyfry rzymskie w skali od I do XII w zależności od stopnia ich stężenia. Klasyfikacja Shapleya-Sawyer obejmuje najbardziej skoncentrowane gromady, takie jak Messier 75, sklasyfikowane jako typu I, aż do typu XII wraz z sukcesywnie zmniejszającym się stężeniem gwiazd, jak na przykład Palomar 12.
Klasyfikacja gromad otwartych
Obserwacje gromad otwartych wykazały istniejące między nimi różnice. Wynikają one między innymi z ich wieku oraz wielkości i gęstości obszaru, w którym gromady te się formują. W astronomii są stosowane dwa sposoby klasyfikacji gromad otwartych: klasyfikacja Shapleya oraz klasyfikacja Trumplera.
Klasyfikacja Shapleya
Otwarte gromady należą często do jednego z typów zgodnie z prostym schematem opracowanym przez Harlowa Shapleya, w przybliżeniu opisującym bogactwo i koncentrację gromady (według Shapleya 1930):
- a – pole nieprawidłowości
- b – asocjacje gwiazd
- c – bardzo luźne i nieregularne klastry
- d – luźne klastry
- e – średniobogate bogate kompaktowe klastry
- f – dość bogate kompaktowe klastry
- g – bardzo bogate i skoncentrowane kompaktowe klastry
Klasyfikacja Trumplera
Innym ważnym i bardziej szczegółowym systemem jest klasyfikacja wprowadzona przez Roberta Trumplera. Klasyfikacja ta składa się z trzech części opisujących stopień koncentracji, zakres zróżnicowania jasności gwiazd oraz bogactwo gromad (według Trumplera 1930):
Stopień koncentracji (cyfry rzymskie):
- I – wydzielone, o silnej koncentracji w kierunku centrum gromady
- II – wydzielone, o słabej koncentracji w kierunku centrum
- III – wydzielone, nieskoncentrowane w kierunku centrum
- IV – niedające się wydzielić z otaczającego pola gwiazd.
Zróżnicowanie zakresu jasności (cyfry arabskie):
- 1 – małe zróżnicowanie
- 2 – umiarkowane
- 3 – duże zróżnicowanie jasności
Bogactwo (małe litery):
- p (ang. poor) – ubogie, mniej niż 50 gwiazd
- m (ang. medium) – umiarkowanie bogate, od 50 do 100 gwiazd
- r (ang. rich) – bogate: ponad 100 gwiazd
Jeśli gromada zawiera mgławicę, dopisuje się na końcu literę n (ang. nebulosity).
Przykłady
- gromadę M8 w Skorpionie (Motyl) określa się typem III2p, co oznacza wydzieloną umiarkowaną gromadę, nieskoncentrowaną w kierunku w kierunku centrum, zawierającą mniej niż 50 gwiazd.
- gromada Messier 41 jest klasyfikowana jako I,3,r
- gromada Messier 67 jest klasyfikowana jako:
- II,2,r (według Glyna Jonesa)
- I,2,m (według Sky Catalog 2000)
- II,3,r (według Götza)
Linki zewnętrzne
- Gromady otwarte w bazie SEDS (ang.)
- Gromady kuliste w bazie SEDS (ang.)