Koniczyna rozdęta
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | bobowce | ||
Rodzina | bobowate | ||
Podrodzina | |||
Rodzaj | koniczyna | ||
Gatunek | koniczyna rozdęta | ||
Nazwa systematyczna | |||
Trifolium fragiferum L. Sp. pl. 2:772. 1753[3] | |||
|
Koniczyna rozdęta (Trifolium fragiferum L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny bobowatych. Występuje w Europie, zachodniej Azji i północnej Afryce, poza tym zawlekany[4]. Podobnie jak inne koniczyny uprawiana jest jako roślina paszowa i dodawana w mieszankach traw w celu poprawy żyzności gleby (z powodu wiązania azotu w brodawkach korzeniowych)[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/TrifoliumFragiferum2.jpg/220px-TrifoliumFragiferum2.jpg)
Zasięg geograficzny
Rośnie na rozległych obszarach Europy z wyjątkiem jej północnych krańców – Islandii, północnej części Brytanii, Półwyspu Skandynawskiego i Rosji. Występuje w północnej Afryce – od Wysp Kanaryjskich, poprzez Maroko po Tunezję, i dalej na wschodzie na pojedynczych stanowiskach w Libii, Egipcie oraz w Etiopii. Rośnie na Bliskim Wschodzie po Iran i Pakistan na wschodzie oraz w rejonie Kaukazu i Syberii po Azję Środkową. Jako gatunek zawleczony koniczyna ta obecna jest w Ameryce Północnej, na Nowej Zelandii i w Australii[4]. W Polsce gatunek rozpowszechniony na całym obszarze niżowym oraz na pogórzu[5].
Morfologia
- Łodyga
- Płożąca się i korzeniąca w węzłach. Osiąga 15–75 cm długości. Jest naga, rzadko nieco owłosiona i słabo rozgałęziona[5].
- Liście
- Złożone z trzech eliptycznych lub jajowatych listków, drobno ząbkowanych, nagich, bez jasnych plam, często za to nieco sinawe. Nerwy boczne liczne, cienkie i tylko przy brzegu blaszki liściowej zgrubiałe, wielokrotnie rozgałęzione. Listki osiągają 10–28 mm długości i 5–19 mm szerokości. Przylistki duże, nagie, jajowatolancetowate, u dołu obłonione i tu zrośnięte z ogonkiem, w górze wolne i zaostrzone[5].
- Kwiaty
- Motylkowe, zebrane po 30–60 w gęste, kuliste lub jajowate główki o szerokości 12 mm. Szypuły kwiatostanowe proste lub nieco wygięte, nagie lub słabo owłosione w górze, osiągają od 4 do 25 cm wysokości. Kwiaty o długości od 4,5 do 7 mm osadzone są na krótkich szypułkach. Przysadki błoniaste, sięgają do końców kielichów, a u dołu zrastają się w okrywę otaczającą nasadę kwiatostanu. Kielich dwuwargowy do 5 mm długi, gęsto owłosiony i stąd białawy. Rurka kielicha cylindryczna, gęsto unerwiona. Górne ząbki lancetowate, długości rurki. Dolne ząbki są nieco szersze i dłuższe. Korona czerwona, różowa lub rzadziej biała. Żagielek ciemno żyłkowany, eliptyczny lub równowąski, na końcu zaokrąglony. Paznokieć stanowi 1/3 jego długości. Skrzydełka i łódeczka krótsze od żagielka. Słupek z prostą szyjką, w zalążni zawiera 1 do 3 zalążków[5].
- Owoce
- Strąki jajowate, spłaszczone, zawierające 1–2 nerkowate i brązowawe nasiona. Owoce otulone są trwałymi i charakterystycznie rozrośniętymi podczas owocowania kielichami, których wargi górne są pęcherzykowato rozdęte i siatkowato żyłkowane[5]. Owocostany osiągają ponad 3 cm średnicy[6].
Biologia i ekologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do września. Występuje na łąkach, pastwiskach, brzegach wód, szczególnie na glebach słonych[5].
Koniczyna ta uznawana jest za gatunek charakterystyczny dla związku zespołów Agropyro-Rumicion crispi i zespołu Blysmo-Juncetum compressi[6].
Systematyka
Gatunek z podrodzaju Trifolium i sekcji Vesicastrum w obrębie rodzaju koniczyna Trifolium[3].
Poza podgatunkiem typowym (Trifolium fragiferum subsp. fragiferum), wyróżnia się[7]:
- Trifolium fragiferum subsp. bonannii (C.Presl) Sojak – występuje głównie w południowej części zasięgu, tj. na południe od środkowych Niemiec, Polski, wzdłuż wybrzeży Morza Czarnego po rejon Kaukazu i Pakistan[4].
- Trifolium fragiferum subsp. pulchellum (Lange) Ponert – występuje na solniskach nadmorskich i śródlądowych. Rośliny drobne – osiągają do 10 cm wysokości, kwiatostany i kwiaty są mniejsze niż u formy typowej, tak samo listki (osiągają do 12 mm długości), łodygi są sztywne i krótkie[5].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-08-19] (ang.).
- ↑ a b c Taxon: Trifolium fragiferum L.. [w:] U.S. National Plant Germplasm System [on-line]. [dostęp 2017-08-19].
- ↑ a b c Trifolium fragiferum. [w:] Den Virtuella Floran [on-line]. Naturhistoriska riksmuseet. (Za: Hultén, E. & Fries, M. 1986. Atlas of North European vascular plants: north of the Tropic of Cancer I-III. – Koeltz Scientific Books, Königstein). [dostęp 2017-08-19].
- ↑ a b c d e f g Szafer W., Pawłowski B.: Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. VIII. Warszawa: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1959, s. 64-65.
- ↑ a b Zbigniew Nawara: Rośliny łąkowe. Warszawa: Oficyna Wyd. MULTICO, 2006, s. 97. ISBN 978-83-7073-397-1.
- ↑ Trifolium fragiferum L.. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-08-19].
- BioLib: 40043
- EoL: 703399
- EUNIS: 172005
- Flora of China: 200012339
- Flora of North America: 200012339
- FloraWeb: 6031
- GBIF: 5358935
- identyfikator iNaturalist: 58167
- IPNI: 166577-3
- ITIS: 26251
- NCBI: 97023
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): ild-8079
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:523154-1
- Tela Botanica: 69109
- identyfikator Tropicos: 13033881
- USDA PLANTS: TRFR2
- CoL: 58PTZ